Thứ ba 13/01/2026 09:27
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Thời tiết hôm nay 13/1: Bắc Bộ không mưa, nắng hanh, trời lạnh

Thời tiết hôm nay 13/1: Bắc Bộ không mưa, nắng hanh, trời lạnh

Thời tiết hôm nay 13/1, Bắc Bộ ngày nắng ấm, nhiệt độ giảm nhanh về đêm; Trung Bộ nắng ráo; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì thời tiết ngày nắng, chiều tối có mưa dông.
Thời tiết ngày mai 13/1/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ rét đậm, sáng sớm có sương mù

Thời tiết ngày mai 13/1/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ rét đậm, sáng sớm có sương mù

Thời tiết ngày mai 13/1/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến TP. Huế đêm ít mưa, sáng sớm có sương mù rải rác, ngày nắng, trời rét; riêng vùng núi Bắc Bộ có nơi rét đậm, rét hại.
Hành trình đáng nhớ của Faker và T1 tại Việt Nam

Hành trình đáng nhớ của Faker và T1 tại Việt Nam

Chuyến đến Hà Nội của T1 - đội tuyển LMHT vĩ đại nhất thế giới - đã khép lại, để lại những dấu ấn khó quên về một trong những ngày hội eSport lớn nhất từng tổ chức tại Việt Nam.
Hà Nội tạm cấm xe tải, xe khách lớn vào nội đô trong thời gian diễn ra Đại hội Đảng lần thứ XIV

Hà Nội tạm cấm xe tải, xe khách lớn vào nội đô trong thời gian diễn ra Đại hội Đảng lần thứ XIV

Trong thời gian diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Hà Nội sẽ áp dụng lệnh tạm cấm xe tải từ 10 tấn và ôtô khách từ 45 chỗ trở lên vào khu vực trung tâm theo nhiều khung giờ mỗi ngày nhằm bảo đảm an ninh, an toàn giao thông và trật tự đô thị.
JPT lan tỏa trách nhiệm xã hội với chương trình “Tết ấm cho đồng bào Mù Cang Chải”

JPT lan tỏa trách nhiệm xã hội với chương trình “Tết ấm cho đồng bào Mù Cang Chải”

Thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp với cộng đồng, Công ty TNHH Truyền thông và Giải trí JPT đã tổ chức chương trình “Tết ấm cho đồng bào khó khăn”, trao quà Tết cho các hộ nghèo tại xã Mù Cang Chải.
46 sản phẩm OCOP Phú Thọ đủ điều kiện công nhận cấp tỉnh năm 2025

46 sản phẩm OCOP Phú Thọ đủ điều kiện công nhận cấp tỉnh năm 2025

Các sản phẩm đủ điều kiện được công nhận OCOP cấp tỉnh năm 2025 (đợt 2) cho thấy chất lượng, sự chuyên nghiệp và định hướng thị trường ngày càng rõ nét của các chủ thể OCOP Phú Thọ.
Công an TP Hà Nội cảnh báo thủ đoạn lợi dụng giải phóng mặt bằng các dự án cầu vượt sông Hồng để xuyên tạc

Công an TP Hà Nội cảnh báo thủ đoạn lợi dụng giải phóng mặt bằng các dự án cầu vượt sông Hồng để xuyên tạc

Trong quá trình Hà Nội triển khai các dự án giao thông trọng điểm, đặc biệt là xây dựng 7 cầu vượt sông Hồng, Công an TP Hà Nội cảnh báo một số đối tượng đã lợi dụng công tác giải phóng mặt bằng để tung tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, gây hoang mang dư luận và ảnh hưởng đến an ninh trật tự trên địa bàn.
Thời tiết hôm nay 12/1: Bắc Bộ trời rét về đêm và sáng, trưa chiều nắng ấm

Thời tiết hôm nay 12/1: Bắc Bộ trời rét về đêm và sáng, trưa chiều nắng ấm

Thời tiết hôm nay 12/1, sương mỳ dày đặc cục bộ ở miền Bắc, duy trì ô nhiễm không khí; Thanh Hóa – Quảng Ngãi trời nắng ấm; Gia Lai – Lâm Đồng trời nắng cả ngày; Nam Bộ trời nắng, nhiều nơi nắng khô, nguy cơ cháy nổ cao.
Thời tiết ngày mai 12/1/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm khô ráo, sáng sớm có sương mù, ngày nắng

Thời tiết ngày mai 12/1/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đêm khô ráo, sáng sớm có sương mù, ngày nắng

Thời tiết ngày mai 12/1/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, ban đêm hầu như không mưa, sáng sớm xuất hiện sương mù và sương mù nhẹ rải rác, ban ngày trời nắng.
Quảng Trị: Cựu chiến binh vùng biển Bảo Ninh vươn lên làm giàu từ kinh tế biển

Quảng Trị: Cựu chiến binh vùng biển Bảo Ninh vươn lên làm giàu từ kinh tế biển

Phát huy lợi thế vùng biển, nhiều cựu chiến binh Bảo Ninh (phường Đồng Hới, Quảng Trị) đã mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế đa ngành, vươn lên làm giàu, góp phần bảo vệ biển đảo và xây dựng quê hương ngày càng khởi sắc.
Thời tiết hôm nay 11/1: Bắc Bộ nắng hanh đến ngày 14/1

Thời tiết hôm nay 11/1: Bắc Bộ nắng hanh đến ngày 14/1

Thời tiết hôm nay 11/1, Bắc Bộ dự báo ô nhiễm không khí cả ngày; Trung Bộ nhiều nơi trời nắng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trời nắng cả ngày.
Thời tiết ngày mai 11/1/2026: Bắc Bộ tiếp tục rét đậm, vùng núi có nơi rét hại

Thời tiết ngày mai 11/1/2026: Bắc Bộ tiếp tục rét đậm, vùng núi có nơi rét hại

Thời tiết ngày mai 11/1/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, ngày nắng, trời rét, có nơi rét đậm.
Y tế trong chiến lược phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long

Y tế trong chiến lược phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long

Trong chiến lược phát triển vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), y tế đang dần được đặt lại đúng vị trí: không chỉ là lĩnh vực an sinh xã hội, mà là một trong những điều kiện nền tảng quyết định khả năng thu hút đầu tư, giữ chân lao động và bảo đảm chất lượng tăng trưởng dài hạn.
Cô gái trẻ đỏ rát toàn mặt vì ô nhiễm không khí, bác sĩ cảnh báo xu hướng gia tăng ca bệnh

Cô gái trẻ đỏ rát toàn mặt vì ô nhiễm không khí, bác sĩ cảnh báo xu hướng gia tăng ca bệnh

Những ngày Hà Nội phủ một lớp sương mù trắng đục, Mai Hồng Nhung, cô gái trẻ đang làm việc tại Thanh Xuân, bắt đầu cảm thấy da mặt châm chích mỗi lần đi ngoài đường.
Thời tiết hôm nay 10/1: Bắc Bộ ngày nắng khô, đêm và sáng rét cóng

Thời tiết hôm nay 10/1: Bắc Bộ ngày nắng khô, đêm và sáng rét cóng

Thời tiết hôm nay 10/1, Trung bộ tạnh ráo, nhiều nơi có nắng; cao nguyên Trung Bộ trưa chiều trời nắng; Nam Bộ sáng sớm trời rét, trưa chiều trời nắng, nhiệt độ tăng nhanh.