Thứ bảy 04/04/2026 01:40
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Tết hàn thực: Là lúc con cháu tưởng nhớ đến các bậc sinh thành

14/04/2021 08:34
Tết hàn thực: Là lúc con cháu tưởng nhớ đến các bậc sinh thành

Sự tích về Tết Hàn thực

Tết hàn thực thực chất là ăn đồ ăn lạnh theo phong tục kể lại rằng đó là phong tục cổ truyền bắt nguồn từ Trung Quốc. Vào đời Xuân Thu (770 - 221), vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Bánh Trôi hương vị đặc biệt của người việt.

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng 19 năm cùng nhau nằm gai nếm mật, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công dành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công khi tòng vong, nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm, ông cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói.

Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng. Vua thương xót và thấy lỗi lầm của mình. Ông cho lập miếu thờ Giới Tử Thôi. Ông cũng hạ lệnh người dân phải kiêng đốt lửa 3 ngày, chỉ ăn đồ nguội để tưởng nhớ (khoảng mùng 3 tháng 3 tới 5 tháng 3 âm lịch). Cho đến ngày nay, mùng 3 tháng 3 âm lịch được coi là Tết Hàn thực.

Lịch sử Tết Hàn thực tại Việt Nam

Từ thời Lý, nhân dân ta đã ảnh hưởng bởi ngày này nó mang phong cách riêng của người Việt. Vào ngày này người Việt không kiêng lửa, vẫn nấu nướng bình thường. Điều đặc biệt, vào mùng 3 tháng 3 hằng năm, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội với tấm lòng thành kính với ông, bà, cha, mẹ những người đã có công dưỡng dục chúng ta lên người để tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất.

Đặc biệt là ngày giỗ tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 người Việt từ khắp mọi miền Tổ quốc về đền Hùng, Phú Thọ thắp hương và dâng cúng những đĩa bánh trôi bánh chay, tưởng nhớ cội nguồn... Có thể khẳng định tết Hàn thực của ta mang màu sắc dân tộc riêng, trường tồn trong quá trình dựng nước và giữ nước. Mặt khắc bánh trôi bánh chay là đặc trưng của ngày lễ này, từ xa xưa bánh trôi bánh chay đã đi vào thơ ca dân tộc như những món ăn đặc trưng phổ biến của người Việt.

Tết Hàn thực của người Việt mang ý nghĩa hướng về cội nguồn

Quy trình làm bánh trôi chay cũng khác biệt: Bánh trôi được làm từ bột gạo nếp thơm rồi nặn bánh trôi thành viên nhỏ, ngoài trắng, trong có nhân đường đỏ hoặc không nhân tiếp đến thả vào nồi nước sôi, khi bánh nổi lên mặt nước vớt ra vừa chín tới. Những ngày này những người làm ăn xa thường ra chợ làm một đĩa bánh trôi để cảm nhận được nhân tình thế thái. Nhiều người còn cho rằng ăn bánh trôi vào ngày này để ôn lại những chuyện xưa một thời đã qua, chuyện một thời đã xa của cha ông ta.

Cũng có câu truyện được thêu dệt nhưng mang sắc thái riêng cho rằng bánh trôi có từ thời Hùng Vương nó nhắc chúng ta về sự tích "bọc trăm trứng" của Âu Cơ. Trăm viên bánh nhỏ tượng trưng cho trăm quả trứng của Đức Lạc Long Quân. Bánh trôi tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con lên rừng theo mẹ. Bánh chay tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con theo cha xuống biển.

Có thể khẳng định dù suy nghĩ ở ngóc nhìn nào đi chăng nữa thì những truyền thống tốt đẹp này đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt, để rồi cứ đến ngày Tết Hàn thực, người người nhà nhà lại nô nức chuẩn bị làm bánh trôi với những vùng miền khác nhau lại mang hương vị khác của quê hương.

