Sạt lở hạ tầng giao thông tại Lâm Đồng: Rủi ro khi mùa mưa Tây Nguyên bắt đầu

Theo ghi nhận cuối tháng 5/2026, khu vực Tây Nguyên nói chung và Lâm Đồng nói riêng đã bắt đầu xuất hiện các trận mưa giông đầu mùa. Tuy nhiên, cùng với diễn biến thời tiết, nhiều điểm sạt lở tồn tại từ các mùa mưa bão trước trên địa bàn tỉnh vẫn chưa được gia cố, khắc phục triệt để.

Mưa lớn có thể gây sạt lở loạt đèo xung yếu ở Lâm Đồng.

Đây là thực trạng đáng chú ý đối với một địa phương có địa hình đồi núi, độ dốc lớn và hệ thống giao thông phụ thuộc nhiều vào các tuyến đèo, đường đồi. Khi nền đường, taluy dương, taluy âm và các khu vực có nguy cơ sạt trượt chưa được xử lý căn cơ, mỗi trận mưa lớn đều có thể trở thành tác nhân làm gia tăng rủi ro mất an toàn giao thông.

Không chỉ gây nguy hiểm trực tiếp cho người và phương tiện, các điểm sạt lở còn tạo ra những “nút thắt” trên hệ thống vận tải. Trong điều kiện mưa kéo dài, nguy cơ ùn tắc, phong tỏa cục bộ hoặc phải tổ chức phân luồng từ xa có thể ảnh hưởng đến hoạt động đi lại, vận chuyển hàng hóa và kết nối liên vùng.

Giao thông là hạ tầng nền tảng quyết định khả năng lưu thông hàng hóa, dịch vụ và dòng khách du lịch. Với Lâm Đồng, vai trò này càng rõ nét khi địa phương vừa là vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao lớn của cả nước, vừa là điểm đến du lịch quan trọng tại khu vực Tây Nguyên.

Các mặt hàng nông sản, rau hoa, trái cây và sản phẩm chế biến của Lâm Đồng có đặc thù phụ thuộc lớn vào thời gian vận chuyển. Khi các tuyến đường huyết mạch bị ảnh hưởng bởi sạt lở hoặc nguy cơ sạt lở, doanh nghiệp vận tải và thương lái có thể phải thay đổi lộ trình, kéo dài thời gian giao hàng, làm phát sinh thêm chi phí nhiên liệu, nhân công, khấu hao phương tiện và bảo quản hàng hóa.

Với nhóm nông sản tươi sống, độ trễ trong vận chuyển không chỉ làm tăng chi phí logistics mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm. Điều này có thể làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa khi đưa về các trung tâm tiêu thụ lớn như TP. Hồ Chi Minh, Đông Nam Bộ hoặc xuất đi các thị trường xa hơn.

Ở lĩnh vực du lịch, hạ tầng giao thông thiếu ổn định cũng tác động đến tâm lý du khách. Lâm Đồng, đặc biệt là Đà Lạt và các khu vực phụ cận, phụ thuộc lớn vào dòng khách đường bộ. Nếu các tuyến đèo, đường kết nối thường xuyên bị cảnh báo nguy cơ sạt lở, hoạt động du lịch mùa mưa có thể chịu ảnh hưởng do du khách e ngại rủi ro trong quá trình di chuyển.

Vấn đề đáng quan tâm là chi phí của sạt lở hạ tầng không chỉ được tính bằng kinh phí sửa chữa mặt đường, taluy hay hệ thống thoát nước. Tác động kinh tế rộng hơn nằm ở chi phí cơ hội: hàng hóa giao chậm, lịch trình du lịch bị hủy, phương tiện phải đi vòng, doanh nghiệp mất thêm chi phí vận hành và địa phương giảm tính hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư.

Đối với các địa phương đang cạnh tranh thu hút đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, logistics lạnh và du lịch chất lượng cao, năng lực hạ tầng giao thông ổn định là một tiêu chí quan trọng. Nếu các điểm sạt lở lặp lại qua nhiều mùa mưa nhưng chưa được xử lý dứt điểm, rủi ro hạ tầng có thể trở thành điểm trừ trong môi trường đầu tư.

Từ góc nhìn quản trị phát triển, đây không còn là câu chuyện khắc phục sự cố đơn lẻ, mà là bài toán về năng lực phòng ngừa rủi ro thiên tai gắn với quy hoạch hạ tầng. Một tuyến đường bị đứt gãy trong mùa mưa có thể kéo theo sự đứt gãy tạm thời của cả chuỗi cung ứng hàng hóa, dịch vụ và du lịch.

Trước mùa mưa Tây Nguyên 2026, yêu cầu đặt ra với Lâm Đồng là phải đẩy nhanh rà soát, kiểm tra và xử lý các vị trí có nguy cơ sạt lở cao, đặc biệt trên các tuyến giao thông huyết mạch. Việc gia cố cần được triển khai sớm, tránh tình trạng chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra, gây thiệt hại lớn hơn về người, tài sản và hoạt động kinh tế.

Bên cạnh giải pháp sửa chữa trước mắt, địa phương cần có chiến lược dài hạn hơn trong quản lý hạ tầng vùng đồi núi. Các điểm sạt trượt cần được đánh giá địa chất, thủy văn, tải trọng giao thông và khả năng thoát nước để lựa chọn phương án kỹ thuật phù hợp. Những giải pháp mang tính chắp vá, nếu không xử lý tận gốc nguyên nhân, có thể tiếp tục làm phát sinh chi phí lặp lại qua từng mùa mưa.

Ngoài ra, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cho các công trình phòng chống sạt lở, nâng cấp đường bộ và cải thiện hệ thống thoát nước cũng cần được xem là nhiệm vụ kinh tế cấp thiết. Trong bối cảnh chi phí logistics ngày càng ảnh hưởng lớn đến năng lực cạnh tranh địa phương, đầu tư cho hạ tầng an toàn không chỉ là chi phí phòng chống thiên tai, mà còn là khoản đầu tư cho tăng trưởng.

Mùa mưa Tây Nguyên mới chỉ bắt đầu, nhưng những điểm sạt lở chưa được xử lý tại Lâm Đồng đã phát đi tín hiệu cảnh báo rõ ràng. Nếu không có giải pháp kịp thời và căn cơ, rủi ro hạ tầng giao thông có thể trở thành lực cản đối với logistics, du lịch và tăng trưởng kinh tế của địa phương trong năm 2026.