Thứ hai 16/11/2026 23:53
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Kinh tế số

Nguy cơ toàn cầu thất nghiệp: Lời cảnh tỉnh chấn động

12/10/2020 00:00
Rất nhiều dự đoán được đưa ra về việc công nghệ sẽ thay thế con người trong mọi ngành nghề trong những năm gần đây.

Ở nước Mỹ, khi các ứng viên đang tích cực mở các chiến dịch tranh cử nhằm thu hút phiếu bầu cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, vấn đề việc làm và sự phát triển của robot đang được đưa vào các cuộc tranh luận nhằm tìm ra cách giải quyết tình trạng bất bình đẳng thu nhập.

Trước câu hỏi: “Người Mỹ đối phó với sự thay đổi của thị trường việc làm ra sao?”, Stuart Russell, chuyên gia về khoa học máy tính tại Đại học California ở Berkeley trả lời: “Câu trả lời không hề đơn giản. Nhưng về lâu dài, gần như toàn bộ việc làm hiện tại sẽ biến mất. Vì vậy chúng ta cần thay đổi chính sách khá triệt để chuẩn bị cho một nền kinh tế tương lai rất khác".

Am hiểu cả lĩnh vực giải phẫu thần kinh, Stuart Russell sắp ra mắt một cuốn sách có tựa Human Compatible: Artificial Intelligence and the Problem of Control, đề cập về sự phát triển của Trí tuệ nhân tạo AI và việc AI có thể thay đổi tương lai việc làm, mối quan hệ giữa người với người và thậm chí cả văn minh nhân loại.

Cuốn Human Compatible: Artificial Intelligence and the Problem of Control sẽ được ra mắt tháng 10 tới. Ảnh: Amazon.

Trong cuốn sách của mình, Russell viết: "Một bức tranh đang nhanh chóng hiện rõ, khắc họa một nền kinh tế không cần nhiều nhân lực. Lúc này, làm việc không còn cần thiết nữa".

Cũng theo tác giả Russell, ngành sản xuất sẽ không còn cần nhiều lao động, các trung tâm trực điện thoại cũng không cần nhân viên. Số lượng tài xế lái xe tải sẽ ít đi. Và lúc này thị trường sẽ cần nhiều nhân viên chăm sóc sức khỏe và chăm sóc tại nhà.

Tờ MIT Technology Review đã cố gắng tìm và nghiên cứu tất cả các báo cáo đề cập tới tác động của tự động hóa đối với lực lượng lao động.

Một trong những báo cáo này đến từ Viện toàn cầu McKinsey, theo đó, đã đánh giá mức độ dễ bị tự động hóa của công việc thuộc các ngành nghề khác nhau. Báo cáo này đã đưa ra kết luận rằng hàng trăm triệu người trên toàn thế giới sẽ phải tìm việc làm mới hoặc học các kỹ năng mới.

Đẳng thức robot = bất bình đẳng xã hội

Tất cả những người từng nghĩ về viễn cảnh này đều khẳng định việc tăng cường tự động hóa sẽ dẫn đến bất bình đẳng nhiều hơn. Một điều dễ thấy là khi các doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa, họ sẽ có năng suất lao động cao hơn, tuy nhiên, tiền lương của người lao động lại không theo kịp quá trình này.

Một báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD có đoạn: "Thách thức tiềm tàng của tương lai nằm ở việc đối phó với sự bất bình đẳng đang gia tăng và đảm bảo thực hiện việc tái đào tạo, đặc biệt cho những lao động có trình độ thấp".

Thế giới đã ngỡ ngàng khi Trung Quốc ra mắt những MC trí tuệ nhân tạo đầu tiên.

Một ứng cử viên tranh cử tổng thống Mỹ đến từ đảng Dân chủ - Andrew Yang - đang xây dựng cương lĩnh tranh cử xoay quanh vấn đề này. Yang cho rằng thay vì đổ lỗi cho Trung Quốc thì tự động hóa là nguyên nhân đáng lo hơn dẫn đến sự sụt giảm của ngành sản xuất Mỹ.

