Thứ ba 17/11/2026 04:02
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc

Luật doanh nghiệp và cuộc cách mạng trong kinh doanh

12/10/2020 00:00
Trong suốt 20 năm thực thi Luật Doanh nghiệp đã thổi một luồng gió mới vào môi trường kinh doanh Việt Nam.

TS Nguyễn Đình Cung

  • Cần có các giải pháp chấn áp tín dụng đen để mang lại niềm tin cho thị trường.

    Tại: TS. Nguyễn Đình Cung: “Thị trường thiếu nguồn cung với khoản vay nhỏ"

  • Sự nổi lên của tầng lớp thu nhập trung bình ở Việt Nam trong thập niên qua đã kéo theo thay đổi đáng kể về hành vi tiêu dùng đó là: không nhất thiết phải "tiết kiệm trước, tiêu sau", mà có thể là "vay mua trước, trả sau".

    Tại: Các chuyên gia đầu ngành hiến kế đẩy lùi tín dụng đen

TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã khẳng định như vậy khi trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp.

Luật doanh nghiệp và cuộc cách mạng trong kinh doanh - Ảnh 1.

- Vậy "luồng gió mới" mang tên Luật Doanh nghiệp đã mang lại cho nền kinh tế những thành tựu nào, thưa ông?

Khi ra đời, Luật doanh nghiệp mang trong mình sứ mệnh bảo vệ quyền tự do kinh doanh; giảm chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp; đảm bảo an toàn, quyền và tài sản trong kinh doanh được pháp luật bảo vệ; giảm, thu hẹp và loại bỏ rủi ro từ chính sách, thể chế và thực thi luật pháp. Về cơ bản, có 5 thành tựu lớn của Luật Doanh nghiệp mà chúng ta có thể kể đến như sau:

Thứ nhất: Thành tựu lớn nhất và cũng đáng tự hào nhất của Luật doanh nghiệp khi thực thi là tạo được sự thay đổi trong tư duy, từ chỗ trước đây Nhà nước coi quyền kinh doanh là của Nhà nước thì Nhà nước đã trao quyền kinh doanh cho người dân và doanh nghiệp và đảm bảo quyền tự do kinh doanh của họ.

Thứ hai: Trong 20 năm qua nhiều rào cản gia nhập thị trường được bãi bỏ, đơn giản hóa một cách có hệ thống thông qua các đợt cải cách thủ tục hành chính mà Luật Doanh nghiệp là một trong những đạo luật dẫn đầu. Qúa trình này đã tạo ra rất nhiều cơ hội kinh doanh cho người dân và doanh nghiệp, giảm chi phí và tăng sự an toàn cho hoạt động kinh doanh của người dân.

Thứ ba: Về vấn đề quản lý nhà nước, Luật đã thay đổi tư duy từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chúng ta đã bỏ hoàn toàn quan niệm năng lực cơ quan nhà nước đến đâu thì cho người dân và doanh nghiệp kinh doanh đến đó. Thay vào đó là tư duy quản lý để thúc đẩy sự phát triển chung của xã hội và tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế, đặc biệt là kinh tế tư nhân có điều kiện phát triển và khởi sắc.

Thứ tư: Luật Doanh nghiệp 2005 đã thể chế hóa những cam kết của Việt Nam trong quá trình hội nhập, đàm phán gia nhập WTO.

Thứ năm: Tinh thần mạnh mẽ của Luật Doanh nghiệp đã mở đường cho việc sửa đổi nhiều đạo luật liên quan đến đầu tư kinh doanh như: Luật Đầu tư, Luật Chứng khoán, Luật Đất đai... Từ đó tạo thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp.

Đây là Luật đầu tiên của kinh tế thị trường Việt Nam. Dựa trên 4 tiêu chí đánh giá là tự do kinh doanh; giảm chi phí tuân thủ; an toàn trong kinh doanh; giảm, thu hẹp và loại bỏ rủi ro từ chính sách và thực thi luật pháp, thì Luật Doanh nghiệp đã đạt được nhiều thành tựu.

