Thứ tư 23/09/2026 05:55
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Hải quan Việt Nam - Campuchia tăng cường phối hợp chống buôn lậu qua biên giới

Hải quan Việt Nam - Campuchia tăng cường phối hợp chống buôn lậu qua biên giới

Hội nghị Hải quan Biên giới Việt Nam – Campuchia lần thứ 7 thống nhất lấy trao đổi thông tin làm trọng tâm, tăng cường kiểm soát hàng hóa quá cảnh và phối hợp đấu tranh với buôn lậu, gian lận thương mại, tội phạm về ma túy.
Thêm tiêu chí, tăng hậu kiểm với “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá”

Thêm tiêu chí, tăng hậu kiểm với “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá”

Bảng xếp hạng “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá” lần thứ II năm 2026 được triển khai theo hướng thực chất hơn, tăng kiểm tra, xác minh và hậu kiểm, trong đó kết quả công nhận có thể được xem xét lại nếu cơ sở không duy trì đúng các tiêu chí đã cam kết.
Khởi công Tòa nhà Viettel Điện Biên hơn 104 tỷ đồng

Khởi công Tòa nhà Viettel Điện Biên hơn 104 tỷ đồng

Dự án Tòa nhà Viettel Điện Biên có tổng vốn hơn 104 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành trong quý IV/2027, góp phần nâng cao năng lực hạ tầng số của tỉnh.
TP. Hồ Chí Minh chi 12.106 tỷ đồng mở quỹ đất xử lý rác công nghệ cao

TP. Hồ Chí Minh chi 12.106 tỷ đồng mở quỹ đất xử lý rác công nghệ cao

TP. Hồ Chí Minh đang đặt một khoản đầu tư lớn vào hạ tầng xử lý chất thải, nhưng mục tiêu không dừng ở việc giải quyết lượng rác hiện tại. Dự án 12.106 tỷ đồng được kỳ vọng tạo quỹ đất sạch và hạ tầng hoàn chỉnh để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào xử lý rác, đốt phát điện và chất thải nguy hại.
Mưa lũ làm gần 20.000 nhà bị ngập, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương di dời dân khỏi vùng nguy hiểm

Mưa lũ làm gần 20.000 nhà bị ngập, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương di dời dân khỏi vùng nguy hiểm

Mưa lũ những ngày qua đã làm 3 người chết, 8 nhà sập đổ, 111 nhà hư hại và gần 20.000 nhà bị ngập. Trước dự báo thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp, Thủ tướng yêu cầu các địa phương chủ động di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm, bảo đảm không để người dân thiếu lương thực, thực phẩm và các nhu yếu phẩm thiết yếu.
Thời tiết hôm nay 22/9: Hà Nội trưa chiều trời nắng nóng

Thời tiết hôm nay 22/9: Hà Nội trưa chiều trời nắng nóng

Thời tiết hôm nay 22/9, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời mỏng mây, có nơi nắng nóng; Nam Trung Bộ - Nam Bộ có mưa lớn, có nơi mưa rất to.
Công ước Apostille có hiệu lực: Đơn giản hóa giấy tờ công giữa Việt Nam và 125 quốc gia

Công ước Apostille có hiệu lực: Đơn giản hóa giấy tờ công giữa Việt Nam và 125 quốc gia

Từ ngày 11/9/2026, giấy tờ công thuộc phạm vi Công ước Apostille lưu thông giữa Việt Nam và 125 quốc gia thành viên có quan hệ áp dụng với Việt Nam chỉ cần một chứng nhận Apostille, thay cho quy trình hợp pháp hóa lãnh sự trước đây, mở thêm bước cải cách thủ tục cho người dân, doanh nghiệp có giao dịch và quan hệ pháp lý xuyên biên giới.
“Hành trình về nguồn”: Khi ký ức một người trở thành câu chuyện của nhiều thế hệ

