Thứ năm 30/07/2026 19:55
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
TP. Hồ Chí Minh: Làm rõ phản ánh dự án ven sông và giải pháp quản lý trật tự đô thị

TP. Hồ Chí Minh: Làm rõ phản ánh dự án ven sông và giải pháp quản lý trật tự đô thị

Họp báo về tình hình kinh tế - xã hội TP. Hồ Chí Minh chiều 30/7/2026 ghi nhận nhiều thông tin đáng chú ý, trong đó có phản ánh của 38 hộ dân liên quan dự án khu nhà ở tại phường An Khánh và các giải pháp lập lại trật tự đô thị tại phường Vườn Lài.
Kiểm soát thuốc lá: Kinh nghiệm quốc tế gợi mở hướng tiếp cận linh hoạt cho Việt Nam

Kiểm soát thuốc lá: Kinh nghiệm quốc tế gợi mở hướng tiếp cận linh hoạt cho Việt Nam

Nhiều quốc gia từng theo đuổi các chính sách kiểm soát thuốc lá nghiêm ngặt đang điều chỉnh cách tiếp cận theo hướng linh hoạt hơn, kết hợp mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng với quản lý thị trường và giảm tác hại. Những kinh nghiệm này được xem là gợi mở đáng tham khảo đối với Việt Nam trong quá trình hoàn thiện chính sách quản lý các sản phẩm thuốc lá và nicotine.
Lương tối thiểu tăng 7,8% từ năm 2027: Người lao động được hưởng thêm những gì?

Lương tối thiểu tăng 7,8% từ năm 2027: Người lao động được hưởng thêm những gì?

Nếu đề xuất tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% từ ngày 1/1/2027 được thông qua, nhiều khoản liên quan đến tiền lương, bảo hiểm xã hội và trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ được điều chỉnh theo quy định.
Ba nghiên cứu về hệ thống chống bó cứng phanh tăng an toàn khi lái xe

Ba nghiên cứu về hệ thống chống bó cứng phanh tăng an toàn khi lái xe

Ba nghiên cứu mới được thực hiện tại Việt Nam đã cung cấp thêm những bằng chứng khoa học về hiệu quả của hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) đối với xe mô tô, cho thấy công nghệ này có tiềm năng góp phần giảm từ 22–29% số vụ tai nạn, số người tử vong và bị thương liên quan đến xe máy.
THPT Lê Chân gieo mầm tình yêu chữ Việt qua Câu lạc bộ Thư pháp

THPT Lê Chân gieo mầm tình yêu chữ Việt qua Câu lạc bộ Thư pháp

Sự ra đời của Câu lạc bộ Thư pháp Trường THPT Lê Chân không chỉ mở ra một sân chơi nghệ thuật mới cho học sinh mà còn gửi đi thông điệp ý nghĩa về gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại số. Qua từng nét chữ, các em được học cách nuôi dưỡng sự kiên trì, lòng nhẫn nại và tình yêu đối với tiếng Việt, chữ Việt.
Thời tiết hôm nay 30/7: Hà Nội trưa chiều hửng nắng, khá oi nóng

Thời tiết hôm nay 30/7: Hà Nội trưa chiều hửng nắng, khá oi nóng

Thời tiết hôm nay 30/7, Bắc Bộ có mưa rào rải rác, trưa chiều ít mưa, có nắng; Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối và đêm tiếp tục có mưa dông.
1.000 vé bay Sun PhuQuoc Airways từ Đồng Hới đến Khánh Hòa đã mở bán trong đợt khai trương

1.000 vé bay Sun PhuQuoc Airways từ Đồng Hới đến Khánh Hòa đã mở bán trong đợt khai trương

Sun PhuQuoc Airways chính thức công bố kế hoạch khai thác đường bay Đồng Hới - Cam Ranh và ngược lại từ ngày 16-8-2026 bằng tàu bay Airbus A320 NEO hiện đại, với sức chứa khoảng 200 hành khách mỗi chuyến. Đường bay có tần suất 3 chuyến khứ hồi mỗi tuần, vào các ngày thứ Ba, thứ Sáu và Chủ nhật.
Đà Nẵng: Ra mắt mẫu phương tiện cứu hộ “lưỡng cư”

Đà Nẵng: Ra mắt mẫu phương tiện cứu hộ “lưỡng cư”

