Hà Tĩnh: Siết quản lý tàu cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản chống IUU hiệu quả

Hà Tĩnh đang bước vào giai đoạn tăng tốc trong cuộc chiến chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), với hàng loạt giải pháp quyết liệt từ chính quyền tỉnh đến từng địa phương ven biển. Văn bản chỉ đạo mới nhất của UBND tỉnh không chỉ nhằm khắc phục những tồn tại hiện hữu mà còn thể hiện quyết tâm cao trong việc đáp ứng yêu cầu kiểm tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), qua đó hướng tới mục tiêu phát triển ngành thủy sản minh bạch và bền vững.

Thời gian qua, Hà Tĩnh đã ghi nhận những kết quả tích cực khi 100% tàu cá trên địa bàn đã cài đặt hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT – một bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số ngành thủy sản. Đáng chú ý, tỉnh không ghi nhận trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, cho thấy nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật của ngư dân đã được nâng lên rõ rệt. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tế vẫn tồn tại những “điểm nghẽn” trong công tác quản lý, đặc biệt là tình trạng tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, chưa được kiểm soát triệt để.

Hà Tĩnh: Siết quản lý tàu cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản chống IUU hiệu quả.

Trước yêu cầu cấp bách, Hà Tĩnh đang đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về thủy sản đến từng ngư dân, coi đây là nền tảng để thay đổi hành vi khai thác trên biển. Song song với đó, việc hướng dẫn ngư dân thực hiện nghiêm túc quy trình xuất – nhập cảng, ghi chép nhật ký khai thác điện tử trên hệ thống eCDT được triển khai đồng bộ. Đây là những dữ liệu quan trọng giúp cơ quan chức năng kiểm soát sản lượng, truy xuất nguồn gốc và minh bạch hóa chuỗi cung ứng thủy sản.

Một trong những điểm nhấn trong chiến lược của tỉnh là tăng cường giám sát hoạt động tàu cá thông qua hệ thống thiết bị giám sát hành trình (VMS). Các tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên buộc phải duy trì kết nối VMS 24/7, kể cả khi neo đậu tại bờ. Điều này không chỉ giúp theo dõi hành trình tàu cá theo thời gian thực mà còn là công cụ quan trọng để phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm như khai thác sai vùng biển, sử dụng ngư cụ cấm.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao vai trò “đầu tàu” trong việc triển khai hệ thống eCDT, đảm bảo vận hành hiệu quả và đồng bộ. Đồng thời, đơn vị này cũng chịu trách nhiệm hướng dẫn ngư dân thực hiện đúng quy trình, đảm bảo việc cấp giấy xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản diễn ra nhanh chóng, chính xác. Việc kiểm tra các cơ sở chế biến, đặc biệt là các đơn vị sử dụng nguyên liệu nhập khẩu, cũng được tăng cường nhằm tránh tình trạng “hợp thức hóa” nguồn nguyên liệu không rõ nguồn gốc.

Ở tuyến đầu, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát tàu cá tại các cửa biển. Các biện pháp mạnh tay được áp dụng như kiên quyết không cho xuất bến đối với tàu không đủ điều kiện, tổ chức tuần tra liên ngành trên biển và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Những cảnh báo về việc không xâm phạm vùng biển nước ngoài, không sử dụng chất nổ hay xung điện đánh bắt mang tính tận diệt được nhắc nhở thường xuyên, góp phần nâng cao ý thức chấp hành của ngư dân.

Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường ven biển được yêu cầu siết chặt quản lý đội tàu cá, đặc biệt là công tác đăng ký, đăng kiểm và cấp phép khai thác. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là không để phát sinh tàu cá “3 không” – không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép. Đồng thời, các địa phương cũng phân công cán bộ theo dõi sát sao các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, cập nhật vị trí neo đậu và yêu cầu chủ tàu duy trì kết nối VMS liên tục.

Đáng chú ý, Hà Tĩnh đặt ra mốc thời gian cụ thể trước ngày 20/4/2026 để hoàn thành việc đánh dấu, kẻ vẽ số đăng ký tàu cá theo đúng quy định. Tất cả các tàu có chiều dài từ 6m trở lên, kể cả tàu không tham gia khai thác, đều phải thực hiện nghiêm túc yêu cầu này. Đây là bước đi quan trọng nhằm chuẩn hóa dữ liệu quản lý tàu cá, tạo nền tảng cho việc truy xuất nguồn gốc và kiểm soát hoạt động khai thác.

Có thể thấy, với cách tiếp cận đồng bộ từ công nghệ đến quản lý con người, từ cấp tỉnh đến cơ sở, Hà Tĩnh đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái quản lý thủy sản hiện đại, minh bạch. Những nỗ lực này không chỉ nhằm tháo gỡ “thẻ vàng” IUU của EC mà còn góp phần nâng cao giá trị thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc tuân thủ các quy định quốc tế về khai thác thủy sản bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Hà Tĩnh, với những bước đi quyết liệt và bài bản, đang cho thấy quyết tâm không chỉ “gỡ thẻ vàng” mà còn hướng tới một ngành thủy sản phát triển bền vững, có trách nhiệm và hội nhập toàn cầu.