Vũ Văn Tiến

Bài liên quan
Tin bài khác
Phú Thọ triển khai “Cà phê doanh nhân” tháo gỡ vướng mắc

Phú Thọ triển khai “Cà phê doanh nhân” tháo gỡ vướng mắc

UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức chương trình “Cà phê doanh nhân” định kỳ hàng tuần nhằm lắng nghe, giải quyết kịp thời khó khăn, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Thời tiết ngày mai 4/4/2026: Bắc Bộ mưa dông, Nam Bộ nắng nóng

Thời tiết ngày mai 4/4/2026: Bắc Bộ mưa dông, Nam Bộ nắng nóng

Thời tiết ngày mai 4/4/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ đêm và sáng sớm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; sau có mưa vài nơi.
Hà Nội tính mở rộng miễn phí xe buýt: Thêm cơ hội đi lại không tốn tiền cho người dân

Hà Nội tính mở rộng miễn phí xe buýt: Thêm cơ hội đi lại không tốn tiền cho người dân

Hà Nội đang nghiên cứu mở rộng thêm các nhóm đối tượng được miễn phí xe buýt, đồng thời tính toán mức trợ giá cụ thể, hướng tới mục tiêu tăng tiếp cận vận tải công cộng, giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường.
Chi tiết chính sách miễn, giảm phí cảng thủy nội địa: Gỡ chi phí, hỗ trợ doanh nghiệp vận tải

Chi tiết chính sách miễn, giảm phí cảng thủy nội địa: Gỡ chi phí, hỗ trợ doanh nghiệp vận tải

Thông tư số 39/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định rõ các trường hợp miễn, không thu và mức thu phí, lệ phí tại cảng thủy nội địa, qua đó góp phần giảm chi phí, hỗ trợ doanh nghiệp vận tải và lưu thông hàng hóa.
Phát huy “dân vận khéo”, chung tay hỗ trợ học sinh vùng cao mồ côi ở Lào Cai

Phát huy “dân vận khéo”, chung tay hỗ trợ học sinh vùng cao mồ côi ở Lào Cai

Từ sự vào cuộc của lực lượng vũ trang, báo chí đến cộng đồng doanh nghiệp, mô hình hỗ trợ em Phùng Thị Cải đã cho thấy hiệu quả của công tác “dân vận khéo” trong huy động nguồn lực xã hội vì an sinh vùng cao.
Trạm Thu hồi Vật liệu tái chế tích hợp công nghệ và sức mạnh cộng đồng: Bước tiến mới trong phân loại rác tại nguồn và tái chế bền vững tại phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh

Trạm Thu hồi Vật liệu tái chế tích hợp công nghệ và sức mạnh cộng đồng: Bước tiến mới trong phân loại rác tại nguồn và tái chế bền vững tại phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh

Ủy ban Nhân dân, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Tân Mỹ, Unilever Việt Nam đã phối hợp cùng và Công ty Cổ phần Công nghệ Grac cùng phối hợp tổ chức Lễ ra mắt Trạm thu hồi vật liệu tái chế (MRF - Material Recovery Facility) tại phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.
Bộ Nội vụ khẳng định không hoán đổi lịch nghỉ: Không có kỳ nghỉ 9 ngày dịp Giỗ Tổ và 30/4–1/5

Bộ Nội vụ khẳng định không hoán đổi lịch nghỉ: Không có kỳ nghỉ 9 ngày dịp Giỗ Tổ và 30/4–1/5

Bộ Nội vụ khẳng định không có chủ trương điều chỉnh hay hoán đổi ngày làm việc để kéo dài kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4–1/5 lên 9 ngày; lịch nghỉ năm 2026 vẫn thực hiện theo thông báo đã ban hành từ tháng 10/2025.
Thời tiết hôm nay 3/4: Bắc Trung Bộ nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 3/4: Bắc Trung Bộ nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 3/4, Bắc Bộ trưa chiều trời nắng, chiều tối và đêm có mưa dông; Nam Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ có nơi nắng nóng; Đông Nam Bộ nắng nóng diện rộng.
Lâm Đồng: Cấp Giấy phép môi trường cho dự án Cụm công nghiệp Tân Bình 1

