Bị hoãn xuất cảnh vì nợ thuế - tiếng kêu của doanh nghiệp

Nghĩa vụ thuế... và câu chuyện doanh nghiệp

Đến ngày 16/9, có 101 người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Định bị tạm hoãn xuất cảnh. Hầu hết các cá nhân này đều bị tạm hoãn xuất cảnh từ tháng 5 đến nay.

Mặc dù, bảo đảm nguồn thu ngân sách là nhiệm vụ hàng đầu của ngành thuế, tuy nhiên, dư luận và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng, thời gian gần đây, ngành thuế có vẻ làm "gắt gao" với biện pháp này, khi có hàng nghìn cá nhân, đại diện doanh nghiệp bị đưa vào diện cấm xuất cảnh do nợ thuế.

Đặc biệt trong những tháng đầu năm 2024, thông tin tạm hoãn xuất cảnh nhiều giám đốc doanh nghiệp nợ thuế ngày càng nhiều. Thậm chí không ít giám đốc các doanh nghiệp bị tạm hoãn xuất cảnh chỉ vì nợ thuế từ vài trăm nghìn đồng, vài triệu đồng.

Tiếng nói doanh nghiệp

Ông Ni Ko La - Tổng Giám đốc Vietnam and Global Green Power JSC (giữa) đang đàm phán với các nhà đầu tư nước ngoài. Ảnh: NVCC

Trao đổi về vấn đề này, theo ông Ni Ko La - Tổng Giám đốc Vietnam and Global Green Power JSC, doanh nghiệp đăng ký kinh doanh tại Việt Nam là đã đăng ký hợp pháp và được pháp luật Việt Nam bảo hộ, cấm họ xuất cảnh là điều cần xem xét, nhất là trong giai đoạn này được gọi là thời kì giông bão của doanh nghiệp. Chưa bao giờ doanh nghiệp khó như lúc này để tồn tại được chủ doanh nghiệp đã gần kiệt sức. Chưa nói đến việc, Việt Nam cũng đã liên kết với Cơ quan cảnh sát quốc tế, có nên cấm xuất cảnh trong khi tài sản của họ vẫn còn ở Việt Nam. Cần đánh giá doanh nghiệp theo quá trình hoạt động, xem doanh nghiệp có đóng thuế đầy đủ hay không hay có biểu hiện gian lận thuế. Điều này với cơ quan thuế rất dễ dàng. Tôi nghĩ lao động và đóng thuế là nghĩa vụ, trách nhiệm xã hội, ai làm doanh nhân thì rất hiểu rõ điều này. Còn những người có ý đồ trốn thuế thì cần phải điều tra.

Hơn nữa, với các doanh nghiệp khởi nghiệp hoặc doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn khó khăn, đôi khi họ bay sang nước ngoài để tìm nguồn vốn. Còn đối với doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam làm ăn gặp khó khăn, họ có thể về nước để xử lý tài chính thì lại không được về, và đó là điều khiến doanh nghệp nước ngoài lăn tăn về môi trường đầu tư Việt Nam. Ở nước ta, không hiếm trường hợp ngân hàng cho vay cũng không đòi được. Vậy ngân hàng sẽ liệt khoản vay vào nợ xấu. Thuế cũng vậy. Chúng ta nên đối xử với doanh nghiệp một cách văn minh hơn. Doanh nghiệp đôi khi cũng gặp những trục trặc là hết sức bình thường. Nếu có thể tạo điều kiện để họ khởi nghiệp lại thì đó là điều nên làm hơn hết. Do thiên tai, dịch bệnh.... Ngân hàng có chính sách xóa nợ, hoãn, giãn, khoanh nợ cho người dân và doanh nghiệp để phục hồi sản xuất kinh doanh cũng như điều kiện sống của người dân. Vậy nên chăng chính sách thuế cũng vận dụng được vậy không?

Ông Ni Ko La - Tổng Giám đốc Vietnam and Global Green Power JS và các cộng sư tại văn phòng công ty.