Đây là 5 điểm đạt được qua 3 phiên bản cải cách với hơn 20 năm thực thi. Các thành tựu này được đưa ra dựa trên 4 tiêu chí đánh giá là: Tự do kinh doanh; giảm chi phí tuân thủ; an toàn trong kinh doanh; giảm, thu hẹp và loại bỏ rủi ro từ chính sách và thực thi luật pháp, thì Luật doanh nghiệp đã đạt được nhiều thành tựu…

- Sau 10 năm, sự phát triển của thời đại đã đặt ra những yêu cầu gì mới thách thức sứ mệnh của Luật này, thưa ông?

Bản thân Luật Doanh nghiệp có 2 mảng lớn là gia nhập thị trường và quản trị công ty. Vấn đề thủ tục gia nhập thị trường về cơ bản vẫn ổn nhưng vấn đề quản trị công ty thì chưa ổn lắm. Thật ra bản thân Luật Doanh nghiệp đã đưa ra nhiều yêu cầu đảm bảo bám sát các nguyên tắc quản trị của kinh tế thị trường nhưng trên thực tế trong quản trị công ty chưa thực thi theo đúng tinh thần của Luật Doanh nghiệp.

Điểm hạn thế thứ hai, khi chúng ta nói đến Luật Doanh nghiệp thì nói đến tinh thần cải cách mạnh mẽ theo định hướng thị trường để tạo thuận lợi nhất cho doanh nghiệp tư nhân phát triển. Nhưng, đáng buồn, tinh thần này không được tiếp nhận một cách nhất quán trong việc sửa đổi bổ sung các Luật khác có liên quan. Thêm vào đó chi phí tuân thủ pháp luật có giảm đáng kể, nhưng vẫn còn cao. Tư duy các bộ, ngành chủ yếu là giảm theo từng đợt cải cách hành chính của Chính phủ, giảm chỉ mang tính phong trào, hết đợt đó là hết, chứ chưa phải là xuyên suốt của hệ thống.

- Luật Doanh nghiệp phiên bản 2020 được kỳ vọng sẽ tiếp nối tinh thần cải cách mạnh mẽ của các phiên bản trước đó. Ông có thể đưa ra đóng góp để hoàn thiện Dự thảo?

Với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nền kinh thế giới và Việt Nam đã có nhiều thay đổi. Do đó, quá trình soạn thảo luật hôm nay phải đảm bảo vừa tiếp nối tinh thần của các phiên bản luật trước đó nhưng cũng phải phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn.

Do đó, quá trình soạn thảo phải có nghiên cứu và đánh giá, liên tục có báo cáo và thực thi cải cách trên thực tế. Đồng thời cải cách Luật Doanh nghiệp phải đồng hành và kết hợp với cải cách cả hệ thống tòa án… thì mới tạo ra hệ thống thể chế thân thiện thị trường, vì doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Theo Huyền Trang - thực hiện

Bài liên quan
Tin bài khác
Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Tại COP31, Việt Nam thúc đẩy hoàn tất đàm phán Thỏa thuận mua bán kết quả giảm phát thải (ERPA) với các đối tác thuộc Liên minh LEAF, hướng tới chuyển giá trị carbon rừng thành nguồn tài chính dài hạn. Trọng tâm không chỉ là huy động vốn cho bảo vệ rừng mà còn bảo đảm chia sẻ lợi ích công bằng, cải thiện sinh kế cho cộng đồng trực tiếp gắn bó với rừng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Trước những biến động sâu sắc của tình hình thế giới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị ASEAN và Liên Hợp Quốc tăng cường phối hợp, lấy hòa bình, phát triển và con người làm trung tâm; đồng thời thúc đẩy quản trị các chuyển đổi mới và gắn kết chương trình nghị sự khu vực với mục tiêu toàn cầu.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Nhấn mạnh già hóa dân số vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội phát triển, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, hạ tầng và thị trường, đưa kinh tế bạc trở thành một động lực tăng trưởng mới, gắn với bảo đảm an sinh và phát huy vai trò của người cao tuổi.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không chỉ nhằm mở rộng thị trường mà quan trọng hơn là nâng cao sức khỏe, chất lượng sống, khả năng tự chủ và phát huy vai trò đóng góp của người cao tuổi.
Cứ một doanh nghiệp rút lui có 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường

Cứ một doanh nghiệp rút lui có 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường

