Doanh nhân Phạm Nhật Vượng và những cuộc “bắt đầu lại” trên đỉnh cao

Đầu những năm 2000, một đoàn doanh nhân và đối tác từ Nga, Ukraine sang Việt Nam với gần nửa máy bay chứa chứa đồ ăn. Họ vẫn hình dung Việt Nam là một đất nước nghèo khó, thiếu thốn sau chiến tranh. Nhưng khi đến khu nghỉ dưỡng Vinpearl vừa hoàn thành trên đảo Hòn Tre, Nha Trang – họ hoàn toàn bị bất ngờ trước sự hiện đai và thịnh vượng mà người Việt xây dựng. Đây là lời kể từ một người bạn của tỷ phú Phạm Nhật Vượng trên báo Thanh Niên năm 2019.

Hơn một thập kỷ sau, Vingroup tiếp tục "gây sửng sốt" với công bố sản xuất ô tô thương hiệu Việt, đồng thời ra mắt xe concept ngay trong năm sau – điều mà các hãng ô tô mạnh nhất thế giới cũng cần tối thiểu 3–4 năm chuẩn bị.

Hai câu chuyện cách nhau hơn thập kỷ rưỡi nhưng có một điểm chung. Từ du lịch nghỉ dưỡng đến sản xuất ô tô, ông Vượng đều lựa chọn những công việc mà năng lực của doanh nghiệp Việt Nam chưa được nhìn nhận đầy đủ, với mong muốn chứng minh người Việt có thể làm được những điều từng bị xem là quá sức.

Gần một thập kỷ sau công bố VinFast, tháng 10/2026, Vingroup tiếp tục ký thỏa thuận với Alstom, tập đoàn công nghệ đường sắt của Pháp, về 200 đoàn tàu metro phục vụ các dự án đường sắt đô thị Hà Nội. Trong đó, 83 đoàn dự kiến sản xuất tại Pháp, còn 117 đoàn được định hướng lắp ráp tại Việt Nam theo giấy phép công nghệ, với sự hỗ trợ kỹ thuật và linh kiện từ Alstom.

Thỏa thuận đánh dấu bước tham gia mới của Vingroup vào làn sóng đầu tư hạ tầng giao thông tại Việt Nam. Không chỉ đầu tư các tuyến đường sắt, tập đoàn còn muốn từng bước tham gia sản xuất phương tiện, một lĩnh vực mà doanh nghiệp trong nước chưa có nhiều kinh nghiệm.

Từ khu nghỉ dưỡng Hòn Tre đến nhà máy ô tô Hải Phòng và nay là công nghiệp đường sắt, ông Phạm Nhật Vượng liên tục đưa doanh nghiệp bước vào những lĩnh vực mới với khát vọng phụng sự và cống hiến ngày càng rõ nét. Phần lớn những quyết định ấy được đưa ra khi ông đã đạt được thành công đủ lớn để có thể lựa chọn một con đường kinh doanh an toàn hơn.

Lựa chọn "bắt đầu lại" từ…. đỉnh

Ông Phạm Nhật Vượng từng có ý định nghỉ kinh doanh từ rất sớm.

Trong cuộc phỏng vấn với Forbes Việt Nam năm 2013, ông kể rằng khi hoạt động sản xuất mì ăn liền ở Ukraine bắt đầu có lợi nhuận vào khoảng năm 1997–1998, ông từng nghĩ đến việc tích lũy khoảng 2 triệu USD rồi nghỉ làm, dành thời gian đi chơi.

Nhưng kế hoạch ấy không trở thành hiện thực. Ông Vượng rời hoạt động kinh doanh sản xuất thực phẩm đã xây dựng được vị thế lớn tại Ukraine, tập trung phát triển Vingroup ở Việt Nam. Từ Vinpearl, Vincom đến Vinhomes, tập đoàn tiếp tục tạo dựng những thương hiệu lớn trong bất động sản và dịch vụ.

Thành công của một dự án không đồng nghĩa Vingroup sẽ dừng lại hoặc chạy chậm đi. Năm 2013, Vingroup hoàn tất thương vụ chuyển nhượng Vincom Center A tại TP.HCM với giá hơn 9.823 tỷ đồng, tương đương khoảng 470 triệu USD. Đây là một tổ hợp thương mại, khách sạn cao cấp vừa đi vào hoạt động và từng được xem là công trình tiêu biểu của tập đoàn. Nhưng khi được hỏi vì sao bán một tài sản như vậy, ông Vượng giải thích rằng bất động sản nào được giá tốt thì có thể bán để lấy nguồn lực xây dựng những dự án khác.

Quan điểm ấy tiếp tục xuất hiện trong những quyết định sau này. Năm 2019, khi hệ thống VinMart, VinMart+ đã phát triển tới hàng nghìn điểm bán, Vingroup quyết định chuyển giao VinCommerce và VinEco cho Masan thông qua thương vụ hoán đổi cổ phần. Tại thời điểm công bố, Vingroup cho biết muốn tập trung nguồn lực cho lĩnh vực công nghiệp và công nghệ.

Đến năm 2024, tập đoàn tiếp tục chuyển nhượng toàn bộ vốn tại SDI, giảm lượng cổ phần nắm giữ tại Vincom Retail.

