Thứ hai 09/11/2026 16:39
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Điện Biên vượt kế hoạch trồng mới cà phê, mắc ca năm 2026

Điện Biên vượt kế hoạch trồng mới cà phê, mắc ca năm 2026

Với hơn 13.450ha cà phê và 6.800ha mắc ca được trồng mới, Điện Biên đã vượt các chỉ tiêu đề ra, tạo nền tảng mở rộng vùng nguyên liệu và phát triển kinh tế nông nghiệp trong năm 2027.
Hà Nội đề xuất tuyến đường sắt nối sân bay Gia Bình, rút ngắn hành trình còn 30-45 phút

Hà Nội đề xuất tuyến đường sắt nối sân bay Gia Bình, rút ngắn hành trình còn 30-45 phút

Hà Nội đề xuất nghiên cứu tuyến đường sắt kết nối sân bay Gia Bình với trung tâm thành phố thông qua ga Gia Lâm, hướng tới rút ngắn thời gian di chuyển còn 30-45 phút. Phương án này cũng được tính toán để hình thành kết nối liên thông giữa hai sân bay Gia Bình và Nội Bài.
Khi trách nhiệm cộng đồng bắt đầu từ tình yêu quê hương Lào Cai

Khi trách nhiệm cộng đồng bắt đầu từ tình yêu quê hương Lào Cai

Không chỉ mang theo thuốc men, thiết bị y tế và những phần quà thiết thực, chương trình khám bệnh miễn phí tại xã Mỏ Vàng (Lào Cai) còn lan tỏa một thông điệp ý nghĩa: chăm lo an sinh xã hội không phải trách nhiệm của riêng một tổ chức hay cá nhân, mà cần sự chung tay của cả cộng đồng. Đằng sau hoạt động ấy là câu chuyện về một người con quê hương mong muốn kết nối những nguồn lực tốt đẹp để bà con được chăm sóc sức khỏe ngay trên mảnh đất mình sinh sống.
Sức lan tỏa ngày càng lớn của du lịch Việt Nam trên môi trường số

Sức lan tỏa ngày càng lớn của du lịch Việt Nam trên môi trường số

Với 367.050 lượt truy cập trong tháng 10/2026, tăng 19,4% so với tháng trước, website quảng bá du lịch Việt Nam (vietnam.travel) đã vượt qua Thái Lan, vươn lên vị trí thứ hai Đông Nam Á. Kết quả này cho thấy sức lan tỏa ngày càng lớn của hình ảnh du lịch Việt Nam trên môi trường số.
Thời tiết hôm nay 9/11: Bắc Bộ trời rét, nhiệt độ giảm mạnh so với hôm qua

Thời tiết hôm nay 9/11: Bắc Bộ trời rét, nhiệt độ giảm mạnh so với hôm qua

Thời tiết hôm nay 9/11, Bắc Bộ bước vào đợt rét đầu tiên; Trung Bộ có mưa lớn, phía Bắc trời lạnh; Nam Bộ ít mưa, trời nắng mạnh, triều cường đầu tháng 10 lên cao, đề phòng ngập úng.
Thời tiết hôm nay 8/11: Bắc Bộ có mưa rào ngắt quãng đan xen nắng

Thời tiết hôm nay 8/11: Bắc Bộ có mưa rào ngắt quãng đan xen nắng

Thời tiết hôm nay 8/11, từ chiều tối đến đêm nay Bắc Bộ giảm nhiệt, trời chuyển rét; Trung Bộ từ đêm nay sẽ bước vào đợt mưa lớn; Nam Bộ ngày nắng nóng, chiều tối có mưa dông, triều cường đầu tháng 10 bắt đầu lên cao.
Trường THPT Lê Chân: Dấu mốc 25 năm và khát vọng vươn tầm trong kỷ nguyên giáo dục số

Trường THPT Lê Chân: Dấu mốc 25 năm và khát vọng vươn tầm trong kỷ nguyên giáo dục số

