Thứ tư 12/08/2026 22:24
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Giải Báo chí toàn quốc về văn hóa: Siết chuẩn AI, nâng tầm tác phẩm

Giải Báo chí toàn quốc về văn hóa: Siết chuẩn AI, nâng tầm tác phẩm

Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư, năm 2026 chính thức được phát động với nhiều điểm mới trong cơ cấu giải thưởng và thể lệ. Ban Tổ chức nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng thông tin, sức phát hiện, tính sáng tạo và tác động xã hội của các tác phẩm trong bối cảnh báo chí chịu tác động ngày càng sâu của trí tuệ nhân tạo.
Hàng không “tăng tốc” đón cao điểm Quốc khánh 2/9

Hàng không “tăng tốc” đón cao điểm Quốc khánh 2/9

Kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 được dự báo kéo nhu cầu đi lại bằng đường hàng không tăng cao, khi các hãng đồng loạt bổ sung chuyến bay, mở rộng tải cung ứng trên những đường bay trọng điểm. Riêng Vietnam Airlines Group dự kiến tăng 25% số chuyến so với cùng kỳ, đưa tổng nguồn cung lên gần 725.000 chỗ trong dịp lễ.
Khơi thông gần 400 doanh nghiệp xuất nhập khẩu, Lâm Đồng đứng trước dư địa tăng thu ngân sách hàng nghìn tỷ đồng

Khơi thông gần 400 doanh nghiệp xuất nhập khẩu, Lâm Đồng đứng trước dư địa tăng thu ngân sách hàng nghìn tỷ đồng

Trong bối cảnh toàn tỉnh Lâm Đồng đang quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP ở mức hai con số, hoạt động xuất nhập khẩu đang nổi lên như một trong những dư địa quan trọng để gia tăng nguồn thu ngân sách. Những con số được công bố tại buổi làm việc giữa UBND tỉnh với ngành Thuế, Hải quan và Thống kê mới đây cho thấy tiềm năng còn rất lớn nếu địa phương khai thác hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu của cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn.
Thời tiết hôm nay 12/8: Hà Nội oi nóng, tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 12/8: Hà Nội oi nóng, tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 12/8, Bắc Bộ trời nắng nóng gay gắt, duy trì đến hết ngày mai, chiều tối có thể có mưa dông; Trung Bộ nắng nóng kéo dài đến cuối tuần; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối có mưa dông mạnh, ngày nắng gián đoạn.
Du lịch chậm ở Huế: Đi ít điểm hơn, ở lâu hơn và tạo nhiều giá trị hơn

Du lịch chậm ở Huế: Đi ít điểm hơn, ở lâu hơn và tạo nhiều giá trị hơn

Huế không thiếu nơi để đến, cảnh để ngắm hay chuyện để nghe. Điều còn thiếu là những hành trình đủ chậm để du khách ở lại lâu hơn, bước sâu hơn vào đời sống bản địa và biến mỗi trải nghiệm thành giá trị cho cộng đồng.
Thời tiết hôm nay 11/8: Nắng nóng bao trùm khu vực phía Bắc

Thời tiết hôm nay 11/8: Nắng nóng bao trùm khu vực phía Bắc

Thời tiết hôm nay 11/8, Hà Nội nắng nóng gay gắt, chiều tối có thể mưa dông; Trung Bộ nắng nóng đến chiều tối; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ nắng yếu đến trưa, chiều và đêm có mưa diện rộng.
Ra mắt Viện Nghiên cứu, tư vấn kiến trúc và bảo tồn phát triển làng nghề

Ra mắt Viện Nghiên cứu, tư vấn kiến trúc và bảo tồn phát triển làng nghề

Viện Nghiên cứu, tư vấn kiến trúc và Bảo tồn phát triển làng nghề thuộc Hiệp hội Làng nghề Việt Nam vừa chính thức ra mắt và đi vào hoạt động mới đây tại Hà Nội.
Đề xuất thí điểm làn riêng để vượt xe trên cao tốc từ quý IV/2026

Đề xuất thí điểm làn riêng để vượt xe trên cao tốc từ quý IV/2026

Cục Cảnh sát giao thông đề xuất thí điểm sử dụng làn sát dải phân cách giữa làm làn dành riêng để vượt xe trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng và đoạn Cầu Giẽ - Ninh Bình từ quý IV/2026, đồng thời tăng cường camera AI để giám sát, xử lý vi phạm.
Lâm Đồng quyết tâm hoàn thành giải phóng mặt bằng cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc trong tháng 8/2026

Lâm Đồng quyết tâm hoàn thành giải phóng mặt bằng cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc trong tháng 8/2026

Ngày 10/8, Phó Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng Bùi Thắng cùng đoàn công tác đã kiểm tra thực tế tình hình triển khai Dự án cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc, một trong những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm của khu vực Tây Nguyên.
Thanh Hóa ra mắt Câu lạc bộ “Niềm tin số”, cùng nhau xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh

Thanh Hóa ra mắt Câu lạc bộ “Niềm tin số”, cùng nhau xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh

Nhằm tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị, doanh nghiệp truyền thông và các nhà sáng tạo nội dung số trong việc đấu tranh ngăn chặn thông tin xấu độc, lan tỏa thông tin tích cực, xây dựng môi trường không gian mạng an toàn, văn minh. Mới đây, Công an tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức Hội nghị ra mắt Câu lạc bộ “Niềm tin số”.
Thời tiết hôm nay 10/8: Hà Nội nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 10/8: Hà Nội nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 10/8, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ sáng trời nắng, mát mẻ, chiều tối và đêm có mưa dông mạnh; Nam Bộ trưa chiều trời nắng, chiều tối có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to.
TP. Hồ Chí Minh sẵn sàng cho năm học 2026 - 2027: Bảo đảm trường lớp, chăm lo toàn diện cho học sinh

TP. Hồ Chí Minh sẵn sàng cho năm học 2026 - 2027: Bảo đảm trường lớp, chăm lo toàn diện cho học sinh

Ngày 9/8, TP. Hồ Chí Minh tổ chức chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” nhằm thông tin về công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027, với trọng tâm là trường lớp, giáo viên, sức khỏe học đường và các chính sách hỗ trợ học sinh.
Thanh hóa: Sáp nhập hai trường đại học, đáp ứng nhu cầu mới phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Thanh hóa: Sáp nhập hai trường đại học, đáp ứng nhu cầu mới phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Ngày 8/8, UBND tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức lễ công bố Quyết định số 1268/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc sáp nhập Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa vào Trường Đại học Hồng Đức.
Thời tiết hôm nay 9/8: Hà Nội trời oi nóng

Thời tiết hôm nay 9/8: Hà Nội trời oi nóng

Thời tiết hôm nay 9/8, Bắc Bộ trưa chiều trời nắng, oi nóng, chiều tối có mưa dông; Trung Bộ nắng nóng cục bộ; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trời nóng vào giữa trưa và đầu giờ chiều, chiều tối có mưa dông.
Liên kết vùng mở đường cho tham vọng nâng tầm du lịch Việt Nam

Liên kết vùng mở đường cho tham vọng nâng tầm du lịch Việt Nam

Muốn nâng sức cạnh tranh, du lịch Việt Nam cần vượt khỏi cách phát triển riêng lẻ của từng điểm đến. Liên kết vùng đang được đặt vào vị trí quan trọng hơn, với doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp đưa sản phẩm ra thị trường.