Lâm Đồng: Cấp Giấy phép môi trường cho dự án Cụm công nghiệp Tân Bình 1

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng vừa chính thức có Tờ trình kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, cấp Giấy phép môi trường (thời hạn 10 năm) cho dự án Cụm công nghiệp Tân Bình 1. Đây là bước đệm pháp lý quan trọng cuối cùng, khẳng định dự án đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật để sẵn sàng đón dòng vốn từ các nhà đầu tư thứ cấp, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến nông – lâm – thủy sản.
Quảng Trị: Khởi tố giáo viên dạy lái xe giả danh, chiếm đoạt hơn 650 triệu đồng của người dân

Quảng Trị: Khởi tố giáo viên dạy lái xe giả danh, chiếm đoạt hơn 650 triệu đồng của người dân

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Trị khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Anh Tuấn về hành vi giả danh tuyển sinh đào tạo lái xe, chiếm đoạt hơn 652 triệu đồng của 38 người dân, chủ yếu là đồng bào vùng sâu.
Thời tiết ngày mai 3/4/2026: Bắc Bộ mưa đêm, sáng sương mù, ngày nắng

Thời tiết ngày mai 3/4/2026: Bắc Bộ mưa đêm, sáng sương mù, ngày nắng

Thời tiết ngày mai 3/4/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ đêm có mưa vài nơi, sáng sớm xuất hiện sương mù rải rác, ban ngày trời nắng, riêng khu vực Tây Bắc có nơi xảy ra nắng nóng.
Hà Nội chấm điểm cán bộ bằng KPI theo thang 100 điểm, xếp loại hằng tháng

Hà Nội chấm điểm cán bộ bằng KPI theo thang 100 điểm, xếp loại hằng tháng

Từ tháng tới, cán bộ, công chức, viên chức và lao động hợp đồng trong hệ thống chính trị TP Hà Nội sẽ được đánh giá hằng tháng bằng phương pháp OKR/KPI trên thang điểm 100. Cơ chế mới được kỳ vọng siết kỷ luật công vụ, nâng trách nhiệm người đứng đầu và tạo áp lực cải thiện hiệu quả vận hành bộ máy hành chính.
Bộ Y tế siết hậu kiểm thực phẩm: Tập trung 3 nhóm nguy cơ, xử lý mạnh quảng cáo sai lệch

Bộ Y tế siết hậu kiểm thực phẩm: Tập trung 3 nhóm nguy cơ, xử lý mạnh quảng cáo sai lệch

Trước những rủi ro gia tăng trên thị trường, Bộ Y tế chỉ đạo đẩy mạnh hậu kiểm thực phẩm theo hướng có trọng tâm, tập trung 3 nhóm sản phẩm và siết chặt quảng cáo sai sự thật.
Hà Nội đề xuất “nới khung giờ” cho xe bán tải: Hướng tới quản lý linh hoạt theo thực tiễn

Hà Nội đề xuất “nới khung giờ” cho xe bán tải: Hướng tới quản lý linh hoạt theo thực tiễn

Sau thời gian áp dụng quy định siết khung giờ phương tiện, Hà Nội đang xem xét điều chỉnh theo hướng cho phép xe bán tải (pickup) lưu thông như ô tô con. Đề xuất được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, đồng thời vẫn bảo đảm mục tiêu giảm ùn tắc giao thông.
Xem xét phụ thu nhiên liệu hàng không: Bộ Xây dựng yêu cầu làm rõ cơ sở pháp lý và tác động

Xem xét phụ thu nhiên liệu hàng không: Bộ Xây dựng yêu cầu làm rõ cơ sở pháp lý và tác động

Trước đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa, Bộ Xây dựng yêu cầu cơ quan quản lý ngành hàng không làm rõ căn cứ pháp lý, thẩm quyền và tác động đến giá vé, lạm phát, nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.