Yang chia sẻ với tờ The Atlantic rằng: "Chúng ta cần thức tỉnh mọi người". Đi sâu vào vấn đề, khi tự động hóa đang thay thế dần công việc của nhiều người thì chính phủ có nên trả lương cho người dân để bù đắp lại hay không? Trả lời câu hỏi này, Yang đề xuất việc chi trả cho tất cả mọi người ở Mỹ, dù có nhu cầu hay không, mức lương 1.000 USD/tháng. Theo Yang, số tiền này sẽ giải quyết được sự bất bình đẳng, cả về kinh tế và chủng tộc và giúp mọi người có cơ hội theo đuổi những công việc đóng góp tăng thêm giá trị cho cộng đồng.

Đó không phải là một ý tưởng mới. Quốc hội Mỹ và Tổng thống Richard Nixon gần như đã thông qua một đề xuất như vậy vào đầu những năm 1970 để chống lại đói nghèo. Nhưng hiện tại, sau nhiều thập kỷ đảng Cộng hòa xa rời khỏi các chương trình xã hội, ý tưởng về mức thu nhập cơ bản phổ quát như vậy đang trở thành một kịch bản viễn tưởng.

Để minh họa cho ý tưởng của mình, Yang lấy ví dụ về nghề lái xe tải. Theo ông, đây là một nghề chìa khóa cho nền kinh tế Mỹ vào thời điểm hiện tại, nhưng có thể và sẽ được hoàn toàn tự động trong tương lai rất gần. Tự động hóa xe tải sẽ mang lại lợi ích cho môi trường, tiết kiệm tiền và giúp gia tăng năng suất, nhưng sẽ không có lợi cho các tài xế xe tải. Yang cho rằng lúc này, việc phân phối giá trị trực tiếp đến người Mỹ là cần thiết.

Tuy nhiên, việc xây dựng một xã hội tồn tại dựa trên thu nhập cơ bản, không có việc làm, cuối cùng sẽ định hình lại cách xã hội vận hành. Về vấn đề này, tác giả Russell cho rằng: "Đối với một số người, việc phân phối thu nhập như vậy là một mô hình của thiên đường. Nhưng với những người khác, nó cho thấy một sự thất bại - khi tất cả thừa nhận rằng hầu hết dân số không đóng góp được gì có giá trị kinh tế cho xã hội".

Người lao động sẽ phải tìm việc làm mới hoặc học các kỹ năng mới. Ảnh: CNN.

Cách con người sử dụng thời gian

Đang có nhiều người nghĩ tới việc xã hội sẽ làm gì khi năng suất tăng lên đến mức họ không phải làm việc nhiều nữa. Trong một bài báo vào năm 1930, nhà kinh tế học John Maynard Keynes đã viết rằng các thế hệ tiếp sau sẽ phải vật lộn với tình cảnh không có việc gì để làm.

"Đối với những người đổ mồ hôi để có bánh mì ăn mỗi ngày thì việc được thư giãn thoải mái là điều họ luôn mong mỏi. Nhưng cho đến khi họ đạt được điều đó, họ sẽ phải đối mặt với một vấn đề nan giải là: Thay vì mất thời gian để làm giàu, họ sẽ dùng thời gian ra sao để tìm đến các hoạt động giải trí phù hợp và có một cuộc sống sáng suốt, dễ chịu và tốt đẹp”.

Bên cạnh các hoạt động giúp bản thân cảm thấy thư giãn, tự động hóa cũng có thể dẫn đến những vấn đề không lường trước được. Trong lịch sử phát triển của nước Mỹ, khi máy tách sợi bông và hạt bông ra đời, nhu cầu về lao động nô lệ hái bông đã gia tăng đáng kể khi tất cả hạt bông chín cùng một lúc. Đây là một nguyên nhân dẫn đến việc chế độ nô lệ ở Mỹ tiếp tục tồn tại ở các bang miền Nam và chính quyền khu vực này còn muốn mở rộng chế độ nô lệ sang phần còn lại của nước Mỹ.

