Thứ sáu 02/10/2026 09:50
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thương hiệu

Mô hình kinh doanh mới của kinh tế số: Pháp lý “kìm” phát triển

18/11/2021 16:10
Mặc dù được dự báo có giá trị vào khoảng 57 tỷ USD tại năm 2025 nhưng nền kinh tế số của Việt Nam đang gặp phải nhiều lực cản. Trong đó, lớn nhất là đến từ việc cơ chế, pháp lý không bắt kịp sự ra đời của các mô hình kinh doanh mới.

Tiềm năng đứng thứ 2 Đông Nam Á

Theo Báo cáo e-Conomy SEA 2021 do Google, Temasek và Bain & Company vừa công bố, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia hàng đầu khu vực Đông Nam Á về phát triển cững như tiềm năng của kinh tế số. Theo đó, ngay trong năm 2021, kinh tế số của Việt Nam đã có mức tăng trưởng dự kiến lên đến 31% đạt 21 tỷ USD đồng thời được dự đoán sẽ vào khoảng 57 tỷ USD tại năm 2025.

Kinh tế số Việt Nam dự đoán sẽ đạt quy mô 57 tỷ usd vào 2025.
Kinh tế số Việt Nam dự đoán sẽ đạt quy mô 57 tỷ usd vào 2025.

Đáng chú ý, đại dịch Covid-19 mặc dù mang lại nhiều thiệt hại nhưng cũng là động lực chính khiến nền kinh tế số của Việt Nam cất cánh. Tính đến hết nửa đầu 2021, Việt Nam đã có thêm 8 triệu người tiêu dùng kỹ thuật số mới, đặc biệt hơn 50% trong số này đến từ các khu vực không phải thành phố lớn. Đồng thời gần như 100% người tiêu dùng kỹ thuật số có ý định sử dụng các dịch vụ trực tuyến trong tương lai, kể cả khi đại dịch kết thúc.

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh tăng trưởng người dùng, hiện Việt Nam vẫn đang là một trung tâm đổi mới hấp dẫn khi nguồn vốn toàn cầu tiếp tục đổ vào. Trong nửa đầu 2021, hoạt động đầu tư đã đạt mức cao kỷ lục 1,37 tỷ USD. Các công ty khởi nghiệp kỹ thuật số trong những lĩnh vực như thương mại điện tử, tài chính, sức khỏe và giáo dục là những địa điểm được các nhà đầu tư tập trung rót vốn.

Dự đoán về quãng thời gian 10 năm tới, Báo cáo e-Conomy SEA 2021 cho rằng, Việt Nam đang bước vào “Thập kỷ Kỹ thuật số” khi Internet ngày càng trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của người tiêu dùng. Ước tính đến năm 2030, tổng giá trị hàng hóa của nền kinh tế số Việt Nam có thể đạt ngưỡng 220 tỷ USD đến từ tăng trưởng của các lĩnh vực như thương mại điện tử, giao thức ăn và dịch vụ tài chính kỹ thuật số.

Đánh giá về tiềm năng của nền kinh tế số, đại diện Bain & Company cho rằng, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên đứng thứ 2 trong khu vực Đông Nam Á. Lợi thế mà Việt Nam có được không chỉ nằm ở nguồn vốn của các nhà đầu tư liên tục đổ vào mà còn do sự tăng trưởng mạnh về người dùng, đặc biệt những người dùng mới này đến từ khu vực ngoại thành. Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào các động lực thúc đẩy và hỗ trợ quan trọng như thanh toán kỹ thuật số, lĩnh vực hậu cần giao nhận, cơ sở hạ tầng tương ứng và phát triển nhân tài. Bởi đây sẽ là cơ sở để tạo ra bước nhảy vọt cho nền kinh tế số của Việt Nam vào năm 2030, phía Bain & Company đưa ra lời khuyên.

Rào cản pháp lý

Ở thời điểm hiện tại, xu hướng của nền kinh tế số Việt Nam đang tập trung vào 5 lĩnh vực hàng đầu gồm: Thương mại điện tử, truyền thông trực tuyến, vận tải & thực phẩm, du lịch trực tuyến và dịch vụ tài chính số. Tuy nhiên, hầu hết tại các lĩnh vực này đều là sự thống trị của những nền tảng đa quốc gia như Facebook, Google, Grab, Shopee…

Trong khi đó các nền tảng được phát triển bởi Việt Nam còn rất hạn chế, chủ yếu tập trung ở lĩnh vực thương mại điện tử với những cái tên như Thegioididong, FPTshop, Tiki, Sendo… Nhưng ngay ở mảng này khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước trước doanh nghiệp nước ngoài cũng chưa thực sự cao.

