Thứ tư 18/03/2026 08:15
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Tết hàn thực: Là lúc con cháu tưởng nhớ đến các bậc sinh thành

14/04/2021 08:34
Tết hàn thực: Là lúc con cháu tưởng nhớ đến các bậc sinh thành

Sự tích về Tết Hàn thực

Tết hàn thực thực chất là ăn đồ ăn lạnh theo phong tục kể lại rằng đó là phong tục cổ truyền bắt nguồn từ Trung Quốc. Vào đời Xuân Thu (770 - 221), vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Bánh Trôi hương vị đặc biệt của người việt.

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng 19 năm cùng nhau nằm gai nếm mật, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công dành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công khi tòng vong, nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm, ông cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói.

Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng. Vua thương xót và thấy lỗi lầm của mình. Ông cho lập miếu thờ Giới Tử Thôi. Ông cũng hạ lệnh người dân phải kiêng đốt lửa 3 ngày, chỉ ăn đồ nguội để tưởng nhớ (khoảng mùng 3 tháng 3 tới 5 tháng 3 âm lịch). Cho đến ngày nay, mùng 3 tháng 3 âm lịch được coi là Tết Hàn thực.

Lịch sử Tết Hàn thực tại Việt Nam

Từ thời Lý, nhân dân ta đã ảnh hưởng bởi ngày này nó mang phong cách riêng của người Việt. Vào ngày này người Việt không kiêng lửa, vẫn nấu nướng bình thường. Điều đặc biệt, vào mùng 3 tháng 3 hằng năm, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội với tấm lòng thành kính với ông, bà, cha, mẹ những người đã có công dưỡng dục chúng ta lên người để tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất.

Đặc biệt là ngày giỗ tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 người Việt từ khắp mọi miền Tổ quốc về đền Hùng, Phú Thọ thắp hương và dâng cúng những đĩa bánh trôi bánh chay, tưởng nhớ cội nguồn... Có thể khẳng định tết Hàn thực của ta mang màu sắc dân tộc riêng, trường tồn trong quá trình dựng nước và giữ nước. Mặt khắc bánh trôi bánh chay là đặc trưng của ngày lễ này, từ xa xưa bánh trôi bánh chay đã đi vào thơ ca dân tộc như những món ăn đặc trưng phổ biến của người Việt.

Tết Hàn thực của người Việt mang ý nghĩa hướng về cội nguồn

Quy trình làm bánh trôi chay cũng khác biệt: Bánh trôi được làm từ bột gạo nếp thơm rồi nặn bánh trôi thành viên nhỏ, ngoài trắng, trong có nhân đường đỏ hoặc không nhân tiếp đến thả vào nồi nước sôi, khi bánh nổi lên mặt nước vớt ra vừa chín tới. Những ngày này những người làm ăn xa thường ra chợ làm một đĩa bánh trôi để cảm nhận được nhân tình thế thái. Nhiều người còn cho rằng ăn bánh trôi vào ngày này để ôn lại những chuyện xưa một thời đã qua, chuyện một thời đã xa của cha ông ta.

Cũng có câu truyện được thêu dệt nhưng mang sắc thái riêng cho rằng bánh trôi có từ thời Hùng Vương nó nhắc chúng ta về sự tích "bọc trăm trứng" của Âu Cơ. Trăm viên bánh nhỏ tượng trưng cho trăm quả trứng của Đức Lạc Long Quân. Bánh trôi tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con lên rừng theo mẹ. Bánh chay tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con theo cha xuống biển.

Có thể khẳng định dù suy nghĩ ở ngóc nhìn nào đi chăng nữa thì những truyền thống tốt đẹp này đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt, để rồi cứ đến ngày Tết Hàn thực, người người nhà nhà lại nô nức chuẩn bị làm bánh trôi với những vùng miền khác nhau lại mang hương vị khác của quê hương.

