Thứ bảy 21/03/2026 03:13
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Thanh Hóa vận hành Trung tâm IOC: Bước tiến trong xây dựng chính quyền số

Thanh Hóa vận hành Trung tâm IOC: Bước tiến trong xây dựng chính quyền số

Sáng 20/3, UBND tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức Lễ vận hành chính thức Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) tỉnh. Tham dự buổi lễ có lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND, các ban, ngành cấp tỉnh và đại diện Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT).
Phú Thọ đẩy mạnh phòng, chống lao, hướng tới chấm dứt vào năm 2030

Phú Thọ đẩy mạnh phòng, chống lao, hướng tới chấm dứt vào năm 2030

Bệnh viện Phổi tỉnh Phú Thọ triển khai đồng bộ kế hoạch năm 2026, nâng cao phát hiện, điều trị bệnh lao, đẩy mạnh truyền thông, hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh vào năm 2030.
Thời tiết ngày mai 21/3/2026: Miền Bắc sáng sương mù, có mưa rào cục bộ

Thời tiết ngày mai 21/3/2026: Miền Bắc sáng sương mù, có mưa rào cục bộ

Thời tiết ngày mai 21/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa nhỏ vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác; trưa chiều giảm mây hửng nắng.
THPT Cẩm Khê: Từ truyền thống hơn 60 năm đến vị thế dẫn đầu

THPT Cẩm Khê: Từ truyền thống hơn 60 năm đến vị thế dẫn đầu

Hơn 60 năm xây dựng và phát triển, Trường THPT Cẩm Khê (xã Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ) không ngừng vươn lên, khẳng định vị thế bằng chất lượng giáo dục toàn diện và những bước đột phá mũi nhọn.
Đường sắt điều chỉnh tăng giá vé và cước vận tải theo biến động nhiên liệu

Đường sắt điều chỉnh tăng giá vé và cước vận tải theo biến động nhiên liệu

Từ 0 giờ ngày 21/3, ngành đường sắt chính thức điều chỉnh tăng giá vé hành khách 5% và 8% giá cước vận tải hàng hóa, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tiếp tục leo thang và biến động khó lường.
Luật Thủ đô (sửa đổi): Phân cấp, phân quyền mạnh mẽ tạo động lực mới cho Hà Nội bứt phá toàn diện

Luật Thủ đô (sửa đổi): Phân cấp, phân quyền mạnh mẽ tạo động lực mới cho Hà Nội bứt phá toàn diện

Sửa đổi Luật Thủ đô được kỳ vọng tạo đột phá thể chế, tăng phân cấp, phân quyền, giúp Hà Nội chủ động giải quyết các vấn đề lớn và khai mở không gian phát triển trong giai đoạn mới.
Thời tiết hôm nay 20/3: Bắc Bộ và Trung Bộ trời nắng đẹp

Thời tiết hôm nay 20/3: Bắc Bộ và Trung Bộ trời nắng đẹp

Thời tiết hôm nay 20/3, Hà Nội nắng ấm; Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ nắng cả ngày; Nam Bộ nắng nóng diện rộng, tối và đêm trời mát.
Thanh Hóa khởi công 10 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới

Thanh Hóa khởi công 10 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới

Sáng 19/3, cùng với 17 tỉnh, thành trên cả nước, tỉnh Thanh Hóa đã đồng loạt tổ chức lễ khởi công xây dựng 10 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học – trung học cơ sở tại các xã biên giới.
Thời tiết ngày mai 20/3/2026: Miền Bắc sáng sương mù, trưa hửng nắng

Thời tiết ngày mai 20/3/2026: Miền Bắc sáng sương mù, trưa hửng nắng

Thời tiết ngày mai 20/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến TP. Huế có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù giảm tầm nhìn, trưa chiều trời hửng nắng, nhiệt độ tăng nhẹ.
Bộ Y tế siết quảng cáo y dược cổ truyền: Xử lý nghiêm hành vi sai sự thật, gây hiểu lầm

Bộ Y tế siết quảng cáo y dược cổ truyền: Xử lý nghiêm hành vi sai sự thật, gây hiểu lầm

Bộ Y tế yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi quảng cáo y dược cổ truyền sai sự thật, đặc biệt trên môi trường mạng, nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và lập lại trật tự thị trường.
Phú Thọ thúc đẩy giải ngân dự án thủy lợi, phòng chống thiên tai

Phú Thọ thúc đẩy giải ngân dự án thủy lợi, phòng chống thiên tai

Phú Thọ yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, giải ngân các dự án thủy lợi, đê điều, góp phần bảo đảm an toàn sản xuất và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2026.
Cục Hải quan làm việc với Chi cục Hải quan khu vực VI: Đẩy mạnh cải cách, nâng cao hiệu quả quản lý

Cục Hải quan làm việc với Chi cục Hải quan khu vực VI: Đẩy mạnh cải cách, nâng cao hiệu quả quản lý

Chiều 19/3/2026, Cục Hải quan do đồng chí Nguyễn Văn Thọ – Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Chi cục Hải quan khu vực VI nhằm đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai công tác chuyên môn.
Thời tiết hôm nay 19/3: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trưa chiều trời nắng

Thời tiết hôm nay 19/3: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trưa chiều trời nắng

Thời tiết hôm nay 19/3, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có nơi nắng nóng như mùa hè; Nam Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ trời nắng, không quá nóng; Nam Bộ nắng mạnh, Đông Nam Bộ nắng nóng.
Hệ thống công nghệ thông tin Hải quan vận hành ổn định, xử lý kịp thời các gián đoạn cục bộ

Hệ thống công nghệ thông tin Hải quan vận hành ổn định, xử lý kịp thời các gián đoạn cục bộ

Trước một số phản ánh liên quan đến việc Hệ thống công nghệ thông tin Hải quan xuất hiện trục trặc trong thời gian gần đây, Cục Hải quan khẳng định các sự cố chỉ mang tính cục bộ, thời gian ngắn và đã được xử lý kịp thời, không ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động thông quan hàng hóa.
Thời tiết ngày mai 19/3/2026: Miền Bắc hửng nắng về trưa và chiều

Thời tiết ngày mai 19/3/2026: Miền Bắc hửng nắng về trưa và chiều

Thời tiết ngày mai 19/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến TP. Huế có mưa vài nơi, sáng sớm xuất hiện sương mù rải rác gây giảm tầm nhìn, sau đó trưa chiều trời hửng nắng, thời tiết khá dễ chịu.