 |
| Động lực gì thúc đẩy mua sắm trực tuyến ở Trung Quốc tăng vọt ? |
Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều bất ổn, Trung Quốc đang nỗ lực đẩy mạnh tiêu dùng nội địa như một trụ cột quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Lễ hội mua sắm giữa năm - với cao điểm là ngày 18/6 (618) - đã trở thành một điểm sáng cho ngành bán lẻ nước này, khi loạt "ông lớn" thương mại điện tử công bố những con số ấn tượng.
Theo JD.com, nền tảng khởi xướng chiến dịch khuyến mại giữa năm, tính đến tối 18/6, lượng người dùng đặt hàng đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, tổng số đơn hàng trực tuyến và ngoại tuyến vượt 2,2 tỷ. Các sản phẩm công nghệ, thiết bị điện tử thông minh và đồ gia dụng tiếp tục dẫn đầu xu hướng mua sắm.
Alibaba cũng ghi nhận doanh số ấn tượng: chỉ riêng từ ngày 16/5 đến 18/6, có 453 thương hiệu đạt doanh số trên 100 triệu nhân dân tệ, tăng 24%. Trong đó, Apple, Huawei, Xiaomi và Nike đều vượt mốc 1 tỷ nhân dân tệ. Không chỉ ngành hàng điện tử, các sản phẩm thời trang, làm đẹp, đồ dùng thể thao ngoài trời cũng chứng kiến mức tăng trưởng vượt bậc.
Đằng sau những con số khổng lồ đó là một yếu tố mới: trí tuệ nhân tạo (AI). Các nền tảng thương mại điện tử như JD.com, Alibaba và Tencent đã đẩy mạnh ứng dụng AI vào tối ưu quảng cáo, cá nhân hóa trải nghiệm người dùng và tăng hiệu quả tiếp cận. Với JD, các công cụ AI cho phép thương gia thiết lập chiến dịch quảng cáo chỉ bằng một câu lệnh đơn giản. Trong khi đó, Tencent sử dụng AI để tăng tỷ lệ tương tác quảng cáo trên WeChat lên gần 3% – một con số vượt trội trong ngành.
Bên cạnh yếu tố công nghệ, các chương trình trợ cấp trực tiếp từ chính phủ cũng góp phần không nhỏ vào cú huých tiêu dùng. Trong 5 tháng đầu năm 2025, chương trình trợ giá đã tạo ra doanh số hơn 153 tỷ USD cho thị trường. Các khoản hỗ trợ mua sắm đồ gia dụng, thiết bị điện tử, thậm chí xe điện đã giúp người tiêu dùng mạnh dạn chi tiêu hơn.
"Nhờ chương trình của chính phủ, tôi được trợ cấp tới 20.000 nhân dân tệ để mua sắm. Đó thực sự là một món hời", một người tiêu dùng chia sẻ. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp báo cáo mức tăng trưởng doanh số hơn 30% kể từ đầu năm.
Chính phủ Trung Quốc cũng đặt tiêu dùng làm ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch kinh tế năm 2025, hướng đến mở rộng nhu cầu nội địa, nâng thu nhập hộ gia đình và khuyến khích các mô hình tiêu dùng mới: xanh, số hóa, tiết kiệm năng lượng.
 |
| Theo JD.com, nền tảng khởi xướng chiến dịch khuyến mại giữa năm, tính đến tối 18/6, lượng người dùng đặt hàng đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái |
Dù vậy, giới chuyên gia vẫn cảnh báo đà phục hồi tiêu dùng tại Trung Quốc có thể thiếu bền vững. Các chương trình khuyến mãi, giảm giá hay trợ cấp tuy giúp tăng sức mua ngắn hạn, nhưng khó có thể giải quyết tận gốc những vấn đề cấu trúc của nền kinh tế.
Áp lực giảm phát đang hiện hữu khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) giảm tháng thứ tư liên tiếp, trong khi chỉ số giá sản xuất (PPI) lao dốc mạnh nhất trong gần 2 năm. Nhiều hãng xe điện, như BYD, đã phải giảm giá đến 34%, kéo theo một cuộc đua giảm giá gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng.
Ngoài ra, thị trường bất động sản, vốn chiếm 60-70% tài sản hộ gia đình vẫn chưa có dấu hiệu hồi phục. Giá nhà tiếp tục giảm ở cả phân khúc mới lẫn cũ tại hơn 70 thành phố lớn. Điều này khiến người dân có xu hướng tiết kiệm thay vì chi tiêu, gia tăng tâm lý lo ngại về tài chính cá nhân.
Tình trạng việc làm cũng là một điểm nghẽn. Dù tỷ lệ thất nghiệp ổn định ở mức 5%, nhiều doanh nghiệp vẫn cắt giảm nhân sự để duy trì lợi nhuận. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến tâm lý tiêu dùng và khả năng chi tiêu của người lao động.
Trước bức tranh vừa sáng vừa tối, các chuyên gia cho rằng Trung Quốc cần nhiều biện pháp mạnh mẽ hơn về tài khóa để giữ đà phục hồi kinh tế. Năm 2025, chính phủ đã đặt mục tiêu thâm hụt ngân sách ở mức 4% GDP, mức cao hiếm có cùng với việc phát hành trái phiếu đặc biệt ở quy mô kỷ lục.
"Chính phủ cần ưu tiên chi tiêu vào những lĩnh vực then chốt như tiêu dùng nội địa, bất động sản và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ", chuyên gia kinh tế Heron Lim từ Moody’s Analytics nhận định. Ông cũng cho rằng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) vẫn còn dư địa để giảm lãi suất, nhưng cần thận trọng để tránh rủi ro vĩ mô.
Lưu ý rằng tiêu dùng đã trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, ông Hong Yong, nghiên cứu viên cộng tác tại Học viện Thương mại Quốc tế và Hợp tác Kinh tế Trung Quốc, cho biết cơn sốt mua sắm trực tuyến đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nhu cầu trong nước, giải phóng tiềm năng mua sắm của người tiêu dùng và củng cố nền kinh tế.
Ông Hong ước tính rằng thị trường tiêu dùng của đất nước đang sẵn sàng tăng trưởng ổn định trong năm nay, được thúc đẩy bởi một loạt các chính sách ủng hộ tiêu dùng, lễ hội mua sắm trực tuyến và sự phục hồi ổn định của nền kinh tế vĩ mô bất chấp những bất ổn bên ngoài. Ông kêu gọi nhiều nỗ lực hơn nữa để tăng cường hỗ trợ việc làm, phát triển các loại hình tiêu dùng mới trong các lĩnh vực kỹ thuật số, xanh và thông minh, đồng thời cải thiện môi trường tiêu dùng, nhằm thúc đẩy khả năng và mong muốn chi tiêu của người dân.