“Hành trình về nguồn”: Khi ký ức một người trở thành câu chuyện của nhiều thế hệ

Không chỉ kể lại hành trình của một nhân vật, “Hành trình về nguồn - Trở về để biết mình từ đâu” hướng tới lưu giữ những câu chuyện về con người, quê hương, ký ức và những giá trị được trao truyền qua các thế hệ, qua đó hình thành một dòng tư liệu truyền hình được thực hiện trong tầm nhìn 10 năm.
Đóng góp về dự thảo Thông tư sửa đổi Quy chế tuyển sinh đại học năm 2027

Đóng góp về dự thảo Thông tư sửa đổi Quy chế tuyển sinh đại học năm 2027

Theo dự thảo đang được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến, đề xuất sửa đổi quy định tuyển sinh đại học này là một bước điều chỉnh mang tính hệ thống nhằm góp phần khắc phục tình trạng "loạn" phương thức xét tuyển, giảm lạm phát điểm số và trả quá trình tuyển sinh về đúng bản chất đánh giá năng lực.
Thời tiết hôm nay 21/9: Hà Nội nắng nhiều, trời nóng

Thời tiết hôm nay 21/9: Hà Nội nắng nhiều, trời nóng

Thời tiết hôm nay 21/9, Bắc Bộ nắng nóng; Bắc Trung Bộ trời nắng, Nam Trung Bộ có mưa dông; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mưa gia tăng, có nơi mưa rất to.
TP. Hồ Chí Minh: Hơn 150 tình nguyện viên chung tay thu gom gần 700 kg rác

TP. Hồ Chí Minh: Hơn 150 tình nguyện viên chung tay thu gom gần 700 kg rác

Sáng 20/9, hơn 150 tình nguyện viên đã ra quân tại phường Linh Xuân, TP. Hồ Chí Minh, thu gom gần 700 kg rác thải, chủ yếu là rác nhựa sinh hoạt và bao bì nhựa dùng một lần nhằm hưởng ứng chiến dịch “Ngày Dọn rác Thế giới - World Cleanup Day 2026”.
Thời tiết hôm nay 20/9: Bắc Trung Bộ tiếp diễn mưa lớn

Thời tiết hôm nay 20/9: Bắc Trung Bộ tiếp diễn mưa lớn

Thời tiết hôm nay 20/9, Bắc Bộ nắng ráo, có nơi nắng nóng; Trung Bộ - Nam Bộ mưa dông mạnh tập trung về chiều tối, cảnh báo nguy cơ lũ lên trên các sông và sạt lở đất ở khu vực đồi núi.
Đà Nẵng Go Global: Doanh nghiệp được gì khi ra thị trường quốc tế?

Đà Nẵng Go Global: Doanh nghiệp được gì khi ra thị trường quốc tế?

Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 60 lượt doanh nghiệp về đầu tư, kinh doanh toàn cầu, tư vấn 15 lượt doanh nghiệp xây dựng kế hoạch ra thị trường quốc tế và hỗ trợ ít nhất 5 doanh nghiệp thiết lập hiện diện thương mại ở nước ngoài. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, giá trị của chương trình nằm ở việc giảm chi phí và rủi ro của những bước đầu tiên khi bước ra thị trường ngoại.
UEH khai giảng Khóa 52 chào đón hơn 8.900 tân sinh viên

UEH khai giảng Khóa 52 chào đón hơn 8.900 tân sinh viên

Ngày 18/9/2026, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức Lễ Khai giảng Khóa 52 - Đại học chính quy, chào đón hơn 8.900 tân sinh viên tại TP. Hồ Chí Minh và UEH Mekong. Đây cũng là thế hệ sinh viên bắt đầu hành trình học tập tại UEH trong năm trường kỷ niệm 50 năm thành lập.
Thời tiết hôm nay 19/9: Trung Bộ và Nam Bộ mưa dông tiếp diễn

Thời tiết hôm nay 19/9: Trung Bộ và Nam Bộ mưa dông tiếp diễn

Thời tiết hôm nay 19/9, Bắc Bộ trời nắng, Hà Nội cuối tuần có mưa về chiều và đêm; Thanh Hóa – Huế có mưa dông bất chợt, có nơi mưa to; Đà Nẵng – Cà Mau chiều tối có mưa to.