Thứ bảy 29/11/2025 15:55
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Đoàn Thể thao Việt Nam xuất quân dự SEA Games 33 hướng tới thành tích đạt nhiều huy chương vàng

Đoàn Thể thao Việt Nam xuất quân dự SEA Games 33 hướng tới thành tích đạt nhiều huy chương vàng

Việt Nam chính thức xuất quân dự SEA Games 33 với lực lượng hùng hậu và quyết tâm lớn, hướng tới mục tiêu bứt phá tại đấu trường khu vực.
Quỹ Thiện nguyện Mạc Hoa và Nhóm Thiện nguyện Thiện Tâm  trao hơn 7 tấn hàng hóa giúp người dân bị thiệt hại do mưa lũ

Quỹ Thiện nguyện Mạc Hoa và Nhóm Thiện nguyện Thiện Tâm trao hơn 7 tấn hàng hóa giúp người dân bị thiệt hại do mưa lũ

Ngày 28/11, hơn 7 tấn hàng hóa và 60 triệu đồng tiền mặt đã được Nhóm Thiện nguyện Thiện Tâm, phường Tân An, tỉnh Đắk Lắk và các nhà hảo tâm cùng các tình nguyện viên trao tặng cho người dân bị ảnh hưởng và thiệt hại nặng do mưa, lũ tại xã Cư Pui (Căn cứ cách mạng) tỉnh Đắk Lắk.
Thời tiết hôm nay 29/11: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nắng hanh

Thời tiết hôm nay 29/11: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nắng hanh

Thời tiết hôm nay 29/11, chênh lệch nhiệt độ ở miền Bắc giảm dần, độ ẩm thấp; Thanh Hoá – Quảng Ngãi trời nắng, Gia Lai – Lâm Đồng có nơi có mưa; nhiệt độ sáng sớm ở Nam Bộ tăng dần, trời nắng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất tiêu chuẩn quản lý giáo dục đối với người nước ngoài

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất tiêu chuẩn quản lý giáo dục đối với người nước ngoài

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định về việc người nước ngoài vào làm quản lý, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật tại các cơ sở giáo dục của Việt Nam.
Nestlé Việt Nam khẳng định cam kết dài hạn tại Việt Nam qua hợp tác chiến lược mới

Nestlé Việt Nam khẳng định cam kết dài hạn tại Việt Nam qua hợp tác chiến lược mới

Sự kiện ký kết thể hiện niềm tin của Nestlé vào tiềm năng kinh tế Việt Nam, đồng thời củng cố vai trò của doanh nghiệp trong phát triển bền vững và giảm phát thải.
Thời tiết hôm nay 28/11: Bắc Bộ trời rét khô

Thời tiết hôm nay 28/11: Bắc Bộ trời rét khô

Thời tiết hôm nay 28/11, vùng núi cao Bắc Bộ có thể có sương muối; Trung Bộ ít mưa, nắng nhiều, ven biển Quảng Trị - Khánh Hoà có mưa to từ 1/12; cao nguyên Trung Bộ trời nắng; Nam Bộ ngày trời nắng.
Rau 0 đồng - món quà nghĩa tình gửi đến người dân vùng lũ

Rau 0 đồng - món quà nghĩa tình gửi đến người dân vùng lũ

Chương trình “ Gian hàng rau 0 đồng” do Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh phối hợp Tỉnh đoàn Khánh Hòa và các đơn vị liên quan tổ chức, diễn ra từ ngày 26/11 tại nhiều điểm: Xã Diên Lâm, Diên Khánh, Diên Lạc, Diên Điền; Phường Bắc Nha Trang, Tây Nha Trang.
TP. Hồ Chí Minh cam kết tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp đầu tư và phát triển

TP. Hồ Chí Minh cam kết tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp đầu tư và phát triển

Tại hội thảo “Kết nối doanh nghiệp Việt Nam – Trung Quốc” diễn ra chiều 27/11 trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2025, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà khẳng định thành phố sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư – kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp, đặc biệt là nhà đầu tư Trung Quốc, mở rộng hoạt động tại Việt Nam.
Vingroup hỗ trợ Đà Nẵng nâng cao năng lực cấp cứu hiện đại, gia tăng sức mạnh y tế miền Trung

