Sa Pa hướng tới “Hệ sinh thái du lịch nông nghiệp hữu cơ thông minh”

Hội thảo diễn ra trong thời điểm Sa Pa vừa chính thức vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp – một bước chuyển mình quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho các chiến lược phát triển dài hạn.

Sa Pa hướng tới “Hệ sinh thái du lịch nông nghiệp hữu cơ thông minh”

Tiềm năng song hành cùng thách thức

Được thành lập theo Nghị quyết số 1673/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, phường Sa Pa hợp nhất từ 6 phường cũ, trải rộng trên hơn 6.000 ha, trong đó trên 4.700 ha là đất nông nghiệp. Nằm ở độ cao trung bình 1.500 m, khí hậu ôn hòa quanh năm, đất đai màu mỡ, cảnh sắc hùng vĩ cùng kho tàng văn hóa các dân tộc, Sa Pa hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển nông nghiệp đặc thù gắn với du lịch.

Năm 2024, phường đón hơn 3,36 triệu lượt khách; chỉ trong 7 tháng đầu năm 2025, con số này đã vượt 3 triệu. Đây là nguồn lực thị trường quý giá cho nông sản và các sản phẩm du lịch nông nghiệp, trải nghiệm. Hơn 10 doanh nghiệp, hợp tác xã và khoảng 100 hộ gia đình đã mạnh dạn đầu tư ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, đạt doanh thu bình quân 1,4 tỷ đồng/ha/năm. Năm nhãn hiệu tập thể như “Rau an toàn Sa Pa”, “Cá nước lạnh Sa Pa” cùng 29 sản phẩm OCOP (trong đó 2 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao quốc gia) đã góp phần khẳng định thương hiệu nông sản địa phương.

Song, hành trình phát triển nông nghiệp hàng hóa hữu cơ vẫn còn nhiều chông gai. Địa hình chia cắt khiến cơ giới hóa và vận chuyển gặp khó; sản xuất manh mún, thiếu liên kết chuỗi giá trị; công nghệ ứng dụng trong sản xuất hữu cơ còn khiêm tốn với diện tích mới khoảng 1,5 ha. Giá trị gia tăng chưa đến tay người nông dân một cách trọn vẹn, trong khi nạn hàng giả, hàng nhái làm suy giảm lòng tin của thị trường. Trải nghiệm du lịch nông nghiệp vẫn chủ yếu dừng ở mức tham quan, chưa khơi gợi được mối gắn kết sâu sắc giữa du khách với đất, cây trồng và người làm nông.

Toàn cảnh buổi Hội thảo.

Ba trụ cột kiến tạo hệ sinh thái

Tại hội thảo, TS. Nguyễn Thị Quỳnh Hương (Đại học Thương mại) đã giới thiệu mô hình “Hệ sinh thái Du lịch Nông nghiệp Hữu cơ Thông minh” – giải pháp tích hợp khoa học công nghệ và giá trị văn hóa bản địa, gồm ba trụ cột:

Niềm tin số – minh bạch hóa nguồn gốc nông sản bằng công nghệ Blockchain và IoT, xây dựng bộ tiêu chuẩn “Nông sản Hữu cơ Sa Pa” và hệ thống truy xuất nguồn gốc Sa Pa Organic Traceability System. Dự kiến giai đoạn 2025–2026 sẽ thí điểm với cá hồi Sa Pa và một số loại rau ôn đới đặc trưng.

Trải nghiệm sâu – ứng dụng AR/VR và yếu tố trò chơi để kể câu chuyện sản phẩm, tái hiện không gian văn hóa và tri thức bản địa. Những tour trải nghiệm như “Một ngày làm nghệ nhân cá hồi” hay “Đi tìm thảo dược bí truyền” sẽ đưa du khách bước vào hành trình khám phá sống động, khó quên.

Kết nối kinh tế – xây dựng Sàn giao dịch nông sản hữu cơ Sa Pa (B2B Platform) để nông dân, hợp tác xã bán trực tiếp cho khách sạn, nhà hàng, công ty lữ hành. Nền tảng cũng sẽ là “trường học trực tuyến” về canh tác hữu cơ, quản trị tài chính, kết nối người sản xuất với chuyên gia.

Đồng lòng vì tầm nhìn chung

Các chuyên gia và đại biểu tham dự hội thảo thống nhất rằng, để hiện thực hóa tầm nhìn “Sa Pa xanh – Nông nghiệp sạch – Du lịch bền vững”, cần sự đồng hành từ nhiều phía. Chính quyền cần sớm thành lập Tổ công tác chuyển đổi số trong du lịch nông nghiệp, hoàn thiện khung chính sách, đầu tư hạ tầng viễn thông. Doanh nghiệp du lịch cần tiên phong tiêu thụ nông sản truy xuất rõ ràng, kể câu chuyện sản phẩm tới du khách. Người dân và hợp tác xã cần chủ động học hỏi, thích ứng công nghệ mới, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa. Các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ tiếp tục đóng vai trò cầu nối tri thức và chuyển giao giải pháp.

Trong kỷ nguyên số, công nghệ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu để tháo gỡ những điểm nghẽn cố hữu. Hệ sinh thái Du lịch Nông nghiệp Hữu cơ Thông minh chính là chìa khóa để khôi phục niềm tin, nâng cao thu nhập cho người nông dân, tạo nên trải nghiệm khác biệt cho du khách và giữ gìn “hồn cốt” Sa Pa. Với quyết tâm và sự đồng thuận, Sa Pa hoàn toàn có thể vươn mình trở thành điểm đến kiểu mẫu trên bản đồ du lịch quốc tế, xứng đáng với danh hiệu Khu du lịch quốc gia.