Theo nhiều chuyên gia, sự thiếu cạnh tranh nói trên không chỉ nằm ở khía cạnh thua kém về nhân lực chất lượng cao, nguồn vốn… mà còn đến từ chính những rào cản về mặt pháp lý đã khiến doanh nghiệp trong nước hụt hơi so với doanh nghiệp nước ngoài.

Tiêu biểu như trong lĩnh vực tài chính, loại hình Fintech đang rất phát triển ở nước ngoài và giàu tiềm năng ở Việt Nam nhưng thị phần chủ yếu lại nằm ở trong tay các doanh nghiệp ngoại như Tima, Trust Circle, Wecash… thay vì các doanh nghiệp trong nước mặc dù có nguồn lực không hề thua kém như FPT, Viettel hay VNPT.

Nhìn sang các quốc gia khác trên thế giới, Fintech đã được tạo mọi điều kiện để phát triển từ nhiều năm trước. Đơn cử như trường hợp của Singapore, ngay từ năm 2016, quốc gia này đã có khung pháp lý thử nghiệm cho loại hình kinh doanh mới nói trên. Và kết quả là ở thời điểm hiện tại, Singapore đang là trung tâm Fintech của khu vực và thế giới, thậm chí nhiều startup Việt trong lĩnh vực này cũng chọn đây là nơi đặt trụ sở chính của mình.

Còn về phía Việt Nam, mặc dù khái niệm Fintech đã xuất hiện vào giai đoạn 2016 - 2017 nhưng phải tới tận 2019, Chính phủ mới giao nhiệm vụ cho các cơ quan có liên quan xây dựng cơ chế thử nghiệm cho loại hình kinh doanh này và tới nay vẫn chưa có văn bản pháp lý cụ thể được ra đời. Như vậy có thể thấy, riêng trong Fintech, Việt Nam đã tụt hậu khá xa ngay trên chính đất nước của mình. Hay kể cả trong hoạt động gọi vốn của các startup Việt cũng đang có nhiều rào cản lớn.

Trên thế giới, ngoài các phương thức kêu gọi vốn bằng tiền mặt, các startup còn được phép huy động nguồn lực thông qua việc phát hành tiền điện tử. Chỉ tính riêng trong năm 2018, tổng số vốn được các startup huy động được qua phương thức này đã lên tới 8 tỷ USD. Mặc dù thông dụng trên thế giới là vậy nhưng ở Việt Nam, phương thức gọi vốn trên vẫn chưa được công nhận. Việc cá nhân, tổ chức sở hữu các loại tiền mã hóa đều không được pháp luật bảo vệ. Điều này dẫn tới tình trạng các startup mất đi một kênh huy động vốn phổ biến mà còn hạn chế nhiều dịch vụ kinh doanh mới có thể ra đời dựa trên tiền mã hóa.

Nói về vấn đề trên, Phó Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý Chu Thị Hoa cho rằng, chính những hạn chế về mặt pháp luật đã hạn chế sự ra đời của những ngành nghề kinh doanh mới của nền kinh tế số. Cần rà soát, sửa đổi các quy định liên quan tới điều kiện kinh doanh và hoạt động của doanh nghiệp trong một số luật như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư... theo hướng tạo quy định rõ ràng, thuận lợi cho đăng ký và hoạt động của doanh nghiệp. Các quy định cần được xây dựng trên quan điểm doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm để không làm mất cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp.

Đặc biệt là đối với những loại hình kinh doanh mới theo mô hình kinh tế chia sẻ mà chưa có trong danh mục ngành nghề kinh doanh như dịch vụ cho vay ngang hàng P2P… Cần khẩn trương bổ sung quy định thí điểm cấp phép cho các loại hình này đi vào hoạt động.

Ngoài ra, cũng cần đổi mới tư duy lập pháp theo hướng “mở’ và “linh động” đồng hành cùng các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đối với những vấn đề mới cần hình thành cơ chế quản lý thử nghiệm, trong đó nới lỏng các điều kiện kinh doanh truyền thống, hạ thấp các rào cản về gia nhập thị trường đối với các startup, cũng như giúp các doanh nghiệp hoạt động thử nghiệm, dần dần hoàn thiện công nghệ và đáp ứng các yêu cầu quản lý, Chu Thị Hoa đưa ra ý kiến.