Vingroup hỗ trợ Đà Nẵng nâng cao năng lực cấp cứu hiện đại, gia tăng sức mạnh y tế miền Trung

Sáng 27/11/2025, tại Đà Nẵng, Tập đoàn Vingroup phối hợp với Bộ Y tế, Sở Y tế và UBND Thành phố Đà Nẵng tổ chức Lễ bàn giao xe cấp cứu và trang thiết bị y tế do Tập đoàn Vingroup tài trợ cho Trung tâm Cấp cứu thành phố Đà Nẵng. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc nâng cấp mô hình cấp cứu ngoại viện theo tiêu chuẩn quốc tế tại miền Trung, đồng thời tăng cường năng lực phản ứng y tế khẩn cấp, bảo đảm người dân và du khách được hỗ trợ kịp thời.
Thời tiết ngày mai 28/11/2025: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đêm rét, ngày nắng

Thời tiết ngày mai 28/11/2025: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đêm rét, ngày nắng

Thời tiết ngày mai 28/11/2025, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đêm không mưa, sáng có sương mù nhẹ, ngày nắng; đêm và sáng rét, vùng núi có nơi rét đậm và có thể xuất hiện sương muối ở vùng núi cao.
Giám sát tiền lương, thưởng Tết 2026: Bộ Nội vụ yêu cầu địa phương báo cáo trước 25/12

Giám sát tiền lương, thưởng Tết 2026: Bộ Nội vụ yêu cầu địa phương báo cáo trước 25/12

Bộ Nội vụ vừa ban hành công văn gửi giám đốc sở nội vụ các tỉnh, thành phố, yêu cầu rà soát, cập nhật tình hình tiền lương, tiền thưởng và quan hệ lao động tại doanh nghiệp trong dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán năm 2026.
Triệu vòng tay hỗ trợ Khánh Hòa sau lũ: Báo chí đồng hành cùng đồng bào vượt khó

Triệu vòng tay hỗ trợ Khánh Hòa sau lũ: Báo chí đồng hành cùng đồng bào vượt khó

Đợt mưa lũ lịch sử giữa tháng 11 đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người, cơ sở hạ tầng, tài sản đối với nhân dân và các địa phương Nam Trung Bộ, đặc biệt tại tỉnh Khánh Hòa.
Ngôi nhà Ánh Dương hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái bị bạo lực giới

Ngôi nhà Ánh Dương hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái bị bạo lực giới

Tại Điện Biên, Trung tâm Dịch vụ Một cửa (OSSC) – Ngôi nhà Ánh Dương đã chính thức đưa vào hoạt động ngày 27/11 nhằm hỗ trợ tích hợp dành cho phụ nữ và trẻ em gái đang trải qua hoặc có nguy cơ chịu bạo lực trên cơ sở giới, đánh dấu một bước tiến quan trọng của địa phương trong nỗ lực tăng cường bảo vệ nhóm yếu thế.
Du học Đức đúng cách với lộ trình tiếng Đức từ IVES

Du học Đức đúng cách với lộ trình tiếng Đức từ IVES

Với triết lý “Học đúng – Tiến nhanh – Đạt chuẩn”, IVES mang đến hai chương trình nổi bật: Khóa A1 Online khai giảng ngày 20/12/2025 và Lớp B1+ luyện nghe – nói với người bản địa, khai giảng 01/12/2025, đáp ứng trọn vẹn nhu cầu học tiếng và chuẩn bị phỏng vấn của người học.
Phát gộp 3 tháng lương hưu cho người dân 4 tỉnh bị thiệt hại do mưa lũ

Phát gộp 3 tháng lương hưu cho người dân 4 tỉnh bị thiệt hại do mưa lũ

Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam cho biết trong kỳ chi trả tháng 12 tới, cơ quan này sẽ thực hiện chi trả gộp 3 tháng lương hưu (tháng 12/2025, tháng 1 và tháng 2/2026) cho người thụ hưởng tại các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa và Lâm Đồng.