Các hoạt động chuyển giao và tái cơ cấu danh mục đầu tư được sử dụng để thu hồi vốn, điều chỉnh ưu tiên và tạo nguồn lực cho những kế hoạch tiếp theo. Trong số đó, VinFast là cuộc chuyển hướng từng gây sốc bởi đây là một lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, công nghệ phức tạp và thời gian tích lũy kinh nghiệm kéo dài.

Chỉ sau 9 tháng của năm 2026, VinFast đã bàn giao 177.697 xe ô tô điện, không chỉ duy trì vị trí dẫn đầu doanh số liên tục tại Việt Nam từ năm 2024 đến nay, mà còn thiết lập kỷ lục về doanh số chưa thương hiệu ô tô nào đạt được trên thị trường nội địa.

Tuy nhiên, để đạt được quy mô ấy, VinFast cần rất nhiều nguồn lực, đặc biệt là tài chính. Lúc này, ông Phạm Nhật Vượng – trên cương vị là người sáng lập, đã trở thành điểm tựa vững chắc. Phát biểu tại Đại hội đồng cổ đông Vingroup tháng 4/2024, ông tuyên bố "sẽ không bao giờ buông VinFast".

Theo báo cáo tài chính hợp nhất của Vingroup, trong 6 tháng đầu năm 2026, ông Phạm Nhật Vượng tiếp tục tài trợ thêm hơn 12.500 tỷ đồng cho công ty con của tập đoàn, được cho là dành cho VinFast. Tính từ năm 2024, tổng giá trị các khoản tài trợ được ghi nhận đạt gần 43.900 tỷ đồng. Đổi lại, VinFast liên tiếp giữ vững thị phần số 1 Việt Nam về ô tô điện kể từ tháng 10/2024.

Những cuộc "bắt đầu mới" trong lĩnh vực nền tảng

Nếu VinFast đánh dấu bước chuyển của ông Phạm Nhật Vượng từ bất động sản sang công nghiệp chế tạo, thì những quyết định gần đây cho thấy mục tiêu của ông còn đi xa hơn việc sản xuất ô tô. Năm 2024, ông thành lập V-Green để phát triển hạ tầng trạm sạc, đồng thời mở rộng hệ sinh thái giao thông xanh với Xanh SM và VinBus. Tháng 3/2026, V-Green công bố kế hoạch đầu tư 10.000 tỷ đồng xây dựng 99 siêu trạm sạc trên các trục giao thông lớn, mỗi trạm có thể phục vụ đồng thời tới 100 ô tô điện.

Không dừng ở đó, tháng 3/2025, ông Vượng tiếp tục bước vào lĩnh vực năng lượng với việc thành lập VinEnergo. Chỉ một năm sau, doanh nghiệp công bố các thỏa thuận triển khai danh mục dự án năng lượng tái tạo quốc tế có tổng quy mô 10 GW, hướng tới phát triển điện gió, điện mặt trời và công nghệ lưu trữ năng lượng.

Ở lĩnh vực luyện kim, tháng 2/2026, dự án nhà máy thép VinMetal tại Hà Tĩnh được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn gần 80.000 tỷ đồng, công suất thiết kế giai đoạn 1 là 6 triệu tấn mỗi năm, dự kiến nâng lên 20 triệu tấn mỗi năm trong giai đoạn 2. Nhà máy dự kiến sản xuất thép cán nóng, thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng phục vụ ngành ô tô, công nghiệp và hạ tầng giao thông.

Đặc biệt, giữa lúc Việt Nam thúc đẩy đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, ông Vượng tiếp tục đưa Vingroup vào lĩnh vực hạ tầng. Tập đoàn đã khởi công 2 tuyến đường sắt tốc độ cao là Bến Thành – Cần Giờ (TP HCM) và Hà Nội – Quảng Ninh, sử dụng đoàn tàu thế hệ mới Velaro Novo và công nghệ của Siemens Mobility (Đức).

Bên cạnh đó, tại 5 tuyến đường sắt đô thị Hà Nội mà liên danh Vinhomes – SGC là tổng thầu, Vingroup đã hợp tác với Alstom để cho ra số lượng 200 đoàn tàu metro, trong đó 117 đoàn dự kiến được lắp ráp tại Việt Nam theo giấy phép công nghệ, cho thấy doanh nghiệp không chỉ muốn đầu tư các tuyến đường sắt mà còn tham gia sản xuất phương tiện, từng bước tiếp cận công nghệ và phát triển đội ngũ kỹ thuật trong nước.

Từ ô tô điện đến năng lượng, luyện kim và hạ tầng, ông Phạm Nhật Vượng đang tiếp tục bước vào những lĩnh vực đầy thử thách, đòi hỏi vốn lớn, công nghệ phức tạp và thời gian đầu tư kéo dài. Nhưng chính việc liên tục lựa chọn những công việc khó, ngay cả khi đã đạt được thành công lớn trong những ngành kinh doanh khác, là một nét nổi bật trong hành trình dấn thân của vị tỷ phú này.

Sau hơn ba thập kỷ kinh doanh, với ông Phạm Nhật Vượng, thành công không phải lý do để dừng lại, mà trở thành nguồn lực để bắt đầu những khát vọng mới, với quy mô, mức độ thử thách cũng như tinh thần cống hiến ngày càng lớn. Đó cũng chính là điểm chung thường thấy ở những doanh nhân thành công trên thế giới.