Vũ Văn Tiến

Bài liên quan
Tin bài khác
Thời tiết hôm nay 18/3: Bắc Bộ và Trung Bộ trời nắng ráo

Thời tiết hôm nay 18/3: Bắc Bộ và Trung Bộ trời nắng ráo

Thời tiết hôm nay 18/3, cao nguyên Trung bộ trời nắng; Đông Nam Bộ xuất hiện nắng nóng diện rộng, Tây Nam Bộ nắng mạnh; Bắc Bộ và Trung Bộ nắng nhẹ hơn.
Từ Minh Hải đến Cà Mau mới: Một vòng lịch sử của vùng đất cực Nam

Từ Minh Hải đến Cà Mau mới: Một vòng lịch sử của vùng đất cực Nam

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi ra cả một không gian văn hóa. Và ở miền cực Nam Tổ quốc, hai cái tên thường được đặt cạnh nhau – Bạc Liêu và Cà Mau – lại giống như hai lát cắt khác nhau của cùng một miền đất.
Đắk Lắk: Đoàn thiện nguyện U888 trao quà và đèn năng lượng mặt trời cho hộ khó khăn tại Cà Đú

Đắk Lắk: Đoàn thiện nguyện U888 trao quà và đèn năng lượng mặt trời cho hộ khó khăn tại Cà Đú

Ngày 12/7, đoàn thiện nguyện U888 tổ chức chương trình thiện nguyện tại Cà Đú (Đắk Lắk), trao 60 phần quà nhu yếu phẩm và 10 đèn năng lượng mặt trời cho các hộ gia đình khó khăn. Hoạt động không chỉ hỗ trợ thiết thực cho người dân địa phương mà còn góp phần lan tỏa tinh thần sẻ chia, trách nhiệm cộng đồng tại khu vực còn nhiều thiếu thốn.
Quảng Trị: Tăng cường đối thoại, giải quyết kịp thời kiến nghị của công dân

Quảng Trị: Tăng cường đối thoại, giải quyết kịp thời kiến nghị của công dân

Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị chủ trì các phiên tiếp công dân định kỳ tháng 3/2026, tập trung giải quyết các kiến nghị về đất đai, chính sách và khiếu nại, yêu cầu xử lý dứt điểm, đúng quy định pháp luật.
Thời tiết ngày mai 18/3/2026: Bắc Bộ sáng sớm có sương mù, trưa chiều trời nắng

Thời tiết ngày mai 18/3/2026: Bắc Bộ sáng sớm có sương mù, trưa chiều trời nắng

Thời tiết ngày mai 18/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ, trời có mưa vài nơi, sáng sớm xuất hiện sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều hửng nắng; tuy nhiên, đêm và sáng sớm trời vẫn duy trì trạng thái lạnh.
Hợp tác chiến lược vì tiếng Anh học đường: Báo TNTP&NĐ đồng hành cùng Ocean Edu

Hợp tác chiến lược vì tiếng Anh học đường: Báo TNTP&NĐ đồng hành cùng Ocean Edu

Hệ thống Anh ngữ Quốc tế Ocean Edu và Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược, mang đến cho học sinh nguồn thông tin giáo dục chất lượng, mở các sân chơi học tập, trải nghiệm và phát triển kỹ năng một cách toàn diện
Đề xuất “hàng rào kỹ thuật” môi trường để hạn chế xe cũ nát tại đô thị

Đề xuất “hàng rào kỹ thuật” môi trường để hạn chế xe cũ nát tại đô thị

Nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường tại các đô thị lớn, đặc biệt là ở khu vực phía Bắc và Thủ đô Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ nghiên cứu thiết lập các “hàng rào” kỹ thuật môi trường, trong đó trọng tâm là áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với phương tiện giao thông, qua đó hạn chế việc sử dụng các phương tiện cũ, lạc hậu.
Thời tiết hôm nay 17/3: Bắc Bộ trời nắng

