Thứ tư 11/03/2026 16:02
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Lâm Đồng: Kiểm tra trọng điểm công tác chuẩn bị bầu cử tại phường La Gi

Lâm Đồng: Kiểm tra trọng điểm công tác chuẩn bị bầu cử tại phường La Gi

Sáng ngày 11/3, Đoàn công tác UBND tỉnh Lâm Đồng do ông Nguyễn Hồng Hải – Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn đã có buổi kiểm tra thực địa công tác chuẩn bị bầu cử tại địa bàn phường La Gi. Đây là hoạt động nằm trong kế hoạch rà soát cao điểm trước kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.
Giá xăng tăng kéo theo giá vận tải hành khách đồng loạt điều chỉnh giá vé

Giá xăng tăng kéo theo giá vận tải hành khách đồng loạt điều chỉnh giá vé

Giá xăng dầu liên tục leo thang khiến chi phí vận hành đội lên, buộc nhiều doanh nghiệp vận tải trên cả nước phải điều chỉnh giá vé. Hơn 100 tuyến xe khách đã tăng giá, mức cao nhất khoảng 50%.
Một ngày ở TP. Hồ Chí Minh: Đi Metro, ăn tối, đặt chuyến đi… bằng một chạm

Một ngày ở TP. Hồ Chí Minh: Đi Metro, ăn tối, đặt chuyến đi… bằng một chạm

TP. Hồ Chí Minh đang chứng kiến những thay đổi rõ rệt trong thói quen tiêu dùng của người dân. Từ việc di chuyển bằng Metro, ghé quán ăn quen sau giờ làm cho đến những chuyến du lịch cuối tuần, nhiều giao dịch thường ngày đang dần chuyển sang thanh toán không tiền mặt.
Hà Nội lần đầu tổ chức Festival Dân tộc - Tôn giáo tại Hoàng thành Thăng Long

Hà Nội lần đầu tổ chức Festival Dân tộc - Tôn giáo tại Hoàng thành Thăng Long

Hà Nội dự kiến lần đầu tổ chức Festival Dân tộc - Tôn giáo Thủ đô với nhiều hoạt động văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc, nhằm tôn vinh bản sắc các dân tộc, tôn giáo và thúc đẩy du lịch, phát triển công nghiệp văn hóa.
Thời tiết hôm nay 11/3: Bắc Bộ trưa trời nắng ấm

Thời tiết hôm nay 11/3: Bắc Bộ trưa trời nắng ấm

Thời tiết hôm nay 11/3, Hà Nội cuối tuần có mưa nhỏ; Trung Bộ có lúc mưa dông, chủ đạo là nắng ấm; cao nguyên Trung Bộ trời nắng; Nam Bộ nắng nóng cục bộ.
Thời tiết ngày mai 11/3/2026: Miền Bắc có mưa vài nơi, đêm và sáng trời rét

Thời tiết ngày mai 11/3/2026: Miền Bắc có mưa vài nơi, đêm và sáng trời rét

Thời tiết ngày mai 11/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, đêm và sáng sớm trời rét.
Hà Nội yêu cầu đảm bảo nguồn cung xăng dầu

Hà Nội yêu cầu đảm bảo nguồn cung xăng dầu

Trước diễn biến giá xăng dầu có nhiều biến động và nguy cơ tác động đến hoạt động kinh tế - xã hội, UBND TP Hà Nội đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường trên địa bàn.
Bộ Công Thương khuyến khích doanh nghiệp cho nhân viên làm việc từ xa

Bộ Công Thương khuyến khích doanh nghiệp cho nhân viên làm việc từ xa

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông diễn biến căng thẳng, Bộ Công Thương kêu gọi người dân và doanh nghiệp chung tay tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tổ chức làm việc từ xa khi có thể nhằm giảm nhu cầu đi lại, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.
Thời tiết hôm nay 10/3: Bắc Bộ giảm mưa, trời hửng nắng

Thời tiết hôm nay 10/3: Bắc Bộ giảm mưa, trời hửng nắng

Thời tiết hôm nay 10/3, Hà Nội trưa nắng ấm; Quảng Trị - Khánh Hòa có mưa, trời se lạnh; cao nguyên Trung Bộ đêm lạnh, ngày nắng đẹp; Nam Bộ trời nắng mạnh.
Chuyển đổi trụ sở hành chính dôi dư sang cơ sở y tế: Tiếp cận từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Chuyển đổi trụ sở hành chính dôi dư sang cơ sở y tế: Tiếp cận từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Trong bối cảnh Việt Nam triển khai mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã), quá trình sắp xếp đơn vị hành chính đã làm phát sinh số lượng lớn trụ sở cơ quan hành chính dôi dư. Việc xử lý, khai thác và tái sử dụng hiệu quả các tài sản này trở thành một yêu cầu quan trọng trong quản trị tài sản công.
Thời tiết ngày mai 10/3/2026: Miền Bắc đón không khí lạnh tăng cường, trời chuyển rét

Thời tiết ngày mai 10/3/2026: Miền Bắc đón không khí lạnh tăng cường, trời chuyển rét

Thời tiết ngày mai 10/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, đêm và sáng sớm trời rét.
Ứng cử viên đại biểu HĐND TP. Hồ Chí Minh Cao Thanh Bình: Dấu ấn nghị trường và cam kết vì cử tri

Ứng cử viên đại biểu HĐND TP. Hồ Chí Minh Cao Thanh Bình: Dấu ấn nghị trường và cam kết vì cử tri

Sáng nay (09/03), tại các điểm niêm yết danh sách bầu cử thuộc địa bàn Phường Tăng Nhơn Phú, đông đảo cử tri địa phương đã tập trung và chăm chú theo dõi thông tin hồ sơ của các ứng cử viên Đại biểu HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI. Trong đó, hồ sơ và chương trình hành động của ông Cao Thanh Bình — Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND Thành phố, đang nhận được sự quan tâm đặc biệt.
Lịch nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 năm 2026: Người lao động được nghỉ tối đa 4 ngày

Lịch nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 năm 2026: Người lao động được nghỉ tối đa 4 ngày

Năm 2026, người lao động được nghỉ 3 ngày dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và tối đa 4 ngày liên tiếp trong kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 theo quy định của Bộ luật Lao động.
Thời tiết hôm nay 9/3: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ trời rét về đêm và sáng sớm

Thời tiết hôm nay 9/3: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ trời rét về đêm và sáng sớm

Thời tiết hôm nay 9/3, Hà Nội đêm trời rét, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông; Thanh Hóa – Khánh Hòa mưa to cục bộ; Nam Bộ trưa chiều nay trời nóng.
Thời tiết ngày mai 9/3/2026: Bắc Bộ mưa rào, dông rải rác, đêm và sáng sớm trời rét

Thời tiết ngày mai 9/3/2026: Bắc Bộ mưa rào, dông rải rác, đêm và sáng sớm trời rét

Thời tiết ngày mai 9/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa vừa, mưa to, đêm và sáng sớm trời rét.