Doanh nghiệp Việt bứt tốc xuất khẩu sang Mỹ, vượt rào cản thuế đối ứng

Hàng Việt tăng tốc ngoạn mục

Theo Cục Hải quan, chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với tổng kim ngạch đạt hơn 112 tỷ USD, chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Con số này tăng gần 27% so với cùng kỳ năm trước, đạt mức cao nhất trong ba năm qua.

Đáng chú ý, tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh Mỹ vừa áp thuế đối ứng 20% với một số nhóm hàng nhập từ Việt Nam nhằm kiểm soát gian lận xuất xứ và bảo vệ sản xuất nội địa. Tuy nhiên, hàng Việt vẫn giữ vững đà tăng, cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt và năng lực cạnh tranh ngày càng lớn của doanh nghiệp trong nước.

Ngành dệt may là nhóm hàng truyền thống ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ với giá trị xuất khẩu gần 16 tỷ USD, tăng hơn 20%. Sau giai đoạn khó khăn năm 2023, đơn hàng sang Mỹ được ký sớm hơn nhờ nhu cầu tiêu dùng phục hồi và xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc.

Ngành dệt may phục hồi mạnh mẽ với giá trị xuất khẩu gần 16 tỷ USD, tăng hơn 20%.

Tiếp đó, nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt khoảng 14 tỷ USD, tăng trên 30%, phản ánh hiệu quả từ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và vai trò ngày càng sâu của Việt Nam trong chuỗi sản xuất toàn cầu.

Nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cũng tăng mạnh lên 13,6 tỷ USD, nhờ sự mở rộng sản xuất của các tập đoàn lớn như Samsung, LG, Foxconn, Intel tại Việt Nam.

Ở nhóm hàng tiêu dùng, giày dép đạt 8,6 tỷ USD (tăng 15%), còn gỗ và sản phẩm gỗ vượt 7,2 tỷ USD, tăng hơn 10% sau thời gian dài trầm lắng do thị trường nhà ở Mỹ suy yếu. Nhiều doanh nghiệp gỗ cho biết đơn hàng nội thất cao cấp đang quay trở lại, đặc biệt từ các chuỗi bán lẻ lớn như Walmart, Costco và Home Depot.

Song song đó, nông sản và thủy sản cũng ghi nhận mức tăng ổn định nhờ đầu tư vào vùng nguyên liệu chuẩn hóa, hệ thống truy xuất nguồn gốc và chứng nhận bền vững – những tiêu chí ngày càng được người tiêu dùng Mỹ quan tâm.

Chủ động nội địa hóa là chìa khóa cạnh tranh mới

Dù tăng trưởng mạnh, hàng Việt vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu. Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), khoảng 60% nguyên phụ liệu của ngành dệt may phải nhập từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc). Ngành da giày nhập tới 80%, còn ngành gỗ phải nhập 30–40% nguyên liệu chất lượng cao từ Mỹ và châu Âu.

Sự phụ thuộc này khiến doanh nghiệp khó chủ động kế hoạch sản xuất, dễ tổn thương khi chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy. Vì thế, xu hướng nội địa hóa nguyên liệu đang trở thành giải pháp cấp bách để tăng khả năng tự chủ.

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, đà tăng sang Mỹ đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Kinh tế Mỹ phục hồi, lạm phát hạ nhiệt, lãi suất giảm, kéo theo sức mua hàng tiêu dùng tăng. Đồng thời, xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia giúp Việt Nam trở thành “điểm đến an toàn” với chi phí cạnh tranh và năng lực sản xuất đa dạng.

Không chỉ dừng ở gia công, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào thiết kế, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu riêng, giúp tăng biên lợi nhuận và giảm phụ thuộc vào giá đầu vào. Các hiệp định thương mại tự do (CPTPP, EVFTA) cùng các tiêu chuẩn môi trường – xã hội cũng mở rộng cơ hội để hàng Việt đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường Mỹ.

Theo Vụ Thị trường châu Âu – châu Mỹ (Bộ Công Thương), nếu duy trì tốc độ hiện nay, xuất khẩu sang Mỹ năm 2025 có thể đạt 125–130 tỷ USD, lập kỷ lục mới và củng cố vị thế Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ tại ASEAN, chỉ sau Singapore.

Tuy nhiên, các hiệp hội ngành hàng cảnh báo rủi ro về gian lận xuất xứ khi Mỹ siết chặt kiểm tra hàng trung chuyển. Nguy cơ tăng thuế hoặc áp dụng biện pháp phòng vệ với các mặt hàng như thép, gỗ, pin, năng lượng xanh vẫn hiện hữu.

Để tận dụng cơ hội và tránh rủi ro, doanh nghiệp Việt cần đầu tư mạnh cho truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng, tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, đồng thời nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm thay vì chỉ chú trọng sản lượng.

Năm 2025 được xem là bước ngoặt mới của hàng Việt tại thị trường Mỹ, khi cuộc đua về tốc độ và chất lượng ngày càng khốc liệt. Cơ hội mở ra cho nhiều doanh nghiệp, song chỉ những đơn vị chủ động đổi mới, nội địa hóa và xây dựng thương hiệu bền vững mới có thể giữ vững lợi thế cạnh tranh.