Thứ năm 02/04/2026 09:25
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Xử lý nghiêm hành vi điều khiển xe chạy quá tốc độ trên Quốc lộ 26

Xử lý nghiêm hành vi điều khiển xe chạy quá tốc độ trên Quốc lộ 26

Theo Phòng cảnh sát giao thông (CSGT) - Công an tỉnh Đắk Lắk, trong quý I/2026, tai nạn giao thông (TNGT) trên địa bàn tỉnh được kiềm giảm cả 03 tiêu chí so với cùng kỳ và liền kề. Cụ thể là toàn tỉnh xảy ra 115 vụ TNGT, làm chết 89 người, bị thương 51 người, thiệt hại tài sản hơn 1,414 tỷ đồng. So với cùng kỳ, giảm 34 vụ, giảm 19 người chết, giảm 48 người bị thương. So với thời gian liền kề, giảm 47 vụ, giảm 12 người chết, giảm 48 người bị thương.
Thời tiết hôm nay 2/4: Bắc Bộ nhiệt độ tăng

Thời tiết hôm nay 2/4: Bắc Bộ nhiệt độ tăng

Thời tiết hôm nay 2/4, từ mai Bắc Bộ có mưa; Trung Bộ trời nắng; cao nguyên Trung Bộ trưa nay nắng nóng cục bộ; Đông Nam Bộ nắng nóng điện rộng, kéo dài nhiều ngày.
Điện tiêu thụ lập đỉnh sớm, lần đầu vượt mốc 1 tỷ kWh ngay từ cuối tháng 3

Điện tiêu thụ lập đỉnh sớm, lần đầu vượt mốc 1 tỷ kWh ngay từ cuối tháng 3

Sản lượng điện tiêu thụ toàn quốc đã lần đầu tiên vượt ngưỡng 1 tỷ kWh trong năm 2026, phản ánh xu hướng gia tăng rõ rệt của nhu cầu sử dụng điện trong bối cảnh nền kinh tế phục hồi và thời tiết bước vào giai đoạn nắng nóng.
Thời tiết ngày mai 2/4/2026: Bắc Bộ mưa vài nơi, trưa chiều nắng, Tây Bắc nắng nóng cục bộ

Thời tiết ngày mai 2/4/2026: Bắc Bộ mưa vài nơi, trưa chiều nắng, Tây Bắc nắng nóng cục bộ

Thời tiết ngày mai 2/4/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ trời có mưa vài nơi, trưa chiều hửng nắng, riêng khu vực Tây Bắc xuất hiện nắng nóng cục bộ.
Thêm 2 cảng cạn mới, mạng lưới logistics nội địa nâng lên 19 đầu mối

Thêm 2 cảng cạn mới, mạng lưới logistics nội địa nâng lên 19 đầu mối

Danh mục cảng cạn tại Việt Nam vừa được cập nhật, nâng tổng số lên 19 cảng, với việc bổ sung thêm 2 đầu mối mới là Cái Mép và Tân Cảng – Mộc Bài. Động thái này được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hạ tầng logistics, tăng năng lực kết nối và giảm áp lực cho hệ thống cảng biển.
Thời tiết hôm nay 1/4: Bắc Bộ nhiệt độ giảm, Hà Nội trời mát

Thời tiết hôm nay 1/4: Bắc Bộ nhiệt độ giảm, Hà Nội trời mát

Thời tiết hôm nay 1/4, vùng núi Bắc Bộ sáng sớm nay mưa giảm; Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời nhiều mây; Quảng Trị - Lâm Đồng có nơi nắng nóng; Nam Bộ nắng mạnh.
Hải Phòng đồng hành cùng doanh nghiệp trong mùa quyết toán thuế 2025

Hải Phòng đồng hành cùng doanh nghiệp trong mùa quyết toán thuế 2025

Giữa thời điểm quyết toán thuế bước vào giai đoạn then chốt, Thuế thành phố Hải Phòng đã chủ động tổ chức hội nghị hỗ trợ doanh nghiệp và người nộp thuế, khẳng định vai trò đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ khó khăn bằng những hướng dẫn cụ thể, sát thực tiễn.
Lâm Đồng phê duyệt kế hoạch tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 với hơn 44.000 chỉ tiêu công lập

