Thứ hai 18/05/2026 01:21
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Công nghệ lõi, AI và dữ liệu lớn: Ba trụ cột hợp tác mới giữa Lâm Đồng và ĐHQG-HCM

Công nghệ lõi, AI và dữ liệu lớn: Ba trụ cột hợp tác mới giữa Lâm Đồng và ĐHQG-HCM

Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Lâm Đồng đã có buổi đón tiếp và làm việc với Đoàn công tác cấp cao của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM). Chuyến công tác mở ra không gian đối thoại thẳng thắn nhằm tìm kiếm các giải pháp đột phá trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) vùng.
Từ 1/7: Chính thức tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng

Từ 1/7: Chính thức tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng

Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở sẽ tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định mới của Chính phủ, tác động trực tiếp tới tiền lương, phụ cấp và nhiều chế độ của cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang.
Nắng nóng kéo tiêu thụ điện toàn quốc lập đỉnh mới, vượt 1,15 tỉ kWh/ngày

Nắng nóng kéo tiêu thụ điện toàn quốc lập đỉnh mới, vượt 1,15 tỉ kWh/ngày

Nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh trong đợt nắng nóng diện rộng đã đẩy sản lượng tiêu thụ điện toàn quốc lên mức kỷ lục hơn 1,15 tỉ kWh/ngày, tạo áp lực lớn lên hệ thống vận hành điện trong cao điểm mùa khô.
Khai tử xăng khoáng, đại trà xăng E10: Người dùng lo hỏng máy, chuyên gia nói gì?

Khai tử xăng khoáng, đại trà xăng E10: Người dùng lo hỏng máy, chuyên gia nói gì?

Việc các trạm xăng đồng loạt dừng kinh doanh xăng khoáng truyền thống để đón dòng nhiên liệu xanh buộc người tiêu dùng phải đối mặt với bài toán tương thích kỹ thuật, đòi hỏi những lời giải đáp sòng phẳng từ giới chuyên gia cơ khí động lực.
Thời tiết hôm nay 17/5: Hà Nội có mưa rào và dông, thời tiết hạ nhiệt

Thời tiết hôm nay 17/5: Hà Nội có mưa rào và dông, thời tiết hạ nhiệt

Thời tiết hôm nay 17/5, nhiều khu vực trên cả nước có mưa rào và dông, cục bộ có nơi mưa to, xua tan oi bức kéo dài nhiều ngày qua.
Xử lý gần 2.300 trường hợp xe quá tải, cơi nới thành thùng tại Thanh Hóa

Xử lý gần 2.300 trường hợp xe quá tải, cơi nới thành thùng tại Thanh Hóa

Lực lượng Cảnh sát giao thông Thanh Hóa đã xử lý gần 2.300 trường hợp xe quá tải, cơi nới thành thùng trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng số tiền phạt lên tới hơn 9 tỷ đồng.
Vận động viên Nguyễn Thu Nga giành Huy chương Vàng tại “Hanoi Shooting Open 2026”

Vận động viên Nguyễn Thu Nga giành Huy chương Vàng tại “Hanoi Shooting Open 2026”

Xuất sắc vượt qua nhiều đối thủ mạnh, vận động viên Nguyễn Thu Nga đã giành Huy chương Vàng tại giải bắn súng thể thao Hanoi Shooting Open 2026.
“Hanoi Shooting Open 2026” khơi dậy làn sóng thể thao kỹ năng, kết nối cộng đồng đam mê

“Hanoi Shooting Open 2026” khơi dậy làn sóng thể thao kỹ năng, kết nối cộng đồng đam mê

Giải bắn súng thể thao Hanoi Shooting Open 2026 lần đầu tổ chức không chỉ là sân chơi tranh tài mà còn mở ra xu hướng thể thao kỹ năng hiện đại tại Việt Nam.
Phú Thọ đặt mục tiêu hoàn thành 64.400 căn nhà ở xã hội

Phú Thọ đặt mục tiêu hoàn thành 64.400 căn nhà ở xã hội

Phú Thọ đặt mục tiêu hoàn thành 64.400 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, đồng thời xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo và người có công ngay trong năm 2026.
Lễ hội Mô tô phân khối lớn châu Á - Thái Bình Dương sự kiện mang tầm châu lục

Lễ hội Mô tô phân khối lớn châu Á - Thái Bình Dương sự kiện mang tầm châu lục

Sự kiện có sự góp mặt của hơn 1.000 biker đến từ 9 quốc gia và 90 CLB trong nước, quốc tế; cộng đồng Ducati khu vực châu Á với khoảng 1.800 thành viên đến từ Malaysia, Singapore và miền Nam Thái Lan.
Thời tiết hôm nay 16/5: Đồng bằng Bắc Bộ nắng nóng

Thời tiết hôm nay 16/5: Đồng bằng Bắc Bộ nắng nóng

Thời tiết hôm nay 16/5, Bắc Bộ chiều tối và đêm nay mưa dông; Trung Bộ nắng nóng diện rộng; Nam Bộ tiếp tục nắng nóng, chiều tối có mưa dông, cục bộ có điểm mưa to.
TP. Hồ Chí Minh: Phường Gia Định thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng

TP. Hồ Chí Minh: Phường Gia Định thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng

Ngày 14/5/2026, UBND phường Gia Định - TP. Hồ Chí Minh tổ chức lễ công bố quyết định thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường và trao các quyết định về công tác cán bộ, đánh dấu bước kiện toàn quan trọng trong công tác quản lý đầu tư công và phát triển hạ tầng đô thị tại địa phương.
Hưng Yên:  Xã Vũ Thư đổi mới việc tiếp xúc cử tri xây dựng niềm tin từ những chén trà nồng hậu

Hưng Yên: Xã Vũ Thư đổi mới việc tiếp xúc cử tri xây dựng niềm tin từ những chén trà nồng hậu

Sáng 15/5, tại ngôi nhà của ông Ngô Duy Chiền ở thôn Thọ Lộc, một buổi tiếp xúc cử tri đặc biệt của xã Vũ Thư Không hội trường rộng lớn, không bục phát biểu trang nghiêm hay những bản báo cáo dài dòng mà diễn ra giản dị bên ấm trà nóng. Chính trong không gian gần gũi ấy, khoảng cách giữa chính quyền và người dân như được xóa nhòa, nhường chỗ cho những câu chuyện chân thành, cởi mở và đầy trách nhiệm.
Thanh Hóa: Thêm 2 nhà máy nước sạch, tổng mức đầu tư hơn 80 tỷ đồng cho người dân miền núi trong năm 2026

Thanh Hóa: Thêm 2 nhà máy nước sạch, tổng mức đầu tư hơn 80 tỷ đồng cho người dân miền núi trong năm 2026

Cuối năm 2026, dự án cấp nước và xử lý nước sinh hoạt thị trấn Sơn Lư (nay là xã Quan Sơn) và dự án nhà máy nước sạch huyện Mường Lát (nay là xã Mường Lát), tỉnh Thanh Hóa sẽ hoàn thành đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng.
Ninh Bình công bố 12 thủ tục hành chính lĩnh vực nhà ở

Ninh Bình công bố 12 thủ tục hành chính lĩnh vực nhà ở

UBND tỉnh Ninh Bình ban hành Quyết định số 1744/QĐ-UBND công bố danh mục 12 thủ tục hành chính trong lĩnh vực nhà ở thuộc phạm vi quản lý của Sở Xây dựng, gồm 1 thủ tục ban hành mới và 11 thủ tục sửa đổi, bổ sung. Tất cả các thủ tục đều không thu phí và có thể thực hiện trực tuyến toàn trình.