Báo cáo quốc gia đầu tiên về đăng ký và thống kê hộ tịch: Nền tảng dữ liệu cho một nền quản trị hiện đại

Báo cáo do Cục Thống kê chủ trì thực hiện trên nền tảng dữ liệu hộ tịch điện tử toàn quốc, với sự hỗ trợ kỹ thuật của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), Tổ chức Y tế công cộng toàn cầu và Sáng kiến Dữ liệu cho Sức khỏe thuộc Quỹ Bloomberg Philanthropies.

Sự kiện công bố diễn ra sáng 25/4 tại Hà Nội với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, tổ chức quốc tế, giới học thuật và các đối tác phát triển.

Đây được xem là một cột mốc đánh dấu sự trưởng thành trong năng lực thu thập, phân tích và ứng dụng dữ liệu dân số tại Việt Nam, phục vụ cho quá trình xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng và đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.

Ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam

Phát biểu tại sự kiện, ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam, nhấn mạnh vai trò sống còn của dữ liệu trong hoạch định chính sách: “Thống kê không chỉ là những con số. Đó là những câu chuyện về cuộc sống và con người. Dữ liệu chính xác giúp chúng ta hiểu chính sách nào đang phát huy hiệu quả, ai còn đang bị bỏ sót và điều gì cần thay đổi để hướng tới một hệ thống bao trùm hơn.”

Ông Matt Jackson cho biết: "Lần đầu tiên, một báo cáo toàn diện về thống kê hộ tịch đã cung cấp một cái nhìn tổng thể về tiến độ quốc gia trong công tác đăng ký hộ tịch: Tỷ lệ đăng ký khai sinh đúng hạn (trong vòng 60 ngày kể từ ngày sinh) tăng từ 74,4% năm 2021 lên 84,9% năm 2024. Tỷ lệ đăng ký khai tử đúng hạn (trong vòng 15 ngày kể từ ngày tử vong) tăng từ 66,4% năm 2021 lên 69,3% năm 2024. Những kết quả này khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong việc ghi nhận danh tính pháp lý và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Tôi đặc biệt vui mừng khi thấy báo cáo đã phân tích số liệu theo giới, bao gồm cả tỷ số giới tính khi sinh-một chỉ số quan trọng phục vụ cho việc ưu tiên nguồn lực và triển khai các hành động can thiệp phù hợp.

Báo cáo cũng đã chỉ ra những thách thức cần được giải quyết để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Điều này bao gồm việc tăng cường đăng ký hộ tịch tại các khu vực vùng sâu, vùng xa và cộng đồng dân tộc thiểu số-đặc biệt là đăng ký khai sinh, bởi điều này không chỉ giúp trẻ em tiếp cận với dịch vụ như giáo dục mà còn mang lại danh tính pháp lý chính thức.

Một lĩnh vực quan trọng khác là nâng cao chất lượng thu thập thông tin về nguyên nhân tử vong, để cung cấp dữ liệu chính xác phục vụ cho công tác quy hoạch y tế công cộng. Việc khắc phục những khoảng trống này là cần thiết để xây dựng hệ thống CRVS mang tính phổ quát, toàn diện và đáp ứng thực tế. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp liên ngành, duy trì đầu tư vào hạ tầng và đào tạo, và nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của đăng ký hộ tịch'.

'UNFPA cam kết tiếp tục đồng hành cùng Vital Strategies và Chính phủ Việt Nam trong hành trình đảm bảo rằng mọi người đều được ghi nhận và mọi cuộc đời đều có ý nghĩa. Tôi cũng xin nhấn mạnh rằng báo cáo này nên được sử dụng như một công cụ vận động và hành động lấy con người làm trung tâm. Hãy để những dữ liệu từ báo cáo dẫn dắt chúng ta tiến tới các chính sách bao trùm, các can thiệp có trọng điểm và tăng cường trách nhiệm giải trình đối với sức khỏe và quyền lợi của tất cả mọi người tại Việt Nam.', ông Matt Jackson cam kết.

Theo bà Đỗ Thị Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Thống kê, lần đầu tiên Việt Nam có thể sử dụng dữ liệu hộ tịch toàn diện và cập nhật để phân tích chuyên sâu về các hiện tượng sinh, tử và kết hôn trên quy mô quốc gia. Đây là một bước ngoặt quan trọng, đồng thời phản ánh hiệu quả của những đầu tư chiến lược vào chuyển đổi số trong lĩnh vực đăng ký hộ tịch.

Bà Gurpreet Kaur Rai – Cố vấn kỹ thuật khu vực của Tổ chức Y tế công cộng toàn cầu

Cũng tại sự kiện, bà Gurpreet Kaur Rai – Cố vấn kỹ thuật khu vực của Tổ chức Y tế công cộng toàn cầu – ghi nhận Việt Nam như một hình mẫu trong khu vực về ứng dụng dữ liệu hộ tịch vào thực tiễn chính sách. Bà nhấn mạnh rằng dữ liệu chính xác và kịp thời chính là nền tảng cho một hệ thống y tế bền vững và các quyết sách hiệu quả.

Báo cáo đồng thời đưa ra nhiều khuyến nghị chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả hệ thống đăng ký hộ tịch điện tử quốc gia trong thời gian tới. Trong đó, trọng tâm là tiếp tục đầu tư vào hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở, mở rộng tiếp cận tới các nhóm dân cư yếu thế và tích hợp sâu hơn với các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân số, y tế và giáo dục.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và đối mặt với những thay đổi sâu sắc về cấu trúc dân số, hệ thống đăng ký hộ tịch và thống kê dân số được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt trong xây dựng một nền quản trị hiện đại, nhân văn và phát triển bao trùm.