Trong 9 tháng năm 2026, cứ một doanh nghiệp rút lui thì có khoảng 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường hoặc quay trở lại hoạt động. Khoảng cách dương cho thấy dòng doanh nghiệp mới vẫn được duy trì, nhưng sức ép chi phí, vốn và thị trường tiếp tục thử thách khả năng tồn tại của doanh nghiệp nhỏ.
Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Quốc hội đã thông qua quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 với mức bội chi 400.163 tỷ đồng, tương đương 3,1% GDP, thấp hơn 15,1% so với dự toán. Tuy nhiên, áp lực từ chuyển nguồn ngân sách, chậm phân bổ và giải ngân vốn vẫn là những vấn đề cần tiếp tục xử lý.
Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2027 được xác định cần đạt khoảng 36-38% GDP, tương đương 6-6,4 triệu tỷ đồng. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, bài toán lớn không chỉ là tìm đủ vốn mà còn là phân bổ đúng chỗ, nâng hiệu quả đầu tư và giữ ổn định vĩ mô.
Giải ngân hết vốn đầu tư công: Kỳ vọng tạo thêm 1,7% tăng trưởng

Giải ngân hết vốn đầu tư công: Kỳ vọng tạo thêm 1,7% tăng trưởng

Chính phủ đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân nhằm hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, mục tiêu này có thể đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng kinh tế.
Doanh nghiệp nhỏ sẽ được hỗ trợ theo đầu ra để vào chuỗi FDI

Doanh nghiệp nhỏ sẽ được hỗ trợ theo đầu ra để vào chuỗi FDI

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng gắn với kết quả cụ thể, tăng liên kết với doanh nghiệp FDI và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2030: Mục tiêu 9 tỷ USD và bài toán giảm chi phí logistics

Kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2030: Mục tiêu 9 tỷ USD và bài toán giảm chi phí logistics

Với vị trí kết nối Việt Nam, ASEAN và vùng Tây Nam Trung Quốc, Lào Cai đang đứng trước cơ hội nâng tầm kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, mục tiêu 9 tỷ USD vào năm 2030 không chỉ phụ thuộc vào lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, mà còn nằm ở khả năng hiện đại hóa hạ tầng, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí vận tải và hình thành hệ sinh thái logistics đủ sức phục vụ doanh nghiệp.
Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình một trục động lực dọc sông Hồng, hai cực phát triển phía Bắc - phía Nam và ba vùng kinh tế, Lào Cai đang định hình chiến lược phát triển mới với tầm nhìn dài hạn. Cùng mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10%/năm, tỉnh đặt trọng tâm vào phát triển kinh tế cửa khẩu, logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp hàng hóa và hạ tầng liên vùng, tạo nền tảng để trở thành cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đạt 89%, chạy nước rút về đích

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đạt 89%, chạy nước rút về đích

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 đã hoàn thành khoảng 89% khối lượng theo hợp đồng. Toàn tuyến đang tăng tốc để cơ bản hoàn thành trước 31/12/2026, trong đó Dự án thành phần 1 tại Khánh Hòa cam kết hoàn tất quyết toán khối lượng trong quý 1/2027.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Không tính vốn casino, bất động sản vào tiêu chí ưu đãi dự án du lịch chiến lược

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Không tính vốn casino, bất động sản vào tiêu chí ưu đãi dự án du lịch chiến lược

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch quy định loại trừ vốn đầu tư vào casino, trò chơi có thưởng, đặt cược và kinh doanh bất động sản khi xét tiêu chí hưởng ưu đãi. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, mục tiêu là thu hút những dự án du lịch quy mô lớn, có giá trị thực chất và sức lan tỏa quốc tế.
Việt Nam vào top 40 thế giới về năng lực cạnh tranh số và AI

Việt Nam vào top 40 thế giới về năng lực cạnh tranh số và AI

Lần đầu tham gia Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới (WDAIR) năm 2026, Việt Nam đứng thứ 37/70 nền kinh tế, xếp thứ 3 tại Đông Nam Á. Đáng chú ý, ở một số lĩnh vực thành phần, Việt Nam đạt thứ hạng cao hơn đáng kể so với vị trí tổng thể.
ĐBQH đề xuất giải pháp nâng mức chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú của khách quốc tế

ĐBQH đề xuất giải pháp nâng mức chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú của khách quốc tế

Thảo luận về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch, nhiều ĐBQH đề xuất không chỉ tập trung thu hút khách mà cần nâng giá trị chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú, đồng thời bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm người dân địa phương được hưởng lợi từ hoạt động du lịch.