Thứ bảy 14/11/2026 00:22
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Khánh Hòa: Phát triển du lịch xanh, bền vững gắn với xây dựng môi trường không khói thuốc

Khánh Hòa: Phát triển du lịch xanh, bền vững gắn với xây dựng môi trường không khói thuốc

Toàn tỉnh Khánh Hòa hiện có 1.441 cơ sở lưu trú với hơn 70.500 phòng và trên 50 khu, điểm du lịch. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã lồng ghép công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá vào hoạt động quản lý nhà nước về du lịch và định hướng gắn với Bộ Tiêu chuẩn du lịch xanh Khánh Hòa.; phối hợp chặt chẽ với ngành Y tế và Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền, vận động doanh nghiệp hưởng ứng.
Du lịch Việt hướng tới mốc 25 triệu khách quốc tế, công nghiệp văn hóa phấn đấu tăng trưởng hai con số

Du lịch Việt hướng tới mốc 25 triệu khách quốc tế, công nghiệp văn hóa phấn đấu tăng trưởng hai con số

Sau 10 tháng, du lịch Việt Nam đón khoảng 19,5 triệu lượt khách quốc tế, công nghiệp văn hóa duy trì đà tăng trưởng, thể thao đạt nhiều kết quả nổi bật. Trong hai tháng cuối năm 2026, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ các nhiệm vụ và dồn lực hoàn thành những mục tiêu đã đề ra.
Phú Thọ thông báo mất 119 phôi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Phú Thọ thông báo mất 119 phôi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ vừa thông báo mất 119 phôi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, đồng thời đề nghị các cơ quan, tổ chức, cá nhân không sử dụng hoặc xác nhận giao dịch liên quan.
Thời tiết hôm nay 13/11: Hà Nội trời mưa rét, cuối tuần nhiệt độ tăng nhanh

Thời tiết hôm nay 13/11: Hà Nội trời mưa rét, cuối tuần nhiệt độ tăng nhanh

Thời tiết hôm nay 13/11, Bắc Bộ có mưa dông, từ chiều mưa giảm; Trung Bộ mưa giảm; Nam Bộ nhiều mây, ngày nắng gián đoạn, chiều tối có mưa dông.
Phú Thọ: Dự án giáo dục FPT gần 664 tỷ đồng phấn đấu khởi công ngày 29/12

Phú Thọ: Dự án giáo dục FPT gần 664 tỷ đồng phấn đấu khởi công ngày 29/12

Dự án Cơ sở giáo dục và đào tạo nghề phường Vĩnh Yên có tổng vốn đầu tư gần 664 tỷ đồng, đang được tỉnh Phú Thọ tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, phấn đấu khởi công vào ngày 29/12/2026.
Mua sắm trên nền tảng số: Người tiêu dùng cần nhận diện những chiêu trò trục lợi

Mua sắm trên nền tảng số: Người tiêu dùng cần nhận diện những chiêu trò trục lợi

Từ quảng cáo thổi phồng công dụng, giả mạo thương hiệu đến che giấu điều kiện giao dịch, nhiều thủ đoạn có thể khiến người tiêu dùng chịu thiệt hại. Liên đoàn Lao động TP. Hà Nội đang tăng cường tuyên truyền pháp luật, giúp đoàn viên, người lao động chủ động nhận diện rủi ro và bảo vệ quyền lợi chính đáng.
Hà Nội thúc tiến độ 14 dự án PPP, ưu tiên sớm ký hợp đồng BT

Hà Nội thúc tiến độ 14 dự án PPP, ưu tiên sớm ký hợp đồng BT

Trong số 14 dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) đang triển khai tại Hà Nội, mới có 4 dự án ký hợp đồng. Thành phố yêu cầu khẩn trương hoàn thiện thủ tục, xác định quỹ đất thanh toán và tháo gỡ vướng mắc mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ.
Hà Nội ấn hạn chót 15/11, yêu cầu hoàn tất hồ sơ 5 tuyến đường sắt đô thị