PG-TL

Bài liên quan
Tin bài khác
SeABank được vinh danh ở hai lĩnh vực cộng đồng và phát triển bền vững

SeABank được vinh danh ở hai lĩnh vực cộng đồng và phát triển bền vững

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) lần thứ 5 được vinh danh tại hệ thống giải thưởng “Ngân hàng Việt Nam tiêu biểu năm 2026” với hạng mục “Ngân hàng tiêu biểu vì cộng đồng”. Cùng với đó, SeABank nhận giải “Ngân hàng Phát triển Bền vững Tốt nhất Việt Nam 2026” trong khuôn khổ Global Banking & Finance Awards. Hai giải thưởng ghi nhận các hoạt động cộng đồng, tài chính bền vững và việc tích hợp các yếu tố môi trường, xã hội, quản trị vào hoạt động ngân hàng.
Xe điện VinFast ghi điểm nhờ vận hành bốc, êm và ưu đãi tới 9%

Xe điện VinFast ghi điểm nhờ vận hành bốc, êm và ưu đãi tới 9%

Với người đã lái xe xăng nhiều năm, khác biệt dễ nhận ra nhất khi chuyển sang xe điện là cảm giác lái. Mô-tơ điện có khả năng cung cấp mô-men xoắn rất sớm, nên xe phản hồi gần như tức thời khi người lái tăng tốc, không cần chờ động cơ lên vòng tua như trên nhiều mẫu xe dùng động cơ đốt trong.
Năng lực thực thi mở đường cho dòng vốn nghìn tỷ vào các dự án của T&T Group

Năng lực thực thi mở đường cho dòng vốn nghìn tỷ vào các dự án của T&T Group

Nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng trong những năm tới đòi hỏi sự tham gia ngày càng lớn của nguồn lực ngoài Nhà nước. Trong dòng chảy đó, các doanh nghiệp tư nhân như T&T Group đang tham gia tích cực vào các dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP), từ cấp địa phương đến liên tỉnh, liên vùng. Qua đó, doanh nghiệp từng bước cho thấy khả năng huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện các dự án quy mô lớn.
Cẩm nang xây nhà: Lưu ý trong khâu đổ móng, xây tô và bảo dưỡng để ngôi nhà bền vững dài lâu

Cẩm nang xây nhà: Lưu ý trong khâu đổ móng, xây tô và bảo dưỡng để ngôi nhà bền vững dài lâu

Một ngôi nhà bền vững không chỉ đến từ việc chọn đúng vật liệu, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào cách thi công ở từng giai đoạn cụ thể. Dưới đây là những lưu ý kỹ thuật cơ bản mà chủ nhà nên nắm được, từ khâu đổ móng cho đến hoàn thiện, để đồng hành hiệu quả hơn cùng đội thi công trong suốt quá trình xây dựng.
Kinh nghiệm xây nhà lần đầu: Chọn và đánh giá xi măng đạt chuẩn

Kinh nghiệm xây nhà lần đầu: Chọn và đánh giá xi măng đạt chuẩn

Với nhiều gia đình, xây nhà là khoản đầu tư lớn nhất trong đời, nhưng khâu chọn xi măng, vật liệu chiếm tỷ trọng nhỏ về chi phí nhưng ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ công trình, lại thường bị quyết định vội vàng, chủ yếu dựa vào thói quen hoặc lời giới thiệu của đại lý. Trong khi đó, chỉ cần nắm một vài nguyên tắc cơ bản, người mua hoàn toàn có thể tự đánh giá được phần nào chất lượng trước khi xuống tiền.
Sau một năm được cấp AOC, Sun PhuQuoc Airways được phê chuẩn khai thác Airbus A330

Sau một năm được cấp AOC, Sun PhuQuoc Airways được phê chuẩn khai thác Airbus A330

Ngày 30/9/2026, Cục Hàng không Việt Nam (Cục HKVN) phê chuẩn Sun PhuQuoc Airways (SPA) khai thác tàu bay thân rộng Airbus A330, đồng thời mở rộng vùng khai thác tới châu Âu. Quy trình phê chuẩn được hoàn tất trong chưa đầy sáu tháng, đúng một năm sau khi hãng nhận Chứng chỉ Nhà khai thác tàu bay (AOC), tạo nền tảng để SPA phát triển mạng bay tầm trung, tầm xa tới Nga, Trung Âu, Trung Á, Nhật Bản và Australia.
VPBank SME CEO Bootcamp: Ý tưởng mới chưa đủ để tạo ra cuộc chơi mới

VPBank SME CEO Bootcamp: Ý tưởng mới chưa đủ để tạo ra cuộc chơi mới

Module 3 với chủ đề “Biến đổi mới sản phẩm thành động lực tăng trưởng” đã khép lại hành trình ba học phần của VPBank SME CEO Bootcamp 2026 với câu hỏi lớn gần như đã tìm ra lời đáp. Đổi mới không nhất thiết phải bắt đầu bằng một sản phẩm chưa từng xuất hiện. Đôi khi, một trải nghiệm có thể làm tốt hơn hay một cách kết hợp khác giữa những năng lực doanh nghiệp đã sở hữu sẽ mang lại cơ hội tăng trưởng đong đếm được.
Bên trong “trái tim” nhà máy Tân Thắng - hành trình từ đá vôi đến từng bao xi măng

