Để thương mại điện tử xuyên biên giới không còn là nỗi lo của thị trường

Để thương mại điện tử xuyên biên giới không còn là nỗi lo của thị trường

Cơ hội và thách thức quản lý

Thương mại điện tử xuyên biên giới đã và đang trở thành xu thế toàn cầu, cho phép hàng triệu người tiêu dùng Việt Nam tiếp cận các sản phẩm đa dạng với mức giá cạnh tranh. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đi kèm với các vấn đề nghiêm trọng về kiểm soát và quản lý.

Một trong những thách thức lớn nhất là sự xuất hiện của các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài không đăng ký hoạt động hoặc không được công khai trên hệ thống quản lý của Bộ Công Thương. Điều này dẫn đến nguy cơ nhập khẩu hàng giả, hàng kém chất lượng và vi phạm sở hữu trí tuệ. Các sản phẩm như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, linh kiện điện tử và đồ chơi trẻ em thường nằm trong nhóm có nguy cơ cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng.

Nhiều đối tượng lợi dụng thương mại điện tử xuyên biên giới để buôn lậu, trốn thuế.

Bên cạnh đó, các chính sách thuế hiện hành đang bị lợi dụng để trốn thuế thông qua việc khai báo sai giá trị hàng hóa hoặc chia nhỏ lô hàng. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn tạo ra sự cạnh tranh không công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và các nhà cung cấp nước ngoài.

Đáng chú ý, cơ sở hạ tầng và hệ thống pháp lý hiện nay vẫn chưa hoàn toàn bắt kịp tốc độ phát triển của thương mại điện tử. Các quy định hiện hành, dù đã được bổ sung, vẫn chưa đủ linh hoạt để quản lý hiệu quả trong bối cảnh thị trường thay đổi liên tục.

Các biện pháp hiện đại được áp dụng để siết chặt quản lý.

Giải pháp và hướng đi mới của ngành Hải quan

Nhằm ứng phó với những thách thức trên, Tổng cục Hải quan đã ban hành Công văn số 5480/TCHQ-GSQL vào ngày 8/11/2024, đưa ra các giải pháp kiểm soát hàng hóa nhập khẩu thông qua thương mại điện tử. Những biện pháp này tập trung vào việc tăng cường kiểm tra tại cửa khẩu, giám sát chặt chẽ các kho bãi, và rà soát toàn diện hệ thống vận chuyển.

Cụ thể, cơ quan Hải quan không xử lý các tờ khai thiếu thông tin về nền tảng thương mại điện tử hoặc các sàn giao dịch chưa đăng ký tại Việt Nam. Không thực hiện thủ tục hải quan đối với các tờ khai vận chuyển độc lập: Không khai thông tin về tên website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, tên website thương mại điện tử bán hàng, ứng dụng bán hàng tại ô “Ghi chú” trên tờ khai vận chuyển độc lập; hoặc có khai thông tin website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, website thương mại điện tử bán hàng, ứng dụng bán hàng nhưng các website, ứng dụng này chưa đăng ký hoạt động tại Việt Nam hoặc chưa được thông báo trên Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử tại trang online.gov.vn của Bộ Công Thương.

Khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa theo quy định tại Điều 29 Thông tư số 38/2015/TT-BTC ngày 25/3/2015 được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC ngày 20/4/2018 của Bộ Tài chính.

Lực lượng hải quan nỗ lực để thương mại điện tử xuyên biên giới không còn là nỗi lo của thị trường

Tại Chi cục Hải quan quản lý địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát tập trung đối với hàng bưu chính, chuyển phát nhanh: Không thực hiện thủ tục hải quan đối với các tờ khai nhập khẩu với trường hợp không khai thông tin về tên website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, tên website thương mại điện tử bán hàng, ứng dụng bán hàng tại chỉ tiêu “Phần ghi chú” đối với tờ khai hàng hóa nhập khẩu trị giá thấp hoặc tại ô “35. Ghi chép khác” trên tờ khai hàng hóa nhập khẩu mẫu HQ 2015/NK; hoặc có khai thông tin website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, website thương mại điện tử bán hàng, ứng dụng bán hàng nhưng các website, ứng dụng này chưa đăng ký hoạt động tại Việt Nam hoặc chưa được thông báo trên Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử tại trang online.gov.vn của Bộ Công Thương.

Cùng với đó, tập trung thu thập thông tin, phân tích, xác định các trường hợp có dấu hiệu chia tách hàng hóa thành nhiều gói kiện nhỏ hoặc khai sai trị giá để phù hợp với trị giá được miễn thuế hoặc miễn kiểm tra chuyên ngành. Trường hợp phát hiện có hành vi lợi dụng khai sai trị giá để trốn thuế, né chính sách kiểm tra chuyên ngành thì xử lý vi phạm theo quy định.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát về nguồn gốc xuất xứ, sở hữu trí tuệ: Tập trung kiểm tra các nhóm hàng hóa nhập khẩu là thực phẩm và thực phẩm chức năng; linh kiện/phụ kiện điện tử, điện tử gia dụng, mỹ phẩm, hàng thời trang, dược phẩm, sữa bột; quần áo; giầy dép; túi xách; đồng hồ; nữ trang; đồ chơi trẻ em; linh kiện, thiết bị và các phần rời của ô tô, xe máy, máy vi tính theo hướng dẫn tại mục 1.1 công văn số 5189/TCHQ-GSQL ngày 13/8/2019 của Tổng cục Hải quan và các văn bản có liên quan. Nếu phát hiện có vi phạm thì xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Tăng cường kiểm tra, giám sát về chủng loại, số lượng tránh lợi dụng hàng thương mại điện tử được đóng gói kín theo từng kiện, túi nhỏ để buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Rà soát toàn bộ các kho do doanh nghiệp chuyển phát nhanh thuê tại các địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát tập trung đối với hàng bưu chính, chuyển phát nhanh đang hoạt động. Nếu không duy trì đảm bảo điều kiện kiểm tra, giám sát, kiểm soát của cơ quan hải quan thì báo cáo cấp có thẩm quyền để chấm dứt hoạt động và thu hồi mã kho.

Ngành Hải quan cũng đang phối hợp hoàn thiện Nghị định quản lý thương mại điện tử, với mục tiêu nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý. Các quy định mới yêu cầu các nhà cung cấp nước ngoài phải đăng ký, kê khai và nộp thuế tại Việt Nam, đồng thời tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp chuyển phát nhanh trong việc đảm bảo điều kiện giám sát hàng hóa.

Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới ngày càng chiếm lĩnh thị trường, việc xây dựng một cơ chế quản lý toàn diện là yếu tố then chốt để bảo vệ nền kinh tế và lợi ích của người tiêu dùng. Các giải pháp từ ngành Hải quan không chỉ giúp kiểm soát tốt hơn các hoạt động thương mại mà còn thúc đẩy sự minh bạch, công bằng và bền vững cho ngành thương mại điện tử Việt Nam.