Hải Phòng: Đón 56 hài cốt liệt sĩ và đồng bào tử nạn trở về trong vòng tay đất mẹ

Các đại biểu dự Lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ cùng đồng bào tử nạn tại khu Mả Chìa.(Ảnh Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cung cấp)

Sáng 15/10, tại khu Mả Chìa, thôn Mai Sơn, xã Vĩnh Bảo, Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hải Phòng tổ chức Lễ viếng, truy điệu và an táng 56 hài cốt liệt sĩ cùng đồng bào tử nạn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Dự buổi lễ có đồng chí Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, cùng lãnh đạo thành phố, đại diện các cơ quan, đơn vị, lực lượng vũ trang, thân nhân liệt sĩ và đông đảo Nhân dân.

Trong không khí trang nghiêm, những nén hương thơm được dâng lên, những vòng hoa kính viếng được đặt xuống, thay lời tri ân sâu nặng gửi tới những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Buổi lễ không chỉ là phút mặc niệm dành cho những người đã khuất, mà còn là cuộc trở về đầy xúc động của những người con đã nằm lại trong lòng đất mẹ suốt hơn ba phần tư thế kỷ

Đồng chí Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương dâng hương tại lễ truy điệu.(Ảnh do Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cung cấp)

Mả Chìa – hành trình tìm lại người xưa

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhằm ngăn chặn phong trào cách mạng, thực dân Pháp lập bốt Mai Sơn để kiểm soát tuyến đường 10, tổ chức càn quét, bắt bớ cán bộ, du kích và người dân yêu nước tại các xã lân cận.

Đặc biệt, trong những năm 1949-1951, nhiều chiến sĩ cách mạng và đồng bào đã bị tra tấn, sát hại tại đây, sau đó bị chôn tập thể ở gò đất phía sau bốt. Người dân trong vùng gọi nơi này bằng cái tên ám ảnh: “cối xay thịt”.

Những con người đã ngã xuống khi quê hương còn chìm trong khói lửa chiến tranh, không một nén hương tiễn biệt, không bia mộ ghi danh. Nhưng sự hy sinh của họ không bị lãng quên. Máu xương của các anh, các chị đã góp phần làm nên trang sử hào hùng của phong trào cách mạng Hải Phòng, cùng với những dấu son “Đường 10 quật khởi”, “Đường 5 anh dũng”, “Cát Bi rực lửa”, hun đúc nên truyền thống của thành phố Anh hùng.

Các đại biểu thành kính dâng hương tưởng niệm các liệt sĩ và đồng bào tử nạn.(Ảnh do Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cung cấp)

Hơn 75 năm trôi qua, vùng đất đã đổi thay, ruộng đồng qua bao mùa cày cấy, nhưng ký ức về những người nằm lại chưa bao giờ phai nhạt trong lòng người dân địa phương.

Trong những năm khai hoang, cải tạo đồng ruộng, mỗi khi phát hiện hài cốt, người dân lại cẩn trọng cất bốc, đặt vào tiểu sành và an táng chu đáo. Những nấm mộ được gìn giữ bằng tình nghĩa của người dân quê hương, những nén hương vẫn được thắp lên như lời nhắc nhớ về những người đã hy sinh mà chưa thể trở về với gia đình.

Trong 56 hài cốt được quy tập lần này, 40 hài cốt đã được người dân địa phương gìn giữ, chăm nom qua nhiều năm tháng. 16 hài cốt còn lại được tìm thấy trong quá trình khai quật, khi dấu tích con người chỉ còn là lớp đất sẫm màu xen lẫn những mảnh bát vỡ, chiếc khuy thắt lưng han gỉ và những đoạn dây điện.

Lực lượng nghi lễ thực hiện nghi thức di chuyển hài cốt đến nơi an táng.(Ảnh do Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cung cấp)

Những di vật nhỏ bé ấy gợi lên nỗi đau của một thời chiến tranh tàn khốc. Mảnh bát vỡ gợi nhắc bữa cơm cuối cùng của những người bị sát hại; những đoạn dây điện gợi lên cảnh tượng đau thương mà các chiến sĩ, đồng bào đã phải trải qua. Nhưng dù thân thể bị giam cầm, hành hạ, lòng kiên trung với quê hương, với cách mạng của những người con đất Việt vẫn không thể bị khuất phục.

Trong số những người nằm lại tại Mả Chìa, qua tư liệu lịch sử, lời kể của nhân chứng, thân nhân và hồ sơ lưu giữ, đã xác định được tám liệt sĩ được Tổ quốc ghi công, gồm: Nguyễn Văn Cảm, Bí thư Chi bộ xã Đồng Minh; Đỗ Ngọc Bích, Bí thư Chi bộ xã Cao Minh; Hà Văn Rặc, cán bộ phái viên; Vũ Văn Hữu, Phạm Văn Choát, Đỗ Văn Choát, cán bộ xã; Vũ Văn Tuân và Nguyễn Văn Gắng, du kích.

