Nhu cầu ngày càng cao về dịch vụ chăm sóc người già đang tạo ra thách thức lớn cho lĩnh vực bất động sản dưỡng lão. Tốc độ già hóa dân số nhanh chóng yêu cầu phát triển các cơ sở dưỡng lão với tiêu chuẩn chất lượng cao, buộc các nhà đầu tư phải mở rộng quy mô và nâng cấp dịch vụ để đáp ứng nhu cầu này. Điều này không chỉ đòi hỏi nguồn vốn lớn mà còn cần sự đổi mới trong các mô hình chăm sóc để đảm bảo sự hài lòng và an toàn cho người cao tuổi.
Tăng trưởng nhanh chóng của ngành dưỡng lão ở Việt Nam
Tốc độ già hóa dân số ở Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, gây áp lực lớn lên hệ thống chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, nhiều tập đoàn bất động sản lớn như Vingroup và Sun Group đã đầu tư vào các khu dưỡng lão cao cấp, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của các nhà đầu tư vào lĩnh vực này.
Theo Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên đã tăng từ 11,9% vào năm 2019 lên dự báo hơn 25% vào năm 2050. Sự giảm tỷ lệ sinh và tuổi thọ gia tăng là nguyên nhân chính, khiến Việt Nam chuyển từ xã hội “già hóa” sang xã hội “già” vào năm 2036.
Số liệu từ Tổng cục Thống kê (GSO) cho thấy, tỷ lệ sinh giảm mạnh từ 3,8 con vào năm 1989 xuống dưới 2 con vào năm 2023, trong khi dân số cao tuổi tăng trưởng trung bình 4,35% mỗi năm. Điều này làm tăng tốc độ già hóa dân số và đặt ra thách thức lớn cho hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Xu hướng gia đình nhỏ và giảm tỷ lệ người cao tuổi sống cùng con cháu đã làm gia tăng nhu cầu về nhà ở dưỡng lão. Tỷ lệ người cao tuổi sống một mình đã tăng từ 9,68% năm 2009 lên 13,74% năm 2019. Cùng với đó, sự thay đổi trong quan điểm về dịch vụ chăm sóc đã thúc đẩy nhu cầu về các cơ sở dưỡng lão, với khoảng 36% người cao tuổi và gia đình sẵn sàng chi trả cho dịch vụ này.
Mặc dù các quốc gia phát triển như Trung Quốc đã xây dựng hàng chục nghìn viện dưỡng lão để đáp ứng nhu cầu, Việt Nam vẫn thiếu hụt cơ sở chăm sóc, với chỉ khoảng 400 viện dưỡng lão trên cả nước. Việc mở rộng và nâng cao chất lượng dịch vụ dưỡng lão là cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người cao tuổi tại Việt Nam.
Nhiều “ông lớn” nắm bắt cơ hội phát triển dịch vụ
Tháng 3 vừa qua, Vingroup đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác với Well Group đến từ Nhật Bản, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. Sự hợp tác này không chỉ tập trung vào việc cung cấp dịch vụ chăm sóc trong ngày mà còn mở rộng sang mô hình nhà dưỡng lão dài hạn, đặc biệt tại khu đô thị Vinhomes Ocean Park 2 (Ocean City, Hà Nội). Vingroup dự định mở rộng mô hình này trên toàn chuỗi để đưa viện dưỡng lão cao cấp vào danh sách các đặc quyền đẳng cấp của Vinhomes.
Mới đây, Sun Group cũng đã gia nhập thị trường với việc triển khai dự án Sun Urban City tại Hà Nam. Dự án này, được thiết kế theo mô hình đô thị nghỉ dưỡng ngoại ô với hơn 1.000 tiện ích, cung cấp khu dưỡng lão, bệnh viện chuyên biệt và không gian rộng lớn cho người cao tuổi. Nơi đây không chỉ đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe toàn diện mà còn tạo điều kiện cho người cao tuổi tận hưởng cuộc sống bên bạn bè và gia đình.
Tuy nhiên, hiện tại, các cơ sở chăm sóc này vẫn chỉ phục vụ một bộ phận nhỏ trong cộng đồng người cao tuổi, chủ yếu là những người có khả năng chi trả cao. Chi phí dịch vụ tại các cơ sở tư nhân thường vượt quá khả năng tài chính của nhiều gia đình, đặc biệt là đối với người cao tuổi có thu nhập thấp.
Để giải quyết vấn đề này và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể. Trước hết, cần nghiên cứu chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các cơ sở dưỡng lão trong những năm đầu hoạt động, nhằm giảm chi phí và rủi ro tài chính cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này.
Thứ hai, nhà dưỡng lão nên được coi là một loại hình nhà ở đặc biệt. Do đó, cần có các khoản vay ưu đãi với lãi suất thấp hoặc không lãi suất từ chính phủ cho các doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này. Đồng thời, việc lập quỹ hỗ trợ từ Chính phủ để cung cấp tài trợ hoặc bảo lãnh tín dụng cho các dự án xây dựng nhà dưỡng lão cũng là cần thiết.
Thứ ba, cần xây dựng các chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi ở Việt Nam. Các ưu đãi này có thể bao gồm chính sách thuê đất, chính sách thuế và cải cách thủ tục hành chính.
Thứ tư, cấp đất hoặc cho thuê đất dài hạn với giá ưu đãi cho các doanh nghiệp phát triển nhà dưỡng lão, đặc biệt là ở những khu vực có nhu cầu cao. Ngoài ra, cần giảm hoặc miễn phí liên quan đến chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho các dự án này.
Cuối cùng, cần xây dựng các quy định pháp lý rõ ràng và minh bạch về tiêu chuẩn và điều kiện hoạt động của nhà dưỡng lão. Khuyến khích mô hình hợp tác công tư (PPP) để mở rộng lĩnh vực đầu tư chăm sóc người cao tuổi, từ đó tạo cơ sở pháp lý cho việc thu hút vốn đầu tư từ khu vực tư nhân và tận dụng nguồn lực của cả nhà nước và tư nhân trong việc phát triển cơ sở hạ tầng và cung cấp dịch vụ cho nhà dưỡng lão.
Nhân Hà
