Phố cổ Đồng văn được nằm tọa lạc tại thị trấn Đồng Văn nằm nép mình dưới những dãy núi đá sừng sững chạy thành hình vòng cung. Khu phố cổ thuộc diện bảo tồn với 40 căn nhà san sát, khiêm nhường khuất sau chợ Đồng Văn. Tuy vậy, chỉ cần thả hồn ngắm nhìn những mái ngói âm dương, cột đá, tường trình...
Kiến trúc những ngôi nhà tại phố cổ Đồng Văn.
Cuối thế kỷ XIX thực dân pháp đặt chân đến nơi đây họ bắt đầu mở đường, xây nhà ép sát chân núi. Dần dần, cả một cộng đồng dân cư được hình thành với các gia đình người Mông, người Tày, người Hoa... sinh sống bằng nghề trồng trọt, săn bắt. Hầu hết nhà mang kết cấu đặc trưng của cư dân biên cương, đồng thời pha trộn với kiến trúc cổ phía nam Trung Hoa và mang cả dấu ấn kiến trúc Pháp. Sự kết hợp nhiều nền văn hóa, trải qua thời gian thích ứng với khí hậu và nguồn nguyên liệu bản địa đã tạo nên một khu phố cổ độc đáo hiếm có.
Một góc nhìn của phố cổ Đồng Văn.
Khi các du khách đến nơi đây sẽ cảm nhận dõ một bức tranh với hai tông mầu chính: mầu vàng rực của nắng chiếu lên sắc xám xanh cổ kính của những mái nhà cổ. Đến cuối tuần mọi người sẽ được tham gia chợ phiên Đồng Văn họp ngay đầu phố; chợ chả thiếu gì, nhưng cái hay ho, thú vị không hoàn toàn là việc mua bán. Mà là hàng trăm, hàng nghìn đồng bào thuộc các dân tộc khác nhau, từ khắp các xã, huyện lân cận cũng kéo về. Là những cuộc chuyện trò râm ran không dứt từ sáng đến tối bên nồi thắng cố, chén rượu ngô. Là đám trẻ con theo cha mẹ đi chợ, đến chơi với nhau rất tự nhiên đủ trò, miệng nói mắt cười... Đến bổi tối khi mặt trời vừa xuống núi là lập tức cái lạnh se sắt bao trùm lên thị trấn nằm ở độ cao hơn một nghìn mét so với mực nước biển. Trời lạnh, nên ở đây các quán nướng, lẩu rất nhiều và đông khách.
Các du khách đến nơi đây có những cảm nhận rất cực: Nơi đây đông vui nhộn nhịp đem cho ta cảm giác đây không còn là nơi miền núi hoang sơ mà khi chưa đến nơi đây ta đã từng mường tựa đến nó, con người nơi đây thân thiện với các du khách làm cho chúng ta cảm nhận được có nét đẹp văn minh mà chỉ riêng khu du lịch nơi đây mới có.
Tiến Vũ
