Trên dải cát ven biển Quảng Trị – nơi từng được xem là khu vực sản xuất nhiều rủi ro do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và dịch bệnh thường xuyên xảy ra trong nuôi trồng thủy sản – đang hình thành những vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao với quy trình quản lý môi trường khép kín. Sự chuyển dịch từ phương thức nuôi truyền thống sang mô hình sản xuất hiện đại đang mở ra hướng phát triển mới, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và từng bước xây dựng nền nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững.
Chuyển đổi phương thức sản xuất trong nuôi tôm nước lợ
| Trong cơ cấu nuôi trồng thủy sản của tỉnh, nuôi tôm nước lợ tiếp tục giữ vai trò chủ lực nhưng cũng là lĩnh vực chịu tác động rõ nét của biến động thời tiết, dịch bệnh và chi phí đầu vào. Năm 2025, diện tích nuôi tôm toàn tỉnh đạt khoảng 2.320ha, trong đó tôm thẻ chân trắng chiếm gần 1.800ha, sản lượng đạt xấp xỉ 7.790 tấn. Tuy nhiên, hiệu quả sản xuất chưa ổn định do nhiều diện tích nuôi bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh và biến động giá vật tư. |
Trước thực tế đó, việc ứng dụng công nghệ cao trong nuôi tôm đang trở thành xu hướng tất yếu nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao giá trị sản xuất. Hiện toàn tỉnh có gần 192,7ha diện tích nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao, trong đó khoảng một nửa do doanh nghiệp đầu tư, phần còn lại do người dân chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất.
Sự tham gia của doanh nghiệp đã tạo động lực quan trọng thúc đẩy quá trình hiện đại hóa nghề nuôi tôm. Tại xã Cam Hồng, mô hình nuôi tôm công nghệ cao do Công ty TNHH Thủy sản Công nghệ cao Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình triển khai trên diện tích hơn 2,5ha được đầu tư hệ thống ao nuôi có mái che, xử lý nước tuần hoàn và kiểm soát tự động các chỉ tiêu môi trường nuôi. Nhờ áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ từ khâu lựa chọn con giống đến quản lý thức ăn và nguồn nước, tỷ lệ sống của tôm được nâng cao, hạn chế đáng kể nguy cơ phát sinh dịch bệnh, góp phần tăng năng suất và ổn định sản xuất.
 |
| Hồ nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao trên cát của Công ty TNHH Thủy sản Công nghệ cao Việt Nam-Chi nhánh Quảng Bình (nay thuộc tỉnh Quảng Trị) |
Không chỉ nâng cao hiệu quả nuôi trồng, mô hình này còn tạo việc làm thường xuyên cho hơn 45 lao động địa phương với mức thu nhập bình quân từ 10–20 triệu đồng/người/tháng, góp phần cải thiện sinh kế cho người dân vùng ven biển.
Bên cạnh đó, các dự án nuôi tôm ứng dụng hệ thống tuần hoàn nước (RAS) cũng đang từng bước được triển khai, hướng tới hình thành các vùng nuôi tập trung quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại và kiểm soát môi trường chặt chẽ.
Người nuôi chủ động thay đổi tư duy sản xuất
Thực tiễn sản xuất cho thấy sự chuyển biến rõ nét nhất đến từ chính người nuôi – lực lượng trực tiếp quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi mô hình.
Tại xã Sen Ngư, ông Ngô Minh Phiện – người có nhiều năm kinh nghiệm nuôi tôm – đã mạnh dạn đầu tư chuyển đổi sang mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao trên diện tích khoảng 4ha với 15 hồ nuôi, trong đó có các hồ nuôi được lắp đặt mái che theo quy trình kỹ thuật mới.
Theo ông Phiện, việc áp dụng quy trình nuôi hai giai đoạn và ba giai đoạn giúp kiểm soát tốt môi trường nuôi ngay từ khâu ươm giống đến nuôi thương phẩm, qua đó giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả sản xuất.
| Trung bình mỗi hồ nuôi đạt sản lượng khoảng 5 tấn/vụ; doanh thu khoảng 1,2 tỷ đồng/hồ, sau khi trừ chi phí vẫn mang lại lợi nhuận đáng kể. Tổng thu nhập hằng năm từ hệ thống 15 hồ nuôi đạt gần 3 tỷ đồng, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho hơn 20 lao động địa phương với mức thu nhập ổn định khoảng 10 triệu đồng/người/tháng. |
Cùng với việc áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến, người nuôi ngày càng chủ động sử dụng chế phẩm sinh học thay thế hóa chất, thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu môi trường và tuân thủ quy trình sản xuất an toàn. Đây là bước chuyển quan trọng giúp nghề nuôi tôm từng bước phát triển theo hướng bền vững.
Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều hộ nuôi, việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng vẫn còn gặp khó khăn do đặc thù tài sản thế chấp chưa phù hợp với mô hình sản xuất công nghệ cao. Đây là vấn đề cần được các cơ quan chức năng quan tâm tháo gỡ trong thời gian tới.
Tạo nền tảng phát triển nuôi tôm theo hướng hiện đại, thích ứng biến đổi khí hậu
Từ thực tiễn triển khai tại các địa phương ven biển, ngành nông nghiệp xác định nuôi tôm công nghệ cao là một trong những hướng phát triển trọng tâm nhằm nâng cao giá trị sản xuất thủy sản và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thời gian qua, ngành chức năng đã tăng cường công tác quan trắc môi trường vùng nuôi, kịp thời cảnh báo các yếu tố bất lợi để người dân chủ động phòng ngừa dịch bệnh. Đồng thời, nhiều chương trình tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật được tổ chức nhằm nâng cao năng lực sản xuất cho người nuôi.
Song song với đó, tỉnh đang từng bước đầu tư hoàn thiện hạ tầng tại các vùng nuôi tập trung như Bắc Nam Sông Gianh (xã Bắc Trạch), Trung Hải, Hoàn Lão; đồng thời đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ nguồn lực đầu tư các khu nuôi tập trung tại Trường Ninh, Đông Trạch và Hòa Trạch nhằm hình thành vùng sản xuất quy mô lớn, hiện đại.
| Thực tiễn cho thấy, sự thay đổi trên vùng cát ven biển không chỉ đến từ việc đầu tư hạ tầng mà bắt đầu từ quá trình chuyển đổi tư duy sản xuất của người nuôi, cùng với sự đồng hành của doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Những vụ nuôi ổn định hơn, môi trường nuôi được kiểm soát tốt hơn và sinh kế người dân ngày càng được cải thiện đang cho thấy nuôi tôm công nghệ cao từng bước trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế ven biển Quảng Trị theo hướng bền vững. |