Lâm Đồng phê duyệt kế hoạch tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 với hơn 44.000 chỉ tiêu công lập

Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng vừa chính thức ban hành Quyết định số 1074/QĐ-UBND vào ngày 30 tháng 3 năm 2026 về việc phê duyệt kế hoạch tuyển sinh vào trường phổ thông dân tộc nội trú và lớp 10 các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh cho năm học 2026 - 2027.
Thời tiết ngày mai 1/4/2026: Bắc Bộ và Trung Bộ nắng nóng, chiều tối mưa dông

Thời tiết ngày mai 1/4/2026: Bắc Bộ và Trung Bộ nắng nóng, chiều tối mưa dông

Thời tiết ngày mai 1/4/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ chiều tối và đêm có lúc có mưa rào và dông; ngày có mưa vài nơi, trưa chiều hửng nắng.
Cảnh báo lừa đảo “điểm thưởng sắp hết hạn”: Người dùng có thể mất sạch tiền chỉ vì một cú nhấp link

Cảnh báo lừa đảo “điểm thưởng sắp hết hạn”: Người dùng có thể mất sạch tiền chỉ vì một cú nhấp link

Các ngân hàng đồng loạt phát đi cảnh báo lừa đảo về thủ đoạn giả mạo tin nhắn thương hiệu, lợi dụng thông báo “điểm thưởng sắp hết hạn” để dụ khách hàng truy cập đường link giả, từ đó chiếm đoạt thông tin thẻ và tài khoản. Người dùng được khuyến nghị tuyệt đối không nhấp link lạ để tránh rủi ro mất tiền.
Tay chân miệng tăng nóng: Bác sĩ chỉ nguồn lây từ thứ hay bị bỏ quên

Tay chân miệng tăng nóng: Bác sĩ chỉ nguồn lây từ thứ hay bị bỏ quên

Bệnh tay chân miệng đang bước vào giai đoạn gia tăng theo mùa, khi nhiều địa phương ghi nhận số ca mắc tăng nhanh. Tuy nhiên, theo chuyên gia, nguy cơ không chỉ đến từ virus mà còn từ những yếu tố rất quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày nhưng dễ bị bỏ qua.
Thanh Hóa: Lễ ra mắt mô hình thí điểm Kiosk thông minh, bước tiến mới hiện đại hóa nền hành chính

Thanh Hóa: Lễ ra mắt mô hình thí điểm Kiosk thông minh, bước tiến mới hiện đại hóa nền hành chính

Ngày 30/3, UBND tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) tổ chức Lễ ra mắt mô hình thí điểm Kiosk thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử.
Thời tiết hôm nay 31/3: Bắc Bộ và Trung Bộ nắng nóng diện rộng

Thời tiết hôm nay 31/3: Bắc Bộ và Trung Bộ nắng nóng diện rộng

Thời tiết hôm nay 31/3, Thanh Hóa – Quảng Ngãi nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ có nơi nắng nóng; Nam Bộ nắng nóng kéo dài, tập trung ở khu vực Đông Nam Bộ.
Thời tiết ngày mai 31/3/2026: Bắc Bộ nắng nóng, xen kẽ mưa dông về chiều tối

Thời tiết ngày mai 31/3/2026: Bắc Bộ nắng nóng, xen kẽ mưa dông về chiều tối

Thời tiết ngày mai 31/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng, riêng khu vực Tây Bắc và đồng bằng có thể xuất hiện nắng nóng diện rộng, kèm theo mưa rào và dông vài nơi vào chiều tối và đêm.
Hà Nội đặt mốc 1/7 cho xe buýt Vành đai 1 chuyển sang năng lượng xanh

Hà Nội đặt mốc 1/7 cho xe buýt Vành đai 1 chuyển sang năng lượng xanh

Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông TP Hà Nội vừa báo cáo phương án điều chỉnh, tổ chức lại mạng lưới xe buýt nhằm phục vụ lộ trình chuyển đổi phương tiện theo chỉ đạo của Chính phủ về phát triển giao thông phát thải thấp.