Khi nhắc đến các sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm từ tre nứa là người ta nhắc ngay đến xã Đỗ Xuyên (huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ) với kỹ thuật sản xuất nứa dồn thủ công độc đáo, sản phẩm đặc sắc, tính năng sử dụng tiện lợi. Đặc biệt, mâm nứa dồn sơn mài là một sản phẩm đặc trưng, dùng để thờ cúng tại các hộ gia đình, đền, chùa, miếu, đình…
Ai cũng biết điểm khó khăn nhất của làng nghề thủ công là cơ sở hạ tầng, nhà xưởng xuống cấp, khó áp dụng được khoa học - công nghệ, nhất là các công nghệ mới như: Phun sơn, sơn mài...; 100% sản xuất thủ công, năng suất thấp; mẫu mã sản phẩm chưa đa dạng. Điều này khiến làng nghề chưa phát triển thêm được các sản phẩm mới.
Các nghệ nhân đang chế tác sản phẩm thủ công tại làng nghề tre, nứa dồn Đỗ Xuyên.
Nhằm đáp ứng khắc phục những khó khăn trên Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã hỗ trợ xã Đỗ Xuyên thực hiện Dự án “Ứng dụng khoa học - công nghệ để bảo tồn và phát triển làng nghề sản xuất thủ công mỹ nghệ từ tre, nứa Đỗ Xuyên gắn với xây dựng thương hiệu, tổ chức sản xuất, mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu”. Từ đó Máy móc, thiết bị được đưa vào sử dụng, gồm: Máy sơ chế nguyên liệu; máy cắt ngang; máy lột bì, lột bụng và chẻ nan; máy dần nan và máy bào… Ngoài những máy móc được cải tiến trên, làng nghề còn được hỗ trợ các thiết bị mới, hiện đại, như: Hệ thống công nghệ phun sơn khép kín đảm bảo môi trường; máy chà 2 mặt sản phẩm; máy cắt tạo hình sản phẩm.
Có thể thấy, dù dự án mới hoàn thành hơn nửa năm nhưng hiệu quả đã được chứng minh. Về lâu dài, có thể góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề tre nứa dồn Đỗ Xuyên có nguy cơ mai một. Dự án cũng đã thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thông qua hoàn thiện nội dung các tiêu chí về thu nhập, giảm nghèo, tổ chức sản xuất, môi trường và đặc biệt là sản phẩm của làng nghề đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao.
Vũ Văn Tiến
