Lịch sử ngành chăn nuôi gia súc có sừng nhỏ (dê, cừu) tại vùng đất Khánh Hòa và dải đất duyên hải phụ cận đã có nguồn gốc từ hơn 100 năm trước, khởi nguồn từ những thử nghiệm giống của người Pháp. Thích nghi hoàn hảo với cái nắng gắt và địa hình bán sơn địa của các vùng như Cam Ranh, Ninh Hòa, và Ninh Thuận cũ con dê và con cừu đã trở thành sinh kế cốt lõi của hàng ngàn hộ dân. Ngoài ra, những đồng cỏ chăn nuôi dê cừu cũng trở thành điểm du lịch, check-in hấp dẫn cho những du khách yêu loài động vật này.
 |
| Đồng cừu Suối Tiên tại Ninh Thuận (cũ) |
Tuy nhiên, trong suốt một thời gian dài, đây vẫn là ngành kinh tế mang tính "bỏ ống" của nông hộ.
Trước đây, nguồn cung chủ yếu luân chuyển nội tỉnh hoặc đổ về các trung tâm tiêu thụ lớn lân cận (TP.HCM, Đồng Nai) phục vụ phân khúc ẩm thực đặc sản.
 |
| Giống cừu tại Ninh Thuận (cũ) có nguồn gốc từ Ấn Độ và đã được du nhập vào Việt Nam hơn 100 năm trước. |
Theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa, tính đến đầu năm 2026, tổng đàn dê, cừu hiện hữu của tỉnh đạt hơn 183.000 con (bên cạnh đàn trâu bò khoảng 158.000 con). Ngành này có tỷ suất sinh lời khá hấp dẫn do chi phí thức ăn thô xanh thấp. Vào những giai đoạn cao điểm thương mại, giá thịt dê hơi dao động từ 140.000 - 145.000 đồng/kg, cừu hơi khoảng 110.000 - 115.000 đồng/kg. Một hộ chăn nuôi quy mô vừa có thể thu về hàng trăm triệu đồng lợi nhuận mỗi năm. Dù vậy, doanh thu toàn ngành vẫn chưa thể bứt phá do sự phân mảnh trong khâu giết mổ và thiếu chứng nhận chuẩn hóa quốc tế.
 |
| Bên cạnh giá trị ẩm thực, du khách còn có những bức ảnh tuyệt đẹp khi ghé thăm các đồng cừu nổi tiếng như Đồng Cừu An Hòa, Phước Nhơn, KDL Tanyoli, Suối Tiên,… |
Nhìn rộng ra quy mô cả nước, thị trường chăn nuôi và buôn bán dê, cừu tại Việt Nam trong 5 năm gần đây (giai đoạn 2021 - 2026) chứng kiến những biến động mang tính chu kỳ rõ rệt. Cụ thể, sau đại dịch hồi phục tổng đàn đạt khoảng 2,65 triệu con vào năm 2021, thị trường đã dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình "nuôi thả quảng canh" sang "bán công nghiệp" nhằm kiểm soát dịch bệnh và nâng cao trọng lượng xuất chuồng (trung bình đạt 35 - 40 kg/con sau 8 - 9 tháng).
Sức mua trong nước dần bão hòa tại các nhà hàng truyền thống. Điều này buộc các địa phương có thế mạnh chăn nuôi lớn phải tìm kiếm thị trường mới để giải bài toán giá trị gia tăng.
Đề án mới của Khánh Hòa chính là lời giải kinh tế học cho bài toán trên bằng cách nhắm thẳng vào thị trường Hồi giáo toàn cầu (Halal), đây là thị trường khổng lồ đầy tiềm năng nhưng đòi hỏi khắt khe về quy chuẩn.
Mục tiêu chiến lược đến năm 2030
Nâng quy mô tổng đàn, phát triển ít nhất 14 vùng chăn nuôi tập trung, nâng tổng đàn dê, cừu lên 500.000 con.
Đồng thời, xây dựng tối thiểu 2 cơ sở giết mổ đạt chuẩn Halal, công suất xử lý đạt từ 200 đến 300 con/ngày, tích hợp công nghệ bảo quản lạnh hiện đại.
 |
| Quán chuyên đặc sản Cừu Ông Vương thương hiệu uy tín được du khách yêu thích lựa chọn |
Từ 50% - 60% tổng đàn được vận hành theo mô hình chuỗi giá trị khép kín, nơi doanh nghiệp đóng vai trò hạt nhân khâu phối giống, thú y, chế biến và bao tiêu. Với tổng kinh phí dự kiến 200 tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước 50 tỷ đồng, vốn đối ứng (DN, HTX, Người dân) 150 tỷ đồng
Khánh Hòa đang nắm giữ lợi thế địa kinh tế rất lớn khi sở hữu hạ tầng logistics đồng bộ gồm cảng biển quốc tế và Sân bay quốc tế Cam Ranh.
 |
Sự chuẩn hóa Halal không chỉ mở toang cánh cửa xuất khẩu sang các thị trường lớn thuộc khối ASEAN (Malaysia, Indonesia) hay Trung Đông, Bắc Phi, EU, mà còn trực tiếp phục vụ phân khúc du lịch nghỉ dưỡng cao cấp ngay tại chỗ. Tỉnh có thể tiếp cận trực tiếp luồng du khách quốc tế theo đạo Hồi đến Nha Trang - Khánh Hòa, biến sản phẩm chăn nuôi địa phương thành một chuỗi cung ứng dịch vụ khép kín từ trang trại đến bàn ăn 5 sao.
Đây là một mô hình kiểu mẫu về việc chuyển đổi từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" thuần túy sang "kinh tế nông nghiệp" định hướng xuất khẩu.