Thời tiết hôm nay 17/3: Bắc Bộ trời nắng

Thời tiết hôm nay 17/3, Hà Nội trưa và chiều có nắng; Bắc Trung Bộ có nắng từ sáng đến chiều, Nam Trung Bộ trời chủ đạo là nắng, chiều tối có mưa dông vài nơi; Nam Bộ trời nắng, có nơi nắng nóng.
Ngành đường sắt và “nỗi ám ảnh tháng 3” trong lịch sử những vụ tai nạn nghiêm trọng

Ngành đường sắt và “nỗi ám ảnh tháng 3” trong lịch sử những vụ tai nạn nghiêm trọng

Nhiều tai nạn đường sắt nghiêm trọng trong lịch sử ngành đường sắt Việt Nam trùng hợp xảy ra vào tháng 3. Những con số thương vong và hệ luỵ gián đoạn giao thông từ các vụ việc này trở thành lời cảnh báo về kỷ luật an toàn trong vận hành đường sắt.
Thời tiết ngày mai 17/3/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù

Thời tiết ngày mai 17/3/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù

Thời tiết ngày mai 17/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, thời tiết phổ biến có mưa vài nơi, đêm và sáng sớm xuất hiện sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều trời hửng nắng.
Nữ sinh Bắc Ninh trúng tuyển Thạc sĩ Harvard ở tuổi 22

Nữ sinh Bắc Ninh trúng tuyển Thạc sĩ Harvard ở tuổi 22

Chu Thị Phương Anh (sinh năm 2004, quê Bắc Ninh) – cử nhân xuất sắc chương trình Digital & Social Media Marketing của Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) – vừa nhận được thư trúng tuyển chương trình Thạc sĩ Learning Design, Innovation & Technology (Thiết kế giáo dục, đổi mới và công nghệ) tại Harvard Graduate School of Education.
Thời tiết hôm nay 16/3: Bắc Bộ có mưa vài nơi, trưa chiều hửng nắng

Thời tiết hôm nay 16/3: Bắc Bộ có mưa vài nơi, trưa chiều hửng nắng

Thời tiết hôm nay 16/3, Trung Bộ mưa giảm, trưa trời nắng; cao nguyên Trung Bộ trời nắng, chiề tối có mưa vài nơi; Nam Bộ trời nắng mạnh, có nơi nắng nóng.
TP. Hồ Chí Minh: Phường Hiệp Bình kích hoạt phương án an ninh ở mức cao nhất cho Ngày hội toàn dân

TP. Hồ Chí Minh: Phường Hiệp Bình kích hoạt phương án an ninh ở mức cao nhất cho Ngày hội toàn dân

Tính đến tối ngày 15/3, cùng với cử tri cả nước, phường Hiệp Bình (TP.HCM) đã khép lại thành công Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.
Không khí "ngày hội toàn dân" tại Phường Bình Lợi Trung – TP. Hồ Chí Minh: Ghi nhận kết quả tích cực, thành công trong ngày bầu cử

Không khí "ngày hội toàn dân" tại Phường Bình Lợi Trung – TP. Hồ Chí Minh: Ghi nhận kết quả tích cực, thành công trong ngày bầu cử

Ngày 15/3/, sự chuẩn bị đồng bộ từ hệ thống chính trị cơ sở và tinh thần trách nhiệm của người dân đã giúp phường Bình Lợi Trung ghi nhận tiến độ bầu cử ấn tượng .
Thanh Hóa: Đến 17h ngày 15/3, trên 99% cử tri của tỉnh đã đi bỏ phiếu bầu cử

Thanh Hóa: Đến 17h ngày 15/3, trên 99% cử tri của tỉnh đã đi bỏ phiếu bầu cử

Theo báo cáo của Ủy ban Bầu cử tỉnh Thanh Hóa, tính đến 17h ngày 15/3, toàn tỉnh có 2.829.733 cử tri đã tham gia bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,145%. Nhiều xã, phường, đơn vị hoàn tất bỏ phiếu đạt tỷ lệ 100%.