Dạy tiếng Khmer tại Tây Ninh sẽ được triển khai theo lộ trình từ năm học 2026-2027, trước hết duy trì tại các trường đang tổ chức giảng dạy, sau đó mở rộng có chọn lọc tại vùng biên giới và những địa bàn có đông đồng bào Khmer. Theo quyết định số 14283/QĐ-UBND của UBND tỉnh Tây Ninh, phê duyệt Kế hoạch triển khai dạy học tiếng Khmer tại các cơ sở giáo dục thuộc xã biên giới và khu vực đông đồng bào Khmer giai đoạn 2026 - 2030, có hiệu lực từ ngày 7/8/2026.
 |
| Tây Ninh xây dựng lộ trình triển khai dạy tiếng Khmer tại các cơ sở giáo dục giai đoạn 2026-2030. |
Kế hoạch triển khai dạy học tiếng Khmer tại các cơ sở giáo dục thuộc xã biên giới và khu vực có đông người dân tộc Khmer trên địa bàn tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2026-2030 xác định khá rõ nguyên tắc: học sinh có nhu cầu thì được tạo điều kiện học, nhưng việc tổ chức phải dựa trên khả năng đáp ứng thực tế của từng trường, từng địa bàn. Đối tượng học không giới hạn trong học sinh dân tộc Khmer, học sinh dân tộc Kinh và các dân tộc khác, nếu có nhu cầu, đều có thể tham gia. Tuy nhiên, việc học được thực hiện trên tinh thần tự nguyện và cần có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh.
Tây Ninh hiện có 19 xã biên giới với 121 cơ sở giáo dục phổ thông, 1.844 lớp và 58.843 học sinh. Trong số này có 2.071 học sinh dân tộc thiểu số, gồm 1.210 học sinh dân tộc Khmer. Đây là một trong những căn cứ để địa phương xây dựng lộ trình ưu tiên triển khai trong giai đoạn mới.
Hiện việc giảng dạy đang được duy trì tại Trường Tiểu học Tân Đông, Trường Tiểu học Hòa Đông và Trường Tiểu học La Văn Cầu. Năm học 2026-2027, tỉnh xác định tiếp tục củng cố chất lượng tại ba cơ sở này, đồng thời khảo sát nhu cầu ở các xã biên giới và từng bước rà soát tại những địa bàn nội địa có đông người dân tộc Khmer. Một điểm đáng lưu ý là Trường Trung học phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh được ưu tiên xem xét triển khai từ năm học 2026-2027. Tuy nhiên, kế hoạch không đặt ra việc tổ chức bằng mọi giá. Nhà trường chỉ triển khai khi bảo đảm các điều kiện về giáo viên, chương trình, sách giáo khoa, cơ sở vật chất và nhu cầu thực tế của học sinh.
Lộ trình đến năm 2030 được chia thành từng bước, cụ thể: Từ năm học 2027-2028, Tây Ninh ưu tiên các xã biên giới có đông học sinh dân tộc Khmer hoặc có nhu cầu học rõ ràng, như Hòa Hội, Tân Hòa, Ninh Điền và những cơ sở đủ điều kiện. Giai đoạn 2028-2029, việc mở rộng tiếp tục được xem xét tại các xã Tân Lập, Long Chữ, Long Thuận, Bến Cầu và những địa bàn khác có nhu cầu. Đến năm học 2029-2030, tỉnh rà soát, đánh giá toàn diện để xác định mô hình tổ chức phù hợp và định hướng cho giai đoạn sau năm 2030.
Cách làm này cho thấy việc mở rộng không được đặt nặng ở số lượng trường hay lớp học. Kết quả khảo sát nhu cầu, đội ngũ giáo viên, phòng học, thiết bị, sách giáo khoa và học liệu mới là căn cứ quyết định thời điểm triển khai. Đó là điểm quan trọng, bởi với một môn học sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số, nếu mở rộng nhanh hơn khả năng chuẩn bị thì khó bảo đảm chất lượng. Kế hoạch cũng yêu cầu không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông và các nhiệm vụ giáo dục khác của nhà trường.
Về hình thức tổ chức, các trường có thể mở lớp theo từng khối, tổ chức lớp ghép trong cùng cấp học hoặc phối hợp liên trường khi số lượng học sinh ít. Việc kết hợp dạy trực tiếp với học liệu số, thư viện điện tử, video và tài liệu nghe - nói - đọc - viết cũng được khuyến khích, nhưng không được tạo thêm áp lực hoặc chi phí không cần thiết cho phụ huynh.
Dạy tiếng Khmer không được xác định đơn thuần là bổ sung một môn học đối với việc đặt ra kế hoạch giảng dạy trong mối liên hệ với bảo tồn tiếng nói, chữ viết và bản sắc văn hóa Khmer, đồng thời tăng cường sự hiểu biết giữa học sinh các dân tộc. Các trường có thể tổ chức câu lạc bộ, góc học tập, hoạt động đọc sách, kể chuyện, viết chữ Khmer hoặc tìm hiểu văn hóa dân tộc. Yêu cầu đặt ra là hoạt động phải thiết thực, phù hợp lứa tuổi, tránh hình thức và không tạo thêm áp lực cho giáo viên, học sinh.
Bài toán lớn của kế hoạch nằm ở đội ngũ giáo viên trước mắt, tỉnh ưu tiên sử dụng giáo viên hiện có, giáo viên là người dân tộc Khmer, người có khả năng sử dụng tiếng Khmer hoặc đã được đào tạo, bồi dưỡng. Khi chưa đủ giáo viên cơ hữu, có thể điều phối giữa các trường, tổ chức dạy liên trường, thỉnh giảng, hợp đồng theo quy định hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến.
Về dài hạn, hiệu quả của chương trình sẽ phụ thuộc vào việc cân bằng giữa nhu cầu học tập và năng lực tổ chức. Kế hoạch đã đặt ra nguyên tắc mở rộng có chọn lọc, ưu tiên nơi đủ điều kiện thay vì triển khai đồng loạt. Nếu việc khảo sát nhu cầu, chuẩn bị giáo viên và bảo đảm học liệu được thực hiện thực chất, việc dạy tiếng Khmer có thể tạo thêm một môi trường học tập gắn với ngôn ngữ, văn hóa và sự gắn kết giữa các cộng đồng dân cư trên địa bàn tỉnh.