Sau 25 năm xây dựng và phát triển, Trường THPT Lê Chân (Hải Phòng) chính thức được công nhận đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, đánh dấu bước trưởng thành mới trên hành trình nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo thế hệ học sinh toàn diện.
Điện Biên: Livestream quảng bá, kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP tại Mường Ảng

Điện Biên: Livestream quảng bá, kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP tại Mường Ảng

Thông qua hình thức livestream với sự tham gia của các KOL, KOC, Ngày hội Cà phê xã Mường Ảng góp phần đưa nông sản, sản phẩm OCOP địa phương tiếp cận gần hơn với người tiêu dùng.
Thời tiết hôm nay 7/11: Hà Nội trời nắng mưa đan xen

Thời tiết hôm nay 7/11: Hà Nội trời nắng mưa đan xen

Thời tiết hôm nay 7/11, Bắc Bộ có mưa rào ngắt quãng, ngày vẫn có nắng; Trung Bộ ít mưa, trời nắng, từ mai có mưa lớn, có nơi mưa rất to đến tuần sau; Nam Bộ nắng mạnh.
Điện Biên đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư cao tốc

Điện Biên đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư cao tốc

Phục vụ triển khai dự án cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang, tỉnh Điện Biên đang tập trung giải phóng mặt bằng, xây dựng các điểm tái định cư, tạo điều kiện để người dân sớm ổn định cuộc sống.
Hà Nội ấn định thời hạn cuối xử lý dự án chậm tiến độ trong tháng 11

Hà Nội ấn định thời hạn cuối xử lý dự án chậm tiến độ trong tháng 11

Tháng 11/2026 được xác định là thời hạn cuối cùng để Hà Nội tập trung tháo gỡ vướng mắc, xử lý các dự án chậm triển khai. Những dự án đã hết thời hạn nhưng chủ đầu tư không thực hiện sẽ bị thu hồi, chấm dứt hoạt động theo quy định, nhằm khơi thông nguồn lực đất đai và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Hà Nội mở cao điểm kiểm soát hàng giả, hàng lậu trước Tết Đinh Mùi 2027

Hà Nội mở cao điểm kiểm soát hàng giả, hàng lậu trước Tết Đinh Mùi 2027

Hà Nội sẽ triển khai hai đoàn kiểm tra liên ngành từ ngày 2/11 đến 16/12/2026, tập trung xử lý hàng giả, hàng lậu, vi phạm sở hữu trí tuệ và gian lận thương mại trên cả thị trường truyền thống lẫn thương mại điện tử.
Phát động cuộc thi sáng tạo truyền thông về bảo vệ người tiêu dùng

Phát động cuộc thi sáng tạo truyền thông về bảo vệ người tiêu dùng

Ngày 6/11, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia phối hợp với Tạp chí Công Thương và Học viện Báo chí và Tuyên truyền phát động Cuộc thi sáng tạo truyền thông “Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”, hướng tới lan tỏa kiến thức pháp luật và kỹ năng tiêu dùng an toàn trong cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.
Hà Nội dành gần 159 tỷ đồng hỗ trợ hộ dân lắp điện mặt trời mái nhà

Hà Nội dành gần 159 tỷ đồng hỗ trợ hộ dân lắp điện mặt trời mái nhà

Giai đoạn 2026-2030, Hà Nội dự kiến bố trí 158,76 tỷ đồng từ ngân sách thành phố để hỗ trợ các hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện. Mức hỗ trợ tối đa 6 triệu đồng cho mỗi nhà ở riêng lẻ, tùy quy mô hệ thống.
Thời tiết hôm nay 6/11: Bắc Bộ có mưa dông do ảnh hưởng của không khí lạnh

Thời tiết hôm nay 6/11: Bắc Bộ có mưa dông do ảnh hưởng của không khí lạnh

Thời tiết hôm nay 6/11, Bắc Bộ trời mát; Bắc Trung Bộ có mưa gián đoạn; Nam Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa; Nam Bộ nắng mạnh, chiều tối có nơi mưa vừa mưa to.