Các đại biểu nghe giới thiệu phương án quy hoạch, xây dựng Khu tưởng niệm các liệt sĩ và đồng bào tử nạn tại Mả Chìa. (Ảnh do Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cung cấp)

Cùng nằm lại với các anh là nhiều chiến sĩ và đồng bào chưa xác định được danh tính, quê quán. Phía sau mỗi hài cốt chưa rõ tên tuổi có thể là một gia đình đã mỏi mòn chờ đợi, một người mẹ chưa nguôi nỗi nhớ con, một người vợ chưa biết nơi chồng nằm xuống, hay những người thân đã đi qua cả cuộc đời trong câu hỏi không lời đáp.

Dẫu chưa thể gọi tên tất cả, hôm nay, thành phố Hải Phòng đón các anh, các chị về chung một mái nhà. Mảnh đất Mả Chìa sẽ là nơi các anh, các chị yên nghỉ trong sự chở che của quê hương, trong lòng biết ơn của Nhân dân.

Tri ân quá khứ, gìn giữ những địa chỉ đỏ cho mai sau

Để đưa các hài cốt trở về, từ ngày 26/9/2026, thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm”, cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố cùng lực lượng dân quân, cựu chiến binh và người dân địa phương đã kiên trì tìm kiếm, quy tập tại khu vực Mả Chìa.

Các đại biểu thực hiện nghi thức tiễn đưa, an táng hài cốt liệt sĩ và đồng bào tử nạn.(Ảnh do Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cung cấp)

Mỗi lớp đất được lật lên là thêm một hy vọng tìm thấy dấu tích của những người đã khuất. Mỗi di vật được phát hiện đều được nâng niu, gìn giữ với sự cẩn trọng và lòng thành kính. Đằng sau công việc thầm lặng ấy là trách nhiệm của những người đang sống đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Lễ truy điệu và an táng 56 hài cốt lần này là sự tri ân sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân Hải Phòng đối với các anh hùng liệt sĩ, đồng bào tử nạn; đồng thời sẻ chia với những gia đình vẫn đang mong ngóng tin người thân sau chiến tranh.

Thành phố sẽ tiếp tục tìm kiếm, xác minh thông tin tại những địa điểm còn dấu tích, chăm lo chu đáo cho thân nhân liệt sĩ và người có công. Theo chủ trương của Thường trực Thành ủy, khu Mả Chìa sẽ được quy hoạch, xây dựng thành Khu tưởng niệm các liệt sĩ và đồng bào tử nạn, dự kiến hoàn thành trong 8 tháng, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Lực lượng nghi lễ thực hiện nghi thức di chuyển hài cốt đến nơi an táng.(Ảnh do Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cung cấp)

Công trình không chỉ là nơi tưởng niệm những người đã hy sinh mà còn góp phần gìn giữ ký ức lịch sử, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn và trách nhiệm của các thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng cuộc đời cho Tổ quốc.

Hơn 75 năm trước, các anh, các chị đã ngã xuống khi đất nước còn trong khói lửa. Hôm nay, trên chính mảnh đất ấy, các anh, các chị được trở về giữa vòng tay của quê hương, trong tình cảm của đồng đội, thân nhân và Nhân dân.

Vùng đất từng chứng kiến những năm tháng đau thương nay đã hồi sinh. Đất nước hòa bình, thống nhất; Hải Phòng đang vươn mình phát triển, những thế hệ con cháu được sống trong tự do, no ấm. Sự trở về của 56 hài cốt là lời nhắc nhở sâu sắc rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương, mất mát và những cuộc chia ly chưa từng có lời từ biệt.

Ảnh do Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cung cấp

Trong giờ phút tiễn đưa các anh, các chị về nơi an nghỉ, lời nguyện hứa của những người đang sống cũng là lời tri ân thiết thực nhất: tiếp nối truyền thống cách mạng, đoàn kết xây dựng Hải Phòng văn minh, hạnh phúc, xứng đáng với truyền thống Đất Cảng anh hùng, xứ Đông văn hiến.

Xin các anh, các chị yên lòng an nghỉ trong lòng đất mẹ. Dẫu thời gian có trôi qua, những hy sinh ấy sẽ mãi được khắc ghi trong lịch sử dân tộc, trong ký ức quê hương và trong lòng biết ơn của các thế hệ người Việt Nam hôm nay, mai sau.