Hà Nội ấn hạn chót 15/11, yêu cầu hoàn tất hồ sơ 5 tuyến đường sắt đô thị

Tiến độ lập phương án tuyến và vị trí công trình của 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14 tại Hà Nội đang chậm so với yêu cầu. Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ tỷ lệ 1/500, trình phê duyệt trước ngày 15/11/2026, đồng thời rà soát phương án khai thác quỹ đất theo mô hình TOD.
“Nét đẹp người chiến sĩ Công an Hải Phòng”: Lan tỏa bản lĩnh, văn hóa và tinh thần vì Nhân dân phục vụ

“Nét đẹp người chiến sĩ Công an Hải Phòng”: Lan tỏa bản lĩnh, văn hóa và tinh thần vì Nhân dân phục vụ

Từ sân chơi văn hóa giàu ý nghĩa, Hội thi “Nét đẹp người chiến sĩ Công an Hải Phòng” năm 2026 góp phần tôn vinh hình ảnh người chiến sĩ Công an trong thời kỳ mới – không chỉ vững vàng về bản lĩnh, nghiệp vụ mà còn chuẩn mực trong ứng xử, giàu lòng nhân ái và gần gũi với Nhân dân.
Thời tiết hôm nay 11/11: Hà Nội trưa, chiều ấm lên nhanh

Thời tiết hôm nay 11/11: Hà Nội trưa, chiều ấm lên nhanh

Thời tiết hôm nay 11/11, Bắc Bộ trời rét về sáng dsớm, từ đêm nay mưa dông quay trở lại; Trung Bộ tiếp tục mưa lớn, tập trung từ Huế - Khánh Hòa; cao nguyên Trung Bộ nắng yếu; Nam Bộ trời khá nóng, chiều tối có mưa dông rải rác.
Phú Thọ nghiên cứu cải tạo, mở rộng Quảng trường Hùng Vương

Phú Thọ nghiên cứu cải tạo, mở rộng Quảng trường Hùng Vương

Dự án cải tạo, mở rộng Quảng trường Hùng Vương được kỳ vọng tạo không gian đô thị hiện đại, tăng kết nối với Công viên Văn Lang và bổ sung tiện ích công cộng tại khu vực trung tâm.
Nestlé Việt Nam giành 17 giải thưởng tại MMA SMARTIES Vietnam 2026

Nestlé Việt Nam giành 17 giải thưởng tại MMA SMARTIES Vietnam 2026

Nestlé Việt Nam ghi dấu ấn tại MMA SMARTIES Vietnam 2026 với 17 giải thưởng, nổi bật là danh hiệu Nhà quảng cáo của năm. Thành tích này khẳng định năng lực đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và chiến lược tiếp thị đa thương hiệu của doanh nghiệp.
Phú Thọ định hướng phát triển Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình

Phú Thọ định hướng phát triển Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình

Phú Thọ định hướng phát triển hồ Hòa Bình thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng chất lượng cao, phấn đấu đón 6,5 triệu lượt khách vào năm 2050.
Thời tiết hôm nay 10/11: Bắc Bộ tiếp tục giảm nhiệt

Thời tiết hôm nay 10/11: Bắc Bộ tiếp tục giảm nhiệt

Thời tiết hôm nay 10/11, Bắc Bộ giảm mưa, trưa chiều tăng nhiệt nhưng vẫn ở mức rét; Trung Bộ mưa lớn, tập trung từ phía Nam tỉnh Quảng Trị - phía Đông tỉnh Gia Lai; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trời nắng cả ngày.
29 người nhập viện sau bữa ăn tại doanh nghiệp, Bộ Y tế yêu cầu làm rõ nguyên nhân

29 người nhập viện sau bữa ăn tại doanh nghiệp, Bộ Y tế yêu cầu làm rõ nguyên nhân

Sau khi ghi nhận 29 trường hợp phải nhập viện với biểu hiện nghi ngộ độc thực phẩm sau bữa ăn tại doanh nghiệp ở Khu công nghiệp Long Hậu 3, Cục An toàn thực phẩm yêu cầu ngành Y tế Tây Ninh khẩn trương truy xuất nguồn gốc thực phẩm, lấy mẫu xét nghiệm và công khai kết quả điều tra.