Lễ hội truyền thống Bà Thu Bồn, huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam đã đón bằng công nhận di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào tối ngày 23/3.
Cho đến giờ, người dân nơi đây vẫn lưu truyền những truyền thuyết khác nhau về Bà Thu Bồn, hay còn gọi là bà Bô Bô là một nữ tướng người Chăm, tài sắc vẹn toàn, từng chinh chiến nhiều trận mạc, trong một lần thất thủ, Bà men theo hướng tây đến Phường Rạnh (nay là xã Quế Trung). Nơi đây địa hình hiểm trở, trước có sông sâu, sau có núi cao, ruộng đồng, rừng núi bao la, đảm bảo cho việc ổn định quân tình chờ cơ hội.
Bà đã chọn nơi đây làm nơi sinh sống và là căn cứ đóng quân, đó là Dinh Bà hiện nay. Bên cạnh việc chiêu quân và tổ chức luyện binh, Bà còn cho quân lính đào giếng, đào ao, trồng lúa, chăn nuôi, dạy cho dân làng trồng dâu nuôi tằm, quay tơ, dệt vải, cách dùng thảo mộc trong rừng để chữa bệnh cho người và con vật nuôi.
Trong một lần giao tranh bị thất bại, trong lúc thế cùng lực kiệt, bà gieo mình xuống dòng sông tự vẫn, xác Bà trôi về dưới miền xuôi, được nhân dân làng Thu Bồn an táng, thờ phụng và xây dựng lăng Bà ngày nay.
Trần Đạt
