Thứ năm 29/01/2026 04:15
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Thời tiết ngày mai 29/1/2026: Bắc Bộ rét về đêm, trưa chiều hửng nắng

Thời tiết ngày mai 29/1/2026: Bắc Bộ rét về đêm, trưa chiều hửng nắng

Thời tiết ngày mai 29/1/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến TP. Huế có mưa vài nơi, sáng sớm xuất hiện sương mù và sương mù nhẹ, trưa chiều trời nắng.
Mở rộng mạng lưới chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại tỉnh Phú Thọ

Mở rộng mạng lưới chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại tỉnh Phú Thọ

Việc đưa Trung tâm Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Quân Dân y vào hoạt động tại xã Đại Đình góp phần bổ sung nguồn lực, mở rộng mạng lưới chăm sóc sức khỏe trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Ngày hội Y Vân – Khi Việt phục trở thành nhịp cầu kết nối giới trẻ với di sản

Ngày hội Y Vân – Khi Việt phục trở thành nhịp cầu kết nối giới trẻ với di sản

Ngày hội Y Vân, sự kiện Việt phục thuộc dự án “Việt Cẩm Y Vân”, vừa diễn ra tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, với sự đồng hành của Công đoàn Dệt May Việt Nam, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống tới giới trẻ.
TP. Hồ Chí Minh họp mặt người Việt Nam ở nước ngoài mừng Xuân Bính Ngọ 2026

TP. Hồ Chí Minh họp mặt người Việt Nam ở nước ngoài mừng Xuân Bính Ngọ 2026

TP. Hồ Chí Minh sẽ tổ chức Chương trình Họp mặt người Việt Nam ở nước ngoài mừng Xuân Bính Ngọ 2026 vào ngày 06/2/2026, nhằm thể hiện sự quan tâm, trân trọng của lãnh đạo Thành phố đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời tăng cường kết nối, phát huy nguồn lực kiều bào cho sự phát triển nhanh và bền vững của Thành phố.
Quan ngại virus Nipah xâm nhập, Bộ Y tế ra công văn hỏa tốc

Quan ngại virus Nipah xâm nhập, Bộ Y tế ra công văn hỏa tốc

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh do virus Nipah tại một số quốc gia, Bộ Y tế yêu cầu toàn ngành y tế tăng cường các biện pháp giám sát, phát hiện sớm, kiểm soát lây nhiễm và đẩy mạnh truyền thông để chủ động phòng, chống nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam.
Thời tiết hôm nay 28/1: Bắc Bộ ngày nắng ấm

Thời tiết hôm nay 28/1: Bắc Bộ ngày nắng ấm

Thời tiết hôm nay 28/1, Hà Nội chiều nay trời nắng ấm, Bắc Bộ đêm nay và sáng mai có sương mù; nhiều nơi ở Quảng Trị - Quảng Ngãi có mưa; Gia Lai – Lâm Đồng nắng đẹp; Nam Bộ nắng nhiều.
Thời tiết ngày mai 28/1/2026: Bắc Bộ rét, sáng có sương mù, trưa chiều nắng

Thời tiết ngày mai 28/1/2026: Bắc Bộ rét, sáng có sương mù, trưa chiều nắng

Thời tiết ngày mai 28/1/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ, trưa chiều trời nắng, đêm và sáng trời rét, vùng núi có nơi rét đậm.
Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ từ virus Nipah

Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ từ virus Nipah

Bộ Y tế sáng 27/1 phát đi cảnh báo về nguy cơ từ virus Nipah – bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao, hiện chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu. Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc nhưng đang tăng cường giám sát, sẵn sàng các phương án ứng phó.
Hơn 43% lao động được đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế

Hơn 43% lao động được đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế

Báo cáo Lương và Thị trường Lao động 2025 do Navigos Group công bố mới đây đã đưa ra một thực trạng đáng lo ngại: hơn 43% người lao động hiện đang được đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) thấp hơn thu nhập thực tế. Tình trạng này không chỉ làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, mà còn tiềm ẩn những rủi ro dài hạn đối với an sinh xã hội và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Sáng nay 27/1, HĐND TP. Hà Nội xem xét điều chỉnh giá cụ thể dịch vụ khám, chữa bệnh

Sáng nay 27/1, HĐND TP. Hà Nội xem xét điều chỉnh giá cụ thể dịch vụ khám, chữa bệnh

HĐND TP. Hà Nội dự kiến xem xét sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 45/2024/NQ-HĐND nhằm quy định cụ thể giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở y tế công lập, bảo đảm phù hợp với thực tiễn và mức lương cơ sở hiện hành.
Thời tiết hôm nay 27/1: Bắc Bộ sáng sớm có sương mù, trưa chiều trời tạnh ráo

Thời tiết hôm nay 27/1: Bắc Bộ sáng sớm có sương mù, trưa chiều trời tạnh ráo

Thời tiết hôm nay 27/1, Bắc Bộ trưa chiều trời ấm, cuối tuần có không khí lạnh; Bắc Trung Bộ trưa chiều có nắng, trời rét từ ngày 1/2; Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trời nắng.
Thời tiết ngày mai 27/1/2026: Hà Nội trời rét kèm sương mù

Thời tiết ngày mai 27/1/2026: Hà Nội trời rét kèm sương mù

Thời tiết ngày mai 27/1/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm xuất hiện sương mù và sương mù nhẹ.
BHXH TP. Hồ Chí Minh chủ động bảo đảm quyền lợi BHYT, lương hưu cho người dân

BHXH TP. Hồ Chí Minh chủ động bảo đảm quyền lợi BHYT, lương hưu cho người dân

Người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) có nguyện vọng đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu tại cơ sở khác phù hợp và còn khả năng tiếp nhận, BHXH TP. Hồ Chí Minh tạo điều kiện giải quyết đến hết ngày 31/3/2026.
Dấu ấn Ecotech 2025: Vinh danh những “cánh tay nối dài” của Hệ sinh thái Công nghệ Xanh

Dấu ấn Ecotech 2025: Vinh danh những “cánh tay nối dài” của Hệ sinh thái Công nghệ Xanh

Ecotech vinh danh 13 doanh nghiệp đồng hành trong hành trình đổi mới sáng tạo xanh 2025, khép lại năm thành công và hướng tới phát triển bền vững.
Việt Nam lọt top 8 “Tọa độ du học thế hệ mới” trên bản đồ giáo dục toàn cầu

Việt Nam lọt top 8 “Tọa độ du học thế hệ mới” trên bản đồ giáo dục toàn cầu

Xu hướng du học đảo chiều khi Việt Nam đang nổi lên như một lựa chọn sáng giá của nhiều sinh viên quốc tế.