Hơn 40% doanh nghiệp toàn cầu tính chuyện cắt giảm nhân sự vì AI

Hơn 40% doanh nghiệp toàn cầu tính chuyện cắt giảm nhân sự vì AI

Theo báo cáo Future of Jobs Report vừa được Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) công bố, 41% doanh nghiệp trên toàn cầu đã nghĩ đến việc cắt giảm nhân sự do sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ này đã tự động hóa nhiều nhiệm vụ tại công sở, làm thay đổi cách thức vận hành truyền thống.

Khảo sát được thực hiện với hàng trăm doanh nghiệp lớn trên khắp thế giới, trong đó 77% doanh nghiệp cho biết họ dự định đào tạo lại hoặc nâng cấp kỹ năng cho nhân viên trong giai đoạn 2025-2030, nhằm giúp lực lượng lao động thích nghi tốt hơn với AI. Tuy nhiên, khác với báo cáo năm 2023, kết quả năm nay không nhấn mạnh rằng các công nghệ, bao gồm AI, sẽ mang lại “tác động tích cực” về số lượng việc làm.

“Sự phát triển của AI và năng lượng tái tạo đang định hình lại thị trường lao động. Điều này thúc đẩy nhu cầu về các vị trí chuyên gia công nghệ nhưng đồng thời lại giảm đáng kể nhu cầu ở một số lĩnh vực, như thiết kế đồ họa”, WEF thông tin.

Trong báo cáo khảo sát, bà Saadia Zahidi, giám đốc điều hành WEF, chỉ rõ vai trò của AI tạo sinh (gen AI) trong việc định hình lại các ngành công nghiệp và nhiệm vụ công việc trong mọi lĩnh vực. Công nghệ này có thể tạo ra văn bản gốc, hình ảnh và nội dung khác tức thì theo yêu cầu của người dùng.

Các vị trí như nhân viên dịch vụ bưu chính, trợ lý lãnh đạo, kế toán tiền lương nằm trong nhóm sẽ sụt giảm nhiều nhất trong các năm tới, do sự phổ biến của AI và các xu hướng khác .

"Sự hiện diện của cả nhà thiết kế đồ họa và thư ký pháp lý trong nhóm những công việc có tốc độ suy giảm nhanh nhất là dự báo chưa từng thấy trong các báo cáo Future of Jobs Report trước đây. Điều này cho thấy năng lực của Gen AI ngày càng tăng lên trong các công việc đòi hỏi tri thức”, báo cáo năm nay chỉ ra.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu về các kỹ năng liên quan đến AI lại gia tăng mạnh mẽ. Gần 70% doanh nghiệp được khảo sát cho biết họ dự định tuyển dụng thêm nhân sự có khả năng thiết kế và cải tiến công cụ AI. Trong khi đó, 62% cho biết sẽ ưu tiên tuyển thêm lao động có kỹ năng làm việc với công nghệ AI.

Thực tế đã cho thấy nhiều vị trí việc làm đã bị AI thay thế trong vài năm gần đây. Một số công ty công nghệ lớn như Dropbox hay Duolingo đã viện dẫn AI làm lý do để cắt giảm nhân sự.

Cụ thể, Dropbox, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ lưu trữ điện toán đám mây mới đây từng công bố cắt giảm 16% nhân sự (tương đương 500 người) ngay cả khi tình hình kinh doanh ở thời điểm đó vẫn khả quan. Đồng sáng lập Dropbox, ông Drew Houston chia sẻ: "Thời đại của AI đã tới, trong nhiều năm chúng tôi tin rằng AI sẽ mang tới sức mạnh siêu nhiên cho con người, thay đổi cách thức làm việc".

Hay một ví dụ khác là Duolingo cho biết đã cắt giảm 10% số nhân sự trong tháng 1/2024, điều này xảy ra chỉ vài tháng sau khi giám đốc điều hành cho biết Duolingo đang dựa nhiều hơn vào AI tạo sinh để phát triển nội dung của mình.

Thậm chí ngay cả WEF cũng đã từng dự báo AI có có thể thay thế 85 triệu vị trí việc làm vào năm 2025. Nhận định về xu hướng này, trong lần trao đổi trước đây với Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, ông Trần Tịnh Minh Triết, Giám đốc giải pháp SAP Việt Nam từng cho biết: "Khi sử dụng AI, doanh nghiệp sẽ sử dụng cho những quy trình lặp đi lặp lại nhiều lần, trong khi đó nếu là con người làm cùng công việc đó đôi khi sẽ còn mắc sai lầm và việc sử dụng AI lúc này sẽ giúp hạn chế những lỗi đó. Sự tự động hóa thông qua AI có thể gây mất việc làm, nhưng cũng tạo ra cơ hội mới. Khi doanh nghiệp sử dụng AI, nhân viên có thể chuyển sang các công việc mang lại giá trị cao hơn. Điều này đòi hỏi sự chuẩn bị từ cả doanh nghiệp và người lao động để thích nghi với sự phát triển của AI".

"Về doanh nghiệp, trước hết doanh nghiệp cần hiểu thật rõ rằng bản thân họ muốn ưu tiên gì về kinh doanh, muốn xử lý những vấn đề gì trong kinh doanh. Những vấn đề đó có lặp đi lặp lại nhiều lần hay không và xử lý AI mang lại lợi ích gì. Ngoài ra, doanh nghiệp phải xác định liệu công nghệ AI mà họ cần sẽ thay thế hay nâng cao kỹ năng sẵn có. Để ứng dụng AI nhằm nâng cao kỹ năng, doanh nghiệp cần phát triển chương trình đào tạo, cơ chế phản hồi, và hệ thống đo lường hiệu suất công việc phù hợp. Ngược lại, khi đưa AI vào thay thế kỹ năng thì doanh nghiệp cần có chiến lược toàn diện tập trung vào tư duy phát triển của tổ chức, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và lập kế hoạch dự phòng cho nhân viên. Còn về mặt con người thì buộc phải làm quen với AI vì dù gì đi nữa nó sẽ vẫn tồn tại. Nếu doanh nghiệp này không sử dụng thì doanh nghiệp khác sẽ sử dụng. Vì thế con người để thích nghi với sự phát triển của AI thì buộc phải tìm đến những công việc có giá trị hơn để mình có thể chuyển đổi công việc của chính mình",ông Trần Tịnh Minh Triết cho biết thêm.