Thứ bảy 18/04/2026 23:17
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Phân luồng giao thông Quốc lộ 32C phục vụ Lễ hội Đền Hùng 2026

Phân luồng giao thông Quốc lộ 32C phục vụ Lễ hội Đền Hùng 2026

Công an tỉnh Phú Thọ ban hành phương án tổ chức giao thông tạm thời trên Quốc lộ 32C khu vực Đền Hùng từ 17–26/4/2026, nhằm đảm bảo an toàn, phục vụ Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa Du lịch Đất Tổ.
Mưa dông gây thiệt hại gần 200 nhà dân tại Phú Thọ

Mưa dông gây thiệt hại gần 200 nhà dân tại Phú Thọ

Mưa dông kèm lốc, gió giật rạng sáng 17/4 gây thiệt hại diện rộng tại Phú Thọ, làm tốc mái 191 nhà, hư hỏng hạ tầng điện và ảnh hưởng sản xuất.
Thời tiết hôm nay 18/4: Bắc Bộ ngày có nắng, chiều tối có mưa

Thời tiết hôm nay 18/4: Bắc Bộ ngày có nắng, chiều tối có mưa

Thời tiết hôm nay 18/4, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ dịu mát; các khu vực còn lại ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối xuất hiện mưa dông.
Hành khách có nhiều lựa chọn bay dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5/2026

Hành khách có nhiều lựa chọn bay dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5/2026

Dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5/2026, hành khách có thêm nhiều lựa chọn bay khi nguồn cung được bổ sung đáng kể, nhu cầu đi lại phân bổ tương đối đồng đều và thị trường không xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ.
Hà Nội ra mắt Cổng thông tin an toàn thực phẩm, mở thêm kênh minh bạch cho doanh nghiệp và người dân

Hà Nội ra mắt Cổng thông tin an toàn thực phẩm, mở thêm kênh minh bạch cho doanh nghiệp và người dân

Hà Nội vừa đưa vào vận hành Cổng thông tin an toàn thực phẩm tại địa chỉ antoanthucpham.hanoi.gov.vn, tạo đầu mối chính thức để công khai dữ liệu, tiếp nhận phản ánh và tăng tương tác giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp, người dân.
Thời tiết hôm nay 17/4: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ có mưa dông

Thời tiết hôm nay 17/4: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ có mưa dông

Thời tiết hôm nay 17/4, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm nhiệt, mát mẻ; Quảng Trị - Cà Mau chiều tối có mưa dông; Quảng Trị - Lâm Đồng và Nam Bộ trưa nay có nắng.
Cảnh báo thuốc tiêm dự phòng HIV “YEZTUGO” rao bán trái phép: Chưa được cấp phép lưu hành tại Việt Nam

Cảnh báo thuốc tiêm dự phòng HIV “YEZTUGO” rao bán trái phép: Chưa được cấp phép lưu hành tại Việt Nam

Cơ quan chức năng vừa phát đi cảnh báo về tình trạng rao bán, kinh doanh trên mạng xã hội loại thuốc tiêm dự phòng HIV mang tên “YEZTUGO” (lenacapavir) khi sản phẩm này chưa được cấp phép lưu hành tại Việt Nam, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe người sử dụng.
TP. Hồ Chí Minh: Doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH tối đa 12 tháng nếu gặp khó khăn

TP. Hồ Chí Minh: Doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH tối đa 12 tháng nếu gặp khó khăn

Quy định mới về tạm dừng đóng BHXH bắt buộc cho phép doanh nghiệp gặp khó khăn được hoãn đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất tối đa 12 tháng, kèm điều kiện cụ thể và cơ chế đóng bù nhằm bảo đảm quyền lợi người lao động.
Giữ đà tăng trưởng hai con số, công nghiệp TP. Hồ Chí Minh chuyển dịch theo chiều sâu

Giữ đà tăng trưởng hai con số, công nghiệp TP. Hồ Chí Minh chuyển dịch theo chiều sâu

Theo thông tin từ Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh, bất chấp bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, chi phí đầu vào và logistics gia tăng, trong quý I/2026, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của TP. Hồ Chí Minh vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Đề xuất chế độ tiền thưởng mới: Tách khỏi hệ số lương, lập quỹ tối đa 10% quỹ lương từ 1/7/2026

Đề xuất chế độ tiền thưởng mới: Tách khỏi hệ số lương, lập quỹ tối đa 10% quỹ lương từ 1/7/2026

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng, trong đó đáng chú ý là đề xuất thiết kế lại cơ chế thưởng theo hướng linh hoạt, gắn với hiệu quả công việc và không phụ thuộc vào hệ số lương. Chính sách dự kiến áp dụng từ ngày 1/7/2026, cùng thời điểm điều chỉnh mức lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng.
Lâm Đồng phê duyệt 2 dự án lưới điện 110kV, tổng vốn gần 368 tỷ đồng

Lâm Đồng phê duyệt 2 dự án lưới điện 110kV, tổng vốn gần 368 tỷ đồng

UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với hai dự án lưới điện 110kV trên địa bàn. Tổng Công ty Điện lực miền Nam TNHH (EVNSPC) được giao làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư hai dự án đạt gần 368 tỷ đồng.
Thời tiết hôm nay 16/4: Bắc Bộ đêm nay, ngày mai có mưa dông

Thời tiết hôm nay 16/4: Bắc Bộ đêm nay, ngày mai có mưa dông

Thời tiết hôm nay 16/4, Tây Bắc Bộ có nắng nóng; Nghệ An – Huế nắng nóng bớt gay gắt, Bắc Trung Bộ từ thứ Bảy kết thúc nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối có mưa dông; Đông Nam Bộ chiều nay nắng nóng.
Giật hụi! Nỗi đau người ở lại

Giật hụi! Nỗi đau người ở lại

Từ một vụ việc đang được công an xã xác minh ở Tân Kỳ (Nghệ An), câu chuyện vỡ hụi, giật hụi một lần nữa gióng lên cảnh báo cũ nhưng chưa bao giờ hết nóng: khi niềm tin thay cho hợp đồng, khi người sau nuôi người trước và chủ hụi ôm toàn bộ dòng tiền, bi kịch chỉ còn là vấn đề thời gian.
Quốc lộ 1 qua Hà Nội sẽ mở rộng lên 10 làn xe, hình thành trục giao thông hiện đại phía Nam

Quốc lộ 1 qua Hà Nội sẽ mở rộng lên 10 làn xe, hình thành trục giao thông hiện đại phía Nam

Hà Nội vừa phê duyệt phương án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn từ hầm Kim Liên đến nút giao cầu Giẽ với quy mô 10 làn xe chính, kết hợp hệ thống đường gom hai bên. Dự án được kỳ vọng tạo đột phá hạ tầng, tăng kết nối vùng và thúc đẩy phát triển đô thị phía Nam Thủ đô.
Áp lực chi phí leo thang, ngành hàng không tính toán giảm giá dịch vụ để “chia lửa” với hãng bay

Áp lực chi phí leo thang, ngành hàng không tính toán giảm giá dịch vụ để “chia lửa” với hãng bay

Ngành hàng không Việt Nam đang chịu sức ép chi phí gia tăng từ biến động địa chính trị tại Trung Đông, buộc cơ quan quản lý yêu cầu Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam nghiên cứu điều chỉnh giá dịch vụ nhằm hỗ trợ các hãng bay ổn định hoạt động.