Bên cạnh đó, trong khi cuộc sống của người lao động trở nên dễ dàng hơn, thì quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế hiện tại sang một nền kinh tế mới cũng sẽ là một chặng đường dài và tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường đối với người lao động.

Minh Hoa

Tin bài khác
Có nên mua iPhone 18 Pro Max nếu ưu tiên pin khi đi xa?

Có nên mua iPhone 18 Pro Max nếu ưu tiên pin khi đi xa?

iPhone 18 Pro Max phù hợp để cân nhắc khi thời lượng pin và màn hình rộng cùng phục vụ lịch trình đi xa. Số giờ xem video công bố không đại diện cho mọi ngày sử dụng. Người ưu tiên thiết bị nhẹ nên tính cả cách mang máy và phụ kiện trước khi chọn.
Alibaba ra mắt AI Qwen4-Max, tăng hiệu suất và tiết kiệm chi phí vận hành

Alibaba ra mắt AI Qwen4-Max, tăng hiệu suất và tiết kiệm chi phí vận hành

Alibaba công bố mô hình AI Qwen4-Max với khả năng xử lý các tác vụ chuyên môn phức tạp, cải thiện hiệu suất, giảm chi phí và tăng cường các biện pháp bảo mật.
iPhone 20 Pro lộ thiết kế kính cong bốn cạnh, màn hình lớn hơn

iPhone 20 Pro lộ thiết kế kính cong bốn cạnh, màn hình lớn hơn

Video rò rỉ mới hé lộ iPhone 20 Pro có thể sở hữu thiết kế kính cong bốn cạnh, viền màn hình siêu mỏng và kích thước hiển thị lớn hơn thế hệ tiền nhiệm.
Bốn giờ dừng bay làm xáo trộn hàng không Mỹ nhiều ngày

Bốn giờ dừng bay làm xáo trộn hàng không Mỹ nhiều ngày

Chỉ hơn 4 giờ dừng cất cánh trên toàn quốc nhưng hậu quả mà Hàng không quốc gia Mỹ phải gánh chịu kéo dài nhiều ngày, khi phải xử lý hệ lụy của hàng nghìn chuyến hủy, máy bay lệch vị trí, tổ bay hết giờ và lượng lớn hành khách bị dồn lại tại các sân bay.
Italy phạt Meta 887 triệu USD vì Facebook truy cập ảnh, video người dùng Android

Italy phạt Meta 887 triệu USD vì Facebook truy cập ảnh, video người dùng Android

Meta bị Italy phạt 887 triệu USD do Facebook truy cập thư viện ảnh, video trên thiết bị Android mà không có sự đồng ý cụ thể và đầy đủ thông tin từ người dùng.
Microsoft 365 hoạt động trở lại sau sự cố ảnh hưởng hơn 70 quốc gia

Microsoft 365 hoạt động trở lại sau sự cố ảnh hưởng hơn 70 quốc gia

Microsoft xác nhận khôi phục hoàn toàn các dịch vụ Microsoft 365 sau sự cố gián đoạn diện rộng, ảnh hưởng đến người dùng tại hơn 70 quốc gia.
iPhone 18 lộ cấu hình mới: Dùng chip A20, RAM 9GB nhưng có thể tăng giá 100 USD

iPhone 18 lộ cấu hình mới: Dùng chip A20, RAM 9GB nhưng có thể tăng giá 100 USD

iPhone 18 được dự đoán sử dụng chip A20, RAM 9GB và cắt giảm một số linh kiện để kiểm soát chi phí, nhưng giá bán vẫn có thể tăng thêm 100 USD.
Sự cố dừng cất cánh tại Mỹ phơi bày rủi ro của hạ tầng kiểm soát không lưu

Sự cố dừng cất cánh tại Mỹ phơi bày rủi ro của hạ tầng kiểm soát không lưu

Sự cố khiến hàng ngàn báy bay trên nước Mỹ phải dừng cất cánh toàn quốc trong hơn 4 giờ cho thấy một nghịch lý của hạ tầng kiểm soát không lưu: công nghệ càng kết nối sâu, hậu quả càng lớn nếu các lớp dự phòng cùng phụ thuộc vào một mắt xích. Việt Nam đang rà soát bài học này trong quá trình hiện đại hóa hệ thống quản lý bay.
Sự cố không lưu nước Mỹ làm gián đoạn hàng nghìn chuyến bay