Bên trong “trái tim” nhà máy Tân Thắng - hành trình từ đá vôi đến từng bao xi măng

Ít ai hình dung được một bao xi măng đã đi qua bao nhiêu công đoạn trước khi có mặt trên công trường. Ghé thăm nhà máy xi măng Tân Thắng tại Quỳnh Thắng, Nghệ An, có thể thấy rõ hành trình đó - đặc biệt là chuỗi công đoạn được ví như trái tim của cả nhà máy, nơi quyết định phần lớn chất lượng sản phẩm cuối cùng.
ROX Group được bình chọn vì sự nghiệp phát triển bất động sản công nghiệp Việt Nam 2026

ROX Group được bình chọn vì sự nghiệp phát triển bất động sản công nghiệp Việt Nam 2026

Trong khuôn khổ Diễn đàn Bất động sản Công nghiệp Việt Nam lần thứ 6 (VIPF 2026), ROX Group được bình chọn “Vì sự nghiệp phát triển bất động sản công nghiệp Việt Nam năm 2026”, ghi nhận những đóng góp của doanh nghiệp trong lĩnh vực này.
Báo Mỹ lý giải sức hút của Vinhomes Green Paradise trong cuộc bình chọn “7 Kỳ quan đô thị tương lai”

Báo Mỹ lý giải sức hút của Vinhomes Green Paradise trong cuộc bình chọn “7 Kỳ quan đô thị tương lai”

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra với tốc độ chưa từng có, sức ép từ biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, cách con người hình dung về một thành phố tương lai đang dần thay đổi. Từ góc nhìn đó, việc Vinhomes Green Paradise Cần Giờ được New7Wonders lựa chọn là ứng viên chính thức đầu tiên trên toàn cầu trong chiến dịch “7 Kỳ quan Đô thị Tương lai” được báo chí Mỹ ghi nhận như một dấu mốc đáng chú ý trong hành trình tìm kiếm những hình mẫu đô thị mới cho thế kỷ XXI.
McDonald’s tăng tốc dùng AI định giá, bài toán lợi nhuận và rủi ro cạnh tranh

McDonald’s tăng tốc dùng AI định giá, bài toán lợi nhuận và rủi ro cạnh tranh

Hệ thống khuyến nghị giá dựa trên công nghệ học máy đang giúp chuỗi thức ăn nhanh lớn nhất thế giới tối ưu doanh thu tại từng điểm bán. Tuy nhiên, chênh lệch giá giữa các cửa hàng, sức ép đối với các bên nhận quyền và nguy cơ bị cơ quan chống độc quyền chú ý đang đặt ra phép thử mới đối với McDonald’s. Trong khi đó, tại Việt Nam, chuỗi này bắt đầu đẩy nhanh tốc độ mở rộng sau hơn một thập kỷ phát triển thận trọng.
Vì sao một dây chuyền đồng bộ giúp xi măng giữ chất lượng ổn định?

Vì sao một dây chuyền đồng bộ giúp xi măng giữ chất lượng ổn định?

Nhiều người vẫn nghĩ chất lượng xi măng chỉ nằm ở công thức nguyên liệu, nhưng với những kỹ sư trong ngành sản xuất, yếu tố quyết định sự ổn định qua hàng nghìn tấn xi măng xuất xưởng mỗi ngày lại nằm ở độ đồng bộ của cả dây chuyền sản xuất.
499 sản phẩm được công nhận Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026

499 sản phẩm được công nhận Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026

Kỳ xét chọn lần thứ 10 ghi nhận 499 sản phẩm của 227 doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam, trong đó tiêu chí đổi mới, sáng tạo được nâng trọng số, phản ánh yêu cầu mới đối với năng lực cạnh tranh và phát triển thương hiệu của doanh nghiệp.
“Mua xe 0 đồng”: Phương án sở hữu VF 3 không cần vốn đối ứng cho gia đình trẻ

“Mua xe 0 đồng”: Phương án sở hữu VF 3 không cần vốn đối ứng cho gia đình trẻ

Chính sách “Mua xe 0 đồng” cho phép khách hàng vay tới 100% giá trị VF 3 mà không cần vốn đối ứng. Kết hợp với ưu đãi 3% và quyền lợi sạc miễn phí, phương án này giúp nhiều gia đình trẻ chủ động hơn khi cân đối chi phí cho chiếc ô tô đầu tiên.
Sun Group được chọn là đơn vị thi công dự án phục hồi điện Kính Thiên - Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội

Sun Group được chọn là đơn vị thi công dự án phục hồi điện Kính Thiên - Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội

Lễ khởi công Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên vừa diễn ra sáng 29/9 tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội. Tập đoàn Sun Group được lựa chọn là đơn vị thi công cho dự án đặc biệt này.