Thầy trò trường Cao đẳng Đà Nẵng vừa công bố ra mắt mẫu phương tiện cứu hộ “lưỡng cư”, sản phẩm nghiên cứu phục vụ nhu cầu cứu nạn cứu hộ cho người dân ở các vùng lũ miền Trung.
Vinmec Central Park “hồi sinh” bệnh nhân Campuchia sốc nhiễm khuẩn nặng kèm đa bệnh nền cận kề cửa tử

Vinmec Central Park “hồi sinh” bệnh nhân Campuchia sốc nhiễm khuẩn nặng kèm đa bệnh nền cận kề cửa tử

Sự phối hợp đa chuyên khoa nhanh chóng và phác đồ hồi sức cấp cứu chuẩn xác trong "giờ vàng" đã giúp một bệnh nhân 68 tuổi người Campuchia vượt qua cơn nguy kịch sau biến chứng nhiễm trùng xương gót chân nặng.
Thời tiết hôm nay 29/7: Bắc Bộ mưa lớn hết sáng nay

Thời tiết hôm nay 29/7: Bắc Bộ mưa lớn hết sáng nay

Thời tiết hôm nay 29/7, Bắc Bộ chiều nay mưa giảm, trời nhiều mây; Trung Bộ trời nắng gián đoạn, chiều tối có mưa dông; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa dông mạnh.
Chuẩn bị bay thẳng Đồng Hới - Cam Ranh, du lịch Khánh Hòa - Quảng Trị tăng tốc kết nối

Chuẩn bị bay thẳng Đồng Hới - Cam Ranh, du lịch Khánh Hòa - Quảng Trị tăng tốc kết nối

Gắn liền với cột mốc khai trương đường bay thẳng Đồng Hới – Cam Ranh vào tháng 8/2026, Ngày Văn hóa, Du lịch Khánh Hòa tại Quảng Trị sẽ là đòn bẩy chiến lược để hai tỉnh khai thác tối đa lợi thế giao thương. Sự kiện không chỉ kích cầu du lịch song phương mà còn kết nối chuỗi giá trị di sản, kinh tế biển vững chắc.
Amata Phú Thọ chuẩn bị nguồn nhân lực cho Khu công nghiệp Đoan Hùng

Amata Phú Thọ chuẩn bị nguồn nhân lực cho Khu công nghiệp Đoan Hùng

Amata Phú Thọ cùng các nhà đầu tư quốc tế khảo sát nhiều trường đại học, cao đẳng trên địa bàn nhằm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ KCN Đoan Hùng.
Khám sức khỏe chuyên sâu miễn phí cùng 24 chuyên gia đầu ngành Vinmec tại Khánh Hòa

Khám sức khỏe chuyên sâu miễn phí cùng 24 chuyên gia đầu ngành Vinmec tại Khánh Hòa

Ngày 4/8 tới đây, Bệnh viện Đa khoa Vinmec Nha Trang sẽ tổ chức chương trình khám sức khỏe miễn phí quy mô lớn với sự tham gia của 24 chuyên gia đầu ngành thuộc Hệ thống Y tế Vinmec. Chương trình mở ra cơ hội tiếp cận dịch vụ khám, tầm soát chuyên sâu với đội ngũ chuyên gia tuyến Trung ương cho người dân Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ.
Công ty Cổ phần Tôn Đông Á  lan tỏa nghĩa tình “Đền ơn đáp nghĩa”

Công ty Cổ phần Tôn Đông Á lan tỏa nghĩa tình “Đền ơn đáp nghĩa”

Hưởng ứng các hoạt động tri ân nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), chiều 27/7, tại xã Long Sơn, TP. Hồ Chí Minh, Công ty Cổ phần Tôn Đông Á phối hợp với Lữ đoàn 167, Vùng 2 Hải quân tổ chức chương trình trao hỗ trợ quân nhân và con quân nhân thuộc diện chính sách, có hoàn cảnh khó khăn, góp phần lan tỏa tinh thần "Đền ơn đáp nghĩa", "Uống nước nhớ nguồn" và sẻ chia với những người đang ngày đêm bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
Thời tiết hôm nay 28/7: Bắc Bộ mưa lớn hết đêm nay

Thời tiết hôm nay 28/7: Bắc Bộ mưa lớn hết đêm nay

Thời tiết hôm nay 28/7, Bắc Bộ thời tiết mát mẻ; Trung Bộ có mưa bất chợt, khu vực phía Nam có nắng nóng cục bộ; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục mưa nhiều, tập trung vào chiều tối và đêm.