Quy định xác định và kê khai hàng tồn kho
Ngày 5/3, Chính phủ ban hành Nghị định 68 quy định về quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh và có hiệu lực từ ngày ký. Nghị định hướng dẫn việc xử lý hàng tồn kho khi hộ kinh doanh chuyển sang diện kê khai thuế từ đầu năm nay.
 |
| Hàng tồn kho là thuật ngữ để chỉ những sản phẩm dự trữ trong kho phục vụ cho việc sản xuất hoặc đang chờ bán. |
Theo quy định, hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên phải xác định và ghi nhận giá trị hàng tồn kho, máy móc, thiết bị tại thời điểm 31/12/2025. Giá trị này được sử dụng làm căn cứ xác định chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập cá nhân cho kỳ tính thuế năm 2026.
Hộ kinh doanh phải lập bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị theo mẫu và lưu giữ theo quy định. Đồng thời, một bản phải gửi cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp bằng phương thức điện tử cùng hồ sơ khai thuế quý I/2026 đối với trường hợp khai thuế theo quý hoặc chậm nhất ngày 20/4/2026 nếu khai thuế theo tháng.
Tuy nhiên, bảng kê này không phải là cơ sở pháp lý để xác nhận hoặc hợp thức hóa nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa. Hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của nội dung kê khai và có thể bị xử lý nếu vi phạm quy định.
Chuyển từ thuế khoán sang kê khai từ năm 2026
Từ năm 2026, hộ và cá nhân kinh doanh chuyển từ hình thức nộp thuế khoán sang kê khai thuế. Theo đó, toàn bộ doanh thu và chi phí phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
Quy định này đặt ra nhiều khó khăn đối với một số hộ kinh doanh do lượng hàng tồn kho lớn nhưng không có hóa đơn mua hàng. Trong giai đoạn áp dụng thuế khoán trước đây, nhiều hộ kinh doanh không yêu cầu hoặc không lưu giữ hóa đơn đầu vào.
Theo quy định hiện hành, hàng hóa mua vào phải có chứng từ hợp pháp, trừ một số trường hợp đặc biệt như mua của nông dân, ngư dân. Theo bà Nguyễn Thị Cúc, một số trường hợp hàng hóa được mua qua các kênh không chính thức, thậm chí có nguy cơ liên quan đến hàng nhập lậu, hàng giả hoặc hàng không rõ nguồn gốc, dẫn đến rủi ro khi chuyển sang cơ chế kê khai thuế.
Quy định về hóa đơn điện tử và nghĩa vụ kê khai
Ngoài việc xử lý hàng tồn kho, Nghị định cũng quy định hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Trường hợp hộ kinh doanh có nhiều địa điểm kinh doanh, có thể sử dụng chung một mã số thuế nhưng hóa đơn phải ghi rõ địa chỉ của từng cửa hàng.
Đối với hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng và dưới 1 tỷ đồng, việc sử dụng hóa đơn điện tử không bắt buộc nhưng có thể đăng ký áp dụng nếu đáp ứng điều kiện và có nhu cầu. Những hộ không đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có thể thực hiện khai và nộp thuế theo từng lần phát sinh.
Bên cạnh đó, hộ kinh doanh phải thông báo toàn bộ số tài khoản ngân hàng và ví điện tử phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh cho cơ quan thuế bằng phương thức điện tử. Đồng thời, phải tự kê khai đầy đủ, chính xác doanh thu phát sinh để xác định nghĩa vụ thuế và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung kê khai.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, đến cuối năm 2025 cả nước có khoảng 3–4 triệu hộ kinh doanh, trong đó hơn 2 triệu hộ thực hiện khai thuế ổn định.
Năm 2025, số thu thuế từ khu vực hộ và cá nhân kinh doanh đạt 32.840 tỷ đồng, tăng 37,5% so với cùng kỳ. Giai đoạn 2022–2025, khu vực này đóng góp khoảng 2% tổng thu ngân sách nhà nước.
