Ông Trump bất ngờ đứng về phía OpenAI trong vụ kiện bản quyền với New York Times

Chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đã có động thái can thiệp hiếm thấy vào cuộc chiến pháp lý giữa New York Times và OpenAI, khi đứng về phía công ty trí tuệ nhân tạo được định giá khoảng 852 tỷ USD trong nỗ lực bác bỏ cáo buộc vi phạm bản quyền từ tờ báo Mỹ.

Vụ kiện được New York Times khởi xướng từ năm 2023. Tờ báo này cáo buộc OpenAI đã tận dụng khối lượng lớn nội dung có bản quyền để huấn luyện chatbot, qua đó tạo lợi thế thương mại mà không có sự cho phép phù hợp.

Ông Trump bất ngờ đứng về phía OpenAI trong vụ kiện bản quyền với New York Times

Trong hồ sơ gửi tòa hôm thứ Tư (2/9), Bộ Tư pháp Mỹ cho rằng nếu hạn chế khả năng OpenAI sử dụng hàng triệu bài báo để huấn luyện mô hình, tiến bộ sáng tạo và khoa học có thể bị cản trở, đồng thời gây bất lợi cho tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh của Mỹ.

Cơ quan này cũng nhấn mạnh Mỹ có lợi ích rõ ràng trong việc tòa án bác bỏ quan điểm cho rằng việc huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn bằng văn bản có bản quyền đồng nghĩa với hành vi vi phạm luật bản quyền.

Theo giới quan sát, sự can thiệp này có thể tạo tác động lớn tới hàng chục vụ kiện đang được các nhà sáng tạo, nhà xuất bản và chủ sở hữu bản quyền theo đuổi nhằm vào các phòng thí nghiệm AI. Các nguyên đơn cho rằng những công ty này đã thu thập nội dung để huấn luyện mô hình mà không xin phép hoặc trả phí. Bản lập luận pháp lý của Bộ Tư pháp cũng viện dẫn nhiều sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký, trong đó yêu cầu chính phủ thúc đẩy các biện pháp bảo đảm vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Động thái nói trên xuất hiện chỉ vài ngày sau khi ông Trump tiếp tục thúc đẩy việc xây dựng thêm các trung tâm dữ liệu AI, bất chấp sự phản đối từ một bộ phận cử tri ủng hộ ông cũng như các chiến lược gia Cộng hòa. Ông cho rằng những người phản đối các dự án này đang chọn cách tụt lại phía sau và chấp nhận nghèo khó.

Nhà Trắng thời gian qua cũng không ủng hộ các nỗ lực siết chặt quản lý AI tại nhiều bang do đảng Cộng hòa kiểm soát. Thay vào đó, chính quyền ưu tiên cách tiếp cận nhẹ tay hơn, dựa nhiều vào cơ chế giám sát tự nguyện đối với ngành công nghiệp này.

Mối quan hệ giữa ông Trump và New York Times vốn căng thẳng trong nhiều năm. Tổng thống Mỹ thường xuyên chỉ trích tờ báo này và từng theo đuổi vụ kiện phỉ báng trị giá 15 tỷ USD, sau đó được đệ trình lại vào tuần trước. New York Times phủ nhận mọi cáo buộc sai phạm trong vụ kiện.

Ở chiều ngược lại, OpenAI từng có các cuộc thảo luận riêng với chính quyền Trump về khả năng trao cho công chúng khoảng 5% cổ phần trong công ty. Đồng sáng lập OpenAI Greg Brockman cũng được nhắc đến như một trong những nhà tài trợ lớn cho Maga Inc, nhóm gây quỹ chính trị chủ yếu ủng hộ ông Trump. Người phát ngôn New York Times Graham James cho rằng chính quyền đang đứng về phía một nhóm nhỏ các công ty AI trị giá hàng nghìn tỷ USD, trong khi gây bất lợi cho nhiều nhà sáng tạo Mỹ có tác phẩm bị khai thác.

Theo ông James, các công ty AI cần trả thù lao công bằng cho nội dung góp phần tạo nên sản phẩm của họ, đúng như tinh thần của luật bản quyền. Ông cũng cảnh báo rằng nếu cho phép doanh nghiệp sử dụng nội dung mà không cần xin phép hoặc bồi thường, tính bền vững của nội dung do con người tạo ra có thể bị suy yếu, trong khi chính AI vẫn phụ thuộc vào nguồn nội dung đó để vận hành.

OpenAI hiện chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận.

Phó tổng chưởng lý Stanley Woodward mô tả động thái can thiệp của Bộ Tư pháp là mang tính lịch sử. Theo ông, việc này phù hợp với quan điểm của Tổng thống Trump rằng ưu thế trong lĩnh vực AI có vai trò then chốt đối với an ninh quốc gia, sự thịnh vượng và khả năng dịch chuyển kinh tế của người dân Mỹ.

Trên nền tảng X, ông Woodward cũng cho biết chính quyền sẽ không để Mỹ rơi vào thế bất lợi trước các đối thủ nước ngoài chỉ vì cách diễn giải mà ông cho là sai lệch về luật bản quyền.

Trước đó, năm 2024, Financial Times đã ký thỏa thuận cấp phép và hợp tác với OpenAI, trong bối cảnh các hãng tin lớn trên thế giới vẫn đang tìm cách định hình quan hệ với những công ty phát triển AI.