Doanh nhân cũng cần bao dung từ xã hội và chính sách nhà nước. Nên tạo điều kiện cho họ bay qua nước ngoài, họ vay mượn bà con bên Úc, Nhật, Mỹ, hoặc vay ngân hàng bên đó, xoay sở được thì họ đóng thuế, tiếp tục kinh doanh. Thậm chí, nếu có thể, nên nghiên cứu cho họ vay vốn đi nước ngoài để họ tái tạo doanh nghiệp.

"Chúng ta hãy tạo tiền đề cho tinh thần dân tộc khởi nghiệp, chứ cứ gặp khó khăn chút xíu là bị phong tỏa và cấm xuất cảnh. Về lâu dài có thể hạn chế ước mơ và tinh thần khởi nghiệp của cả cộng đồng doanh nhân. Đặc biệt, với các doanh nghiệp uy tín, có thể chính nhà nước liên lạc với đại sứ quán, quỹ tài trợ để giúp đỡ họ. Tôi tin, họ sẽ trả ơn rất lớn. Nên thực hiện hành động đẹp, bỏ bớt đi tính tiêu cực. Chẳng phải, lãnh đạo nhà nước từng tuyên bố rất nhiều là: "Không hình sự hóa các mối quan hệ về kinh tế" đó sao? Nên bảo vệ các nhà đầu tư trong và ngoài nước, kích thích tinh thần đầu tư nước ngoài. Kích thích tinh thần khởi nghiệp, thu hút đầu tư vào Việt Nam nhiều hơn nữa", ông Ni Ko La nói.

Còn ông Nguyễn Quang Nhựt, Giám đốc Công ty SJK, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Quảng cáo ngoài trời TP.HCM cho rằng, việc của nhà nước là tạo môi trường mà nơi đó doanh nhân được an tâm phát triển làm việc trong mọi hoàn cảnh, đặc biệt khi nền kinh tế có nhiều khó khăn như hiện nay. Ra nước ngoài cũng là cách để xúc tiến đầu tư hiệu quả, đặc biệt tận dụng nguồn vốn và công nghệ của các đối tác ngoại trong khi nhiều động lực phát triển kinh tế trong nước như lao động giá rẻ và đất đai trống nhiều đang cạn. Tuy nhiên gần đây tôi thấy nhiều doanh nhân, đặc biệt là doanh nhân lớn có quá nhiều nỗi sợ, trong đó, có nỗi sợ liên quan đến pháp luật. Nhiều doanh nghiệp tôi được biết chọn cách ngồi im, không đầu tư mở rộng dự án hay làm gì cả, và đó là điều đáng quan tâm đối với nền kinh tế. Trong khi đó, mỗi năm nước ta tổ chức hàng trăm hội thảo, hội nghị, diễn đàn kinh tế cốt để mời doanh nhân đầu tư, từ trong nước và nước ngoài đến nước ta đầu tư. Vậy mà, doanh nghiệp trong nước hiện có nhiều nỗi bất an, rất khó đẩy mạnh đầu tư an tâm cống hiến.

"Xét ở góc độ an ninh kinh tế, nhà nước cần làm vậy, nhưng đâu đó, sẽ tạo nên nỗi lo cho doanh nghiệp. Và nếu doanh nghiệp quyết định dừng lại thì công nhân sẽ mất việc làm, lúc này ta quay lại câu chuyện ổn định của nền kinh tế- xã hội. Tôi thấy doanh nghiệp hiện chọn an toàn, họ không đầu tư nữa. Và như thế thì...", ông Nhựt ngập ngừng, bỏ lửng câu nói.

Ông Nguyễn Quang Nhựt, Giám đốc Công ty Shojiki, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Quảng cáo ngoài trời TP.HCM phát biểu tại một diễn đàn kinh tế Ảnh: NVCC

Ông Lê Bạch Long- Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Đồng Nai.