Sự cố không lưu nước Mỹ làm gián đoạn hàng nghìn chuyến bay

Một trục trặc viễn thông tại hệ thống kiểm soát không lưu đã khiến FAA phải dừng toàn bộ chuyến bay khởi hành trên nước Mỹ hơn 4 giờ. Sự cố không lưu xảy ra mới đây tại Mỹ không gây tai nạn nhưng tạo hiệu ứng dây chuyền lớn đối với hãng bay, sân bay, hành khách và hoạt động kinh tế liên quan.
Samsung Galaxy S27 lộ 5 màu sắc mới, nổi bật với đỏ burgundy và xanh navy

Samsung Galaxy S27 lộ 5 màu sắc mới, nổi bật với đỏ burgundy và xanh navy

Loạt hình nền rò rỉ từ phần mềm Galaxy S27 hé lộ 5 tùy chọn màu sắc mới, trong đó đỏ burgundy và xanh navy được dự đoán sẽ tạo điểm nhấn cho dòng điện thoại cao cấp tiếp theo của Samsung.
SpaceX của Elon Musk gây chú ý với kế hoạch rót hơn 74 tỷ USD vào siêu máy tính AI

SpaceX của Elon Musk gây chú ý với kế hoạch rót hơn 74 tỷ USD vào siêu máy tính AI

SpaceX công bố kế hoạch đầu tư hơn 74 tỷ USD để xây dựng hai tổ hợp siêu máy tính tại Mỹ, đánh dấu bước mở rộng mạnh mẽ sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Đáng chú ý, mảng kinh doanh AI hiện đóng góp hơn một nửa doanh thu của công ty, vượt ra ngoài các hoạt động truyền thống về tên lửa và internet vệ tinh.
Sự cố của Microsoft ảnh hưởng cụ thể đến doanh nghiệp, cơ quan nhà nước ra sao?

Sự cố của Microsoft ảnh hưởng cụ thể đến doanh nghiệp, cơ quan nhà nước ra sao?

Vào ngày hôm nay (13/11) theo giờ Việt Nam, tính theo múi giờ sự kiện bắt đầu từ khoảng chiều tối 12/11 UTC), hệ sinh thái công nghệ khổng lồ của Microsoft đã đối mặt với một đợt gián đoạn dịch vụ diện rộng trên phạm vi toàn cầu.
Google Search nâng cấp AI Gemini 4 Hydrogen, tìm kiếm thông minh và nhanh hơn

Google Search nâng cấp AI Gemini 4 Hydrogen, tìm kiếm thông minh và nhanh hơn

Google bắt đầu triển khai Gemini 4 Hydrogen trên Google Search toàn cầu, giúp công cụ tìm kiếm hiểu câu hỏi phức tạp, xử lý lỗi chính tả và đưa ra câu trả lời trực quan hơn.
Apple bất ngờ đóng cửa vĩnh viễn diễn đàn hỗ trợ sau gần 30 năm hoạt động

Apple bất ngờ đóng cửa vĩnh viễn diễn đàn hỗ trợ sau gần 30 năm hoạt động

Apple thông báo đóng cửa vĩnh viễn diễn đàn Cộng đồng Hỗ trợ từ ngày 20/11/2026, khiến nhiều người dùng tiếc nuối vì mất đi kênh trao đổi và khắc phục sự cố quen thuộc.
Microsoft gặp sự cố diện rộng, Outlook và Teams gián đoạn, OpenAI bị ảnh hưởng

Microsoft gặp sự cố diện rộng, Outlook và Teams gián đoạn, OpenAI bị ảnh hưởng

Sự cố kỹ thuật ngày 12/11 khiến Microsoft 365, Outlook và Teams gián đoạn hơn 5 giờ, ảnh hưởng đến hàng nghìn người dùng cùng các dịch vụ AI của OpenAI và Anthropic.