Cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” và lời tự sự về đạo đức nghề làm báo

Cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” do tác giả Hồ Quang Lợi chắp bút

Giữa bối cảnh thông tin nhiễu loạn, sự thật bị che lấp và lẽ phải đôi khi còn bị đẩy vào vùng mờ, cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” do tác giả Hồ Quang Lợi chắp bút chính là ngọn lửa giữ sáng lý tưởng nghề báo, nơi ngòi bút không chỉ ghi chép mà còn đấu tranh và khai mở.

Ở tuổi 70, với hơn 45 năm cầm bút, nhà báo Hồ Quang Lợi không chọn viết hồi ký hay kể chuyện đời mình, ông viết về những giá trị nghề nghiệp, về sự thật cần được soi rọi, lẽ phải cần được bảo vệ và ngòi bút cần phải sắc bén.

"Dù ở vị trí nào, tôi cũng có những nỗi niềm và câu chuyện báo chí có thể kể cả đời cũng chưa hết"

Cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” do Nhà Xuất bản Hà Nội ấn hành, dày 620 trang, với 66 bài viết trong 8 chương: “Mạch đập thời đại”, “Tâm thế cầm bút”, “Ánh sáng nhân văn”, “Đạo đức báo chí”, “Mạnh hơn bảo kiếm”, “Đồng hành cùng thắng”, “Mạng xã hội, AI và báo chí”, “Trái tim và ngọn lửa”.

Bên cạnh phần viết về những cơn sóng thời cuộc cùng sự đua tranh quyền lực quyết liệt giữa các cường quốc, cục diện thế giới nhìn từ cuộc chiến Ucraina, những “đổ vỡ” trật tự cũ để hình thành một cấu trúc quyền lực quốc tế mới; những vấn đề thời sự của nước ta hiện nay như: cuộc cách mạng về tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị, các xung lực đột phá, “bộ tứ chiến lược” phát triển đất nước, cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” viết về một số vấn đề căn cốt của báo chí được chiêm nghiệm trong suốt 45 năm cầm bút và hoạt động báo chí của tác giả.

Điều đáng quý, đó là tác giả không né tránh các vấn đề gai góc. Ông thẳng thắn bàn về khủng hoảng niềm tin, về hiểm họa tin giả, về trách nhiệm của người làm báo trong thời đại mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang làm mờ đi tiêu chuẩn nghề nghiệp truyền thống. Nhưng xuyên suốt những vấn đề gai góc ấy vẫn là giọng văn trầm tĩnh, kiên định và toát lên một niềm tin mạnh mẽ rằng, ngòi bút tử tế vẫn còn đất sống, và lẽ phải sẽ không bị khuất phục.

Không dừng lại ở đó, qua các bài viết, các bài trả lời phỏng vấn của nhà báo Hồ Quang Lợi trong nhiều năm, ở nhiều cương vị khác nhau, những vấn đề quan trọng, thời sự nhất của báo chí đã được ông đặt ra trong cuốn sách và phân tích, lý giải vừa gần gũi, vừa sâu sắc, trí tuệ lại rất thuyết phục.

Đặc biệt, ở chương Ánh sáng nhân văn, cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” đã cho thấy rằng một bài báo tử tế, dù không thay đổi cả thế giới, vẫn có sức tác động mạnh mẽ với một số phận cụ thể. Tư tưởng đó xuyên suốt 620 trang sách, như một lời nhắc về sứ mệnh căn cốt của báo chí là phục vụ công chúng bằng sự thật và lòng nhân ái.

Nhà báo Hồ Quang Lợi trong ngày ra mắt cuốn sách.

Chia sẻ về cuốn sách rất đặc biệt đối với bản thân, nhà báo, nhà văn Hồ Quang Lợi cho biết: "Sau 45 năm làm nghề báo, tôi đã chắt lọc được đôi điều, xin được thể hiện trong cuốn sách này để chia sẻ cùng anh chị em đồng nghiệp”.

Ông Hồ Quang Lợi cũng đã trải lòng về hành trình báo chí đầy dấu ấn của mình. Sau hơn 30 năm công tác tại Báo Quân đội Nhân dân, ông được mời về làm Tổng Biên tập Báo Hà Nội Mới – đúng vào thời điểm quan trọng khi Hà Nội hợp nhất với tỉnh Hà Tây. Đây là một giai đoạn đặc biệt không chỉ của thủ đô, mà còn của nền báo chí nước nhà.

"Dù ở vị trí nào, tôi cũng có những nỗi niềm và câu chuyện báo chí có thể kể cả đời cũng chưa hết. Báo chí, đối với tôi, là gương mặt, là tấm gương phản chiếu xã hội. Khi nhắc đến báo chí là phải nói đến sự thật. Mà sự thật – đó là điều thiêng liêng nhất. Đây cũng là lý tưởng được tôi thể hiện trong cuốn sách lần này", nhà báo Hồ Quang Lợi cho biết.

