Sức mạnh công nghệ của Trung Quốc sẽ hạn chế thiệt hại từ các lỗ hổng kinh tế

DNHN - Triển vọng kinh tế của Trung Quốc ngày càng trở nên mờ mịt, nhưng vị thế của một siêu cường công nghệ mới nổi có thể trở nên quan trọng hơn.

Người đi làm bằng camera giám sát ở Bắc Kinh: Cuộc cách mạng dữ liệu đang cho phép các chính phủ độc tài thu thập một lượng lớn dữ liệu. © AP

Cuộc cách mạng dữ liệu đang cho phép các chính phủ Trung Quốc thu thập một lượng lớn dữ liệu. Ảnh: AP.

Trong thập kỷ tới, Trung Quốc sẽ trở nên mạnh hơn hay yếu đi? Tầm ảnh hưởng kinh tế, ảnh hưởng chính trị toàn cầu và sức mạnh quân sự ngày càng mở rộng khiến điều này trở thành một câu hỏi quan trọng ở mọi khu vực trên thế giới.

Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào việc liệu sức mạnh kinh tế hay năng lực công nghệ sẽ chứng tỏ tầm quan trọng hơn đối với một tương lai thịnh vượng và an toàn. Triển vọng kinh tế của Trung Quốc ngày càng trở nên mờ mịt, nhưng vị thế của một siêu cường công nghệ mới nổi có thể quan trọng hơn.

Sự trỗi dậy của Trung Quốc từ nghèo đói trở thành cường quốc đã tạo ra cơ hội mới cho nhiều người ở Trung Quốc và trên toàn thế giới. Nó đã tạo ra cả một Trung Quốc và một tầng lớp trung lưu toàn cầu.

Nền tảng cho thành tựu này được xây dựng dựa trên hai lợi thế. Đầu tiên, nhiều thập kỷ trước, Trung Quốc có thể thu lợi từ nguồn lao động giá rẻ lớn nhất trong lịch sử. Thứ hai, mức lương thấp đã thuyết phục các nhà sản xuất ở các nước giàu có chuyển hoạt động sang Trung Quốc để giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận.

Cả hai lợi thế đó bây giờ không còn nữa. Mức lương của người Trung Quốc tăng mạnh khi công nhân mở rộng kỹ năng và các nước nghèo hơn hiện có thể đưa ra mức lương thấp hơn và điều này không còn là lợi thế tồn tại ở các nhà máy Trung Quốc. Hơn nữa, chính sách một con của Trung Quốc đã hạn chế sự gia tăng dân số trong dài hạn, làm giảm nguồn cung lao động tương đối và gây thêm áp lực tăng lương.

Nền kinh tế toàn cầu hiện phụ thuộc nhiều hơn vào thương mại dịch vụ so với thế hệ trước, tạo ra ít nhu cầu về lao động trong nhà máy. Các chính phủ và các công ty tư nhân, đặc biệt là ở Hoa Kỳ, đã phải đối mặt với áp lực chính trị để giành lại các công việc sản xuất vốn đã từng được chuyển đến Trung Quốc.

Vì tất cả những lý do này, sự trỗi dậy của Trung Quốc cuối cùng có thể đã đi vào ngõ cụt. Các nhà kinh tế cảnh báo rằng nhiều quốc gia mới nổi rơi vào bẫy thu nhập trung bình do đánh mất những lợi thế đã giúp họ thoát nghèo mà không có được các công cụ cần thiết để cạnh tranh với các nước giàu hơn với nền kinh tế dựa trên tri thức được hỗ trợ bởi lực lượng lao động được đào tạo chuyên sâu.

Các nhà hoạch định chính sách của nước này cũng đang phải vật lộn với tình trạng nợ công cao ngất ngưởng, đặc biệt là tại các công ty Trung Quốc. Trong nhiều năm, chính phủ Trung Quốc đã bảo vệ các công ty lớn nhất của mình trong nhiều lĩnh vực khác nhau khỏi tình trạng vỡ nợ để tiết kiệm số lượng lớn việc làm và bảo vệ khả năng thanh toán của các ngân hàng nước này. Những can thiệp này của nhà nước đã làm cho vấn đề trở nên tồi tệ hơn bằng cách thuyết phục cả người đi vay và người cho vay mong đợi sự bảo vệ khỏi những quyết định của chính họ.

Khắc phục vấn đề đó đòi hỏi một sự khoan dung đối với nỗi đau kinh tế vốn đang thiếu hụt vào thời điểm COVID đang tàn phá nền kinh tế Trung Quốc và khi cuộc chiến của Nga với Ukraine đang làm tăng giá mà Trung Quốc phải trả cho nhiên liệu và thực phẩm, và vào thời điểm Chủ tịch Tập Cận Bình đang cố gắng có được nhiệm kỳ thứ ba vào cuối năm nay. 

Chưa hết, sức mạnh công nghệ mở rộng nhanh chóng của Trung Quốc sẽ hạn chế thiệt hại do các lỗ hổng kinh tế của nước này gây ra. Cách đây không lâu, những tiến bộ trong công nghệ truyền thông đã trao quyền cho cá nhân với chi phí của nhà nước. Việc mở rộng khả năng truy cập Internet trên toàn cầu cho phép người dùng tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn chưa từng có và giao tiếp với những người khác, trên các quốc gia của họ và trên toàn thế giới.

Nhưng trong thập kỷ qua, xu hướng đó đã nhường chỗ cho cuộc cách mạng dữ liệu, cho phép các chính phủ độc tài và các công ty công nghệ lớn nhất thế giới thu thập lượng lớn dữ liệu chúng ta sản xuất trong thế giới kỹ thuật số để tìm hiểu thêm về chúng ta là ai, chúng ta là gì muốn và chúng tôi đang làm gì để đạt được điều đó.

Ở đây, Trung Quốc có lợi thế lớn và lâu dài. Các công ty của họ đã chứng minh sự tinh vi đang phát triển nhanh chóng không chỉ trong thương mại kỹ thuật số mà còn nhận diện khuôn mặt và giọng nói, những điểm mạnh mà một quốc gia độc tài có thể phát triển với ít trở ngại hơn nhiều so với một hệ thống hạn chế sự tập trung quyền lực chính trị. Ngoài ra, quy mô dân số tuyệt đối của Trung Quốc cho phép cơ sở dữ liệu lớn hơn cho phép tiến bộ công nghệ nhanh hơn.

Nhưng lợi thế công nghệ lớn nhất của Trung Quốc nằm ở khả năng nhà nước chỉ đạo các công ty công nghệ tạo ra các sản phẩm phục vụ nhu cầu chính trị của nhà nước, khả năng nhà nước hướng hàng núi tiền vào các dự án phát triển đó, điều phối công việc của họ và mở rộng ảnh hưởng quốc tế của Trung Quốc bằng cách bán công nghệ giám sát cho các quốc gia khác.

Tương lai của Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào một câu hỏi quan trọng khó trả lời hơn: Mỹ, Châu Âu và Nhật Bản sẽ phản ứng như thế nào với các chính sách tiếp theo của Trung Quốc? Hiện tại, cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã đưa các đối tác xuyên Đại Tây Dương xích lại gần nhau hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, và sự ủng hộ của Trung Quốc đối với Nga, dù vẫn còn hạn chế, đã làm dấy lên những nghi ngờ có cơ sở của phương Tây về các chính sách nước này. 

Lyly (lược dịch từ bài viết của Ian Bremmer - chủ tịch của Eurasia Group và GZERO Media trê trang tin Nikkei Asia)

Bài liên quan