Ông Lê Bạch Long- Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Đồng Naichia sẻ, có lần tôi đi chung với một đoàn đi công tác Nhật Bản, có một anh chủ doanh nghiệp nợ hơn 1 triệu tiền thuế mà cũng bị cấm xuất cảnh. Lúc đó cả đoàn đã ra tới sân bay, tiền vé đâu đó khứ hồi cũng gần 40 triệu. Mà anh chủ doanh nghiệp đó cũng không biết nợ hồi nào nữa. Nếu như với trường hợp như vậy, thì cơ quan thuế nên báo cho người ta trước, có công văn để người ta biết, vì người ta có trốn đâu. Tôi thiết nghĩ nên có hướng giải quyết liền tại sân bay, có thể cho họ tạm ứng tài khoản rồi cho đi. Chứ nếu bắt làm đúng quy trình mà không quen biết thì phải mất hơn một tuần.

Chính sách hoãn xuất cảnh ở một số quốc gia trên thế giới

Singapore: Singapore áp dụng chính sách hoãn xuất cảnh đối với cá nhân và tổ chức có khoản nợ thuế chưa thanh toán. Nếu người nộp thuế không thực hiện nghĩa vụ tài chính của mình theo yêu cầu, Cơ quan Thuế Singapore (IRAS) có quyền yêu cầu Cục Quản lý Xuất nhập cảnh (ICA) tạm hoãn xuất cảnh. Người nộp thuế sẽ bị hạn chế rời khỏi quốc gia cho đến khi thanh toán toàn bộ số thuế còn nợ hoặc có thỏa thuận trả nợ hợp lý. Chính sách này giúp Singapore duy trì một hệ thống thuế chặt chẽ và nghiêm minh.

Ở Singapore, số tiền nợ thuế để bị hoãn xuất cảnh không có mức cụ thể cố định. Cơ quan Thuế Singapore (IRAS) sẽ quyết định dựa trên từng trường hợp cụ thể. Điều này có nghĩa là ngay cả một khoản nợ nhỏ cũng có thể dẫn đến việc hoãn xuất cảnh nếu người nộp thuế không hợp tác hoặc có dấu hiệu trốn tránh trách nhiệm.

Hoa Kỳ: Hoa Kỳ không có quy định trực tiếp về việc hoãn xuất cảnh đối với người nợ thuế. Tuy nhiên, Cơ quan Thuế Liên bang (IRS) có thể yêu cầu Bộ Ngoại giao không cấp hoặc hủy bỏ hộ chiếu của những cá nhân nợ thuế từ 62.000 USD trở lên (bao gồm cả tiền phạt và lãi; điều chỉnh hàng năm theo lạm phát). Biện pháp này chủ yếu nhắm vào những người cố tình trốn tránh nghĩa vụ thuế và không hợp tác với IRS trong việc thanh toán nợ.

Trung Quốc: Tại Trung Quốc, người nộp thuế bị xem xét hoãn xuất cảnh nếu có hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc nợ thuế kéo dài mà không có kế hoạch trả nợ. Tổng cục Thuế Trung Quốc phối hợp với các cơ quan chức năng để thực hiện biện pháp này. Người nợ thuế sẽ không được phép xuất cảnh cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính hoặc đạt được thỏa thuận thanh toán với cơ quan thuế.

Ở Trung Quốc, không có mức tiền nợ thuế cụ thể để bị hoãn xuất cảnh. Quyết định sẽ được đưa ra dựa trên tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi nợ thuế, bao gồm cả trốn thuế hoặc gian lận thuế. Ngay cả các khoản nợ nhỏ cũng có thể dẫn đến việc áp dụng biện pháp này nếu có bằng chứng về việc cố tình trốn tránh nghĩa vụ tài chính.

Thái Lan: Thái Lan có quy định hoãn xuất cảnh đối với người nợ thuế nhưng chỉ áp dụng cho những trường hợp nợ thuế lớn hoặc có dấu hiệu trốn thuế. Cơ quan Thuế Thái Lan sẽ yêu cầu Cục Xuất nhập cảnh tạm hoãn xuất cảnh cho đến khi người nộp thuế giải quyết hết các khoản nợ.

Thái Lan cũng không đưa ra mức tiền nợ thuế cụ thể để áp dụng hoãn xuất cảnh. Các cơ quan chức năng sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể để quyết định việc hoãn xuất cảnh.