Về những tâm huyết gửi gắm trong cuốn sách, tác giả Hồ Quang Lợi bày tỏ: Nhà báo là một danh xưng đáng trân trọng, là sự trao truyền thiêng liêng và quý giá. Nói đến báo chí là nói đến chức năng làm rõ sự thật, sứ mệnh bảo vệ lẽ phải và công lý. Tuy nhiên, khi bảo vệ lẽ phải và công lý, báo chí không chỉ có tính chiến đấu mà còn phải nêu cao tính nhân văn. Đằng sau mỗi tác phẩm báo chí là thân phận một con người, số phận một gia đình, một cộng đồng, thậm chí tác động đến cả xã hội, tùy từng vấn đề và góc độ mà bài viết đề cập.

Chiêm nghiệm về cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút”

Trong thời đại mà thông tin liên tục thay đổi, cảm xúc dễ bị cuốn theo dòng chảy số và tốc độ đôi khi lấn át độ tin cậy, cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” nhắc chúng ta về giá trị cốt lõi của nghề báo - nơi ngòi bút vẫn có thể lan tỏa sự thật, thắp sáng niềm tin và giữ vững lẽ phải.

Là một nhà báo trẻ với 5 năm gắn bó cùng Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, tôi từng có cơ hội cùng đồng chí Tổng Biên tập đến gặp gỡ và phỏng vấn nhà báo Hồ Quang Lợi về chủ đề báo chí trong thời đại mạng xã hội bùng nổ. Trong những lần trò chuyện ấy, nhà báo Hồ Quang Lợi luôn thể hiện một cách chân thành những trăn trở sâu sắc về đạo đức nghề nghiệp và văn hóa làm báo. Ở ông, không có những lời đao to búa lớn, càng không có sự tự tôn từ vị thế của người đi trước. Thay vào đó là một nỗi ưu tư thường trực về phẩm hạnh người làm báo, về cách báo chí nên vận hành giữa một xã hội đang biến chuyển chóng mặt, và về ngọn lửa nghề phải luôn được giữ sáng.

Ngày cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” đến tay, tôi không đơn thuần đọc như một độc giả, mà như thể đang bước vào cuộc đối thoại âm thầm nhưng sâu sắc với tác giả. Những trang viết không ồn ào, nhưng lại dồn dập dư âm. Lối viết sắc sảo, logic nhưng không đánh mất sự lắng đọng khiến tôi như thấy từng cột mốc thời sự đang được dựng lại, từng trang lịch sử báo chí được lần giở dưới một ngòi bút đầy trải nghiệm.

Chiêm nghiệm về cuốn sách khiến tôi cảm nhận như một lời nhắc nhở rằng, giữa vòng xoáy thông tin, người làm báo cần nhiều hơn một cây bút, họ cần một chiếc la bàn chuẩn xác để khỏi lạc hướng giữa mê cung thời cuộc và những hỗn loạn về tin giả trên không gian mạng. Và ở đó, mỗi bài viết là một mảnh ghép của niềm tin, của sự can đảm, và trên hết, là sự tử tế vẫn chưa bao giờ vắng mặt trong những trang báo đúng nghĩa.

Hơn 45 năm làm báo, từng là một trong những cây bút bình luận quốc tế sắc sảo nhất của Báo Quân đội Nhân dân, Tổng Biên tập Báo Hà Nội mới, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, nhà báo Hồ Quang Lợi không chỉ có sự từng trải, ông còn là hiện thân của tác phong làm báo sắc sảo, chân chính, chuyên nghiệp, cống hiến và đầy lòng trắc ẩn.

Trong dòng chảy kỷ niệm 100 năm báo chí cách mạng Việt Nam, cuốn sách “Sự thật, Lẽ phải và Ngọn bút” chính là món quà tri ân xứng đáng dành cho những người đang viết và dấn thân vì nghề báo. Cuốn sách cũng là một lời nhắc đầy cảm hứng về lý tưởng nghề báo, phải viết để phụng sự sự thật, gìn giữ lẽ phải và không bao giờ để ngọn bút thôi rực sáng.

Dù ở thời đại nào, nhà báo chân chính phải là người "cầm đuốc soi đường", dẫn dắt dư luận bằng sự thật và lẽ phải. Như lời nhà báo Hồ Quang Lợi chia sẻ trong một bài viết: "Trong rừng thông tin hỗn loạn, độc giả cần một la bàn đạo đức để tìm lối đi đúng". La bàn ấy chính là trái tim và lương tri của người cầm bút.