Biến di sản thành tài sản: Lào Cai mở rộng dư địa tăng trưởng từ kinh tế du lịch văn hóa

Lào Cai là một trong những địa phương sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú bậc nhất khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Sự hiện diện của nhiều dân tộc cùng sinh sống đã tạo nên không gian văn hóa đa sắc màu với hệ thống lễ hội, nghề thủ công truyền thống, tri thức dân gian, nghệ thuật trình diễn và ẩm thực đặc trưng.

Nếu cảnh quan thiên nhiên có thể được đầu tư, nâng cấp hoặc hình thành thêm các sản phẩm mới thì bản sắc văn hóa lại là giá trị riêng có, khó sao chép. Đây chính là lợi thế giúp du lịch Lào Cai tạo dấu ấn trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Xu hướng du lịch hiện nay cho thấy nhu cầu của du khách không còn dừng lại ở hoạt động tham quan đơn thuần. Những trải nghiệm gắn với đời sống cộng đồng, văn hóa bản địa và câu chuyện địa phương đang trở thành yếu tố quyết định sức hấp dẫn của điểm đến. Điều đó mở ra cơ hội để Lào Cai khai thác chiều sâu văn hóa, tạo ra các sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao hơn.

Du lịch phát triển tại khu vực Ô Quy Hồ

Sức hấp dẫn của du lịch Lào Cai được phản ánh khá rõ qua các chỉ số tăng trưởng trong những tháng đầu năm 2026. Theo báo cáo của ngành du lịch, riêng tháng 5, toàn tỉnh ước đón 1.527.794 lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 150.881 lượt, chiếm hơn 16% tổng lượng khách. Tổng thu từ du lịch ước đạt 5.725 tỷ đồng.

Lũy kế 5 tháng đầu năm, lượng khách du lịch đến Lào Cai đạt 6.055.668 lượt, hoàn thành 53,7% kế hoạch năm. Khách quốc tế đạt 841.415 lượt. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 22.773 tỷ đồng, tương đương 44,6% kế hoạch năm 2026.

Điều đáng nói không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở cơ cấu sản phẩm du lịch đang có sự chuyển dịch tích cực. Các loại hình du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, du lịch văn hóa và du lịch nghỉ dưỡng tiếp tục thu hút sự quan tâm của du khách, góp phần đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao giá trị của ngành du lịch.

Các hoạt động nghệ thuật mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao Bắc Hà.

Một trong những thành công đáng ghi nhận của du lịch Lào Cai là từng bước đưa người dân trở thành chủ thể của hoạt động du lịch.

Tại nhiều địa phương, các giá trị văn hóa truyền thống đã được khai thác theo hướng gắn với phát triển kinh tế. Những nghề thủ công như dệt thổ cẩm, chế tác nhạc cụ dân tộc, sản xuất các sản phẩm từ dược liệu bản địa hay các hoạt động trình diễn văn hóa dân gian không chỉ được bảo tồn mà còn tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

Du lịch cộng đồng cũng góp phần mở rộng cơ hội việc làm tại chỗ thông qua các dịch vụ lưu trú, ăn uống, hướng dẫn trải nghiệm và kinh doanh sản phẩm đặc sản. Nhờ đó, lợi ích từ du lịch được lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng thay vì tập trung vào một số doanh nghiệp hoặc khu du lịch riêng lẻ.

Ở góc độ phát triển kinh tế địa phương, đây là yếu tố quan trọng giúp gia tăng giá trị tại chỗ, hạn chế tình trạng dịch chuyển lao động và góp phần nâng cao đời sống của người dân vùng cao.

Sắc màu ruộng mạ xanh xen kẽ ruộng mới đổ nước

Song hành với phát triển sản phẩm, Lào Cai đang tiếp tục đầu tư cho hạ tầng và chất lượng dịch vụ du lịch.

Hiện toàn tỉnh Lào Cai có 2.138 cơ sở lưu trú với khoảng 20.600 phòng, trong đó có 6 khách sạn 5 sao, 9 khách sạn 4 sao và 740 homestay. Hệ thống lưu trú ngày càng đa dạng, đáp ứng nhu cầu của nhiều phân khúc khách hàng. Với 62 doanh nghiệp lữ hành, gồm 48 doanh nghiệp lữ hành quốc tế và 14 doanh nghiệp lữ hành nội địa. Đội ngũ 550 hướng dẫn viên du lịch đang hoạt động là nguồn nhân lực quan trọng phục vụ sự phát triển của ngành.

Bên cạnh đó, 37 khu, điểm du lịch đã được công nhận, gồm Khu du lịch quốc gia Sa Pa, 2 khu du lịch cấp tỉnh và 34 điểm du lịch, đang tạo nên mạng lưới sản phẩm tương đối hoàn chỉnh, góp phần nâng cao năng lực đón khách và kéo dài thời gian lưu trú.

Ngành du lịch cũng đang triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm như phát triển nguồn nhân lực, xây dựng hệ sinh thái du lịch số, thúc đẩy du lịch thông minh, nâng cao chất lượng du lịch cộng đồng và mở rộng hoạt động xúc tiến tại thị trường quốc tế.

Giao thông thuận lợi đến với Lào Cai (Ảnh minh họa)

Kinh nghiệm từ nhiều điểm đến thành công cho thấy lợi thế cạnh tranh bền vững không nằm ở những gì có thể xây dựng thêm mà ở những giá trị riêng có không thể sao chép. Với Lào Cai, kho tàng văn hóa của các dân tộc chính là nguồn lực đặc biệt đó.

Dưới góc độ kinh tế, giá trị lớn nhất của du lịch không chỉ là lượng khách tăng lên mà là khả năng giữ lại nguồn thu tại địa phương. Khi người dân trực tiếp tham gia vào chuỗi dịch vụ du lịch, từ lưu trú, ẩm thực đến sản xuất sản phẩm văn hóa và nông sản, giá trị gia tăng được phân bổ rộng hơn trong cộng đồng, tạo nền tảng cho tăng trưởng bao trùm.

Dẫu vậy, dư địa phát triển vẫn đi cùng không ít thách thức. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách và bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn với khai thác tiếp tục là những yêu cầu đặt ra đối với ngành du lịch địa phương.

Hơn 6 triệu lượt khách và gần 22.800 tỷ đồng doanh thu trong 5 tháng đầu năm 2026 là những con số tích cực, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở quá trình chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển. Khi di sản trở thành tài sản, văn hóa trở thành động lực tăng trưởng và người dân trở thành chủ thể của hoạt động du lịch, Lào Cai không chỉ mở rộng dư địa tăng trưởng cho ngành du lịch mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong những năm tới.