Thứ bảy 20/06/2026 06:14
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Đưa ngư dân bị tai nạn trên biển về đất liền an toàn

Đưa ngư dân bị tai nạn trên biển về đất liền an toàn

Ngày 19/6, sau hai ngày hành trình Tàu Trường Sa 08, Hải đội 1, Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân đã cập bến, đưa ngư dân gặp nạn trên biển về đến đất liền an toàn, tổ chức bàn giao cho gia đình. Đại tá Lê Hồng Quang, Phó Chủ nhiệm Chính trị Vùng 2 dự và chủ trì bàn giao; cùng dự có Thượng tá Hà Văn Hậu, Phó Chính ủy Lữ đoàn 125.
Người đọc thực sự cần gì từ báo chí trong thời đại ai cũng là “phóng viên”?

Người đọc thực sự cần gì từ báo chí trong thời đại ai cũng là “phóng viên”?

Có một nghịch lý đang diễn ra trong thời đại số. Chưa bao giờ con người được tiếp cận nhiều thông tin như hôm nay, nhưng cũng chưa bao giờ việc hiểu đúng bản chất của những gì đang diễn ra lại trở nên khó khăn đến thế. Mỗi sáng thức dậy, điện thoại của chúng ta đã đầy ắp thông báo, “tin bài”. Giá vàng tăng, chứng khoán giảm, bất động sản phục hồi, một chính sách mới sắp có hiệu lực, một doanh nghiệp vừa công bố khoản đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Chỉ trong vài phút lướt mạng xã hội, một người có thể tiếp nhận lượng thông tin nhiều hơn những gì một thế hệ trước đây tiếp cận trong nhiều ngày.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Chủ tịch UBND tỉnh phải cam kết tiến độ hoàn thành trường học vùng biên trước ngày 22/6

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Chủ tịch UBND tỉnh phải cam kết tiến độ hoàn thành trường học vùng biên trước ngày 22/6

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu yêu cầu các địa phương bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư các dự án trường học vùng biên giới, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm người đứng đầu. Chủ tịch UBND các tỉnh phải gửi cam kết bằng văn bản về thời hạn hoàn thành dự án trước ngày 22/6, bảo đảm toàn bộ trường học được đưa vào vận hành trước thềm năm học mới 2026-2027.
Dịch vụ ô tô đô thị thích ứng với nhu cầu gia tăng phương tiện

Dịch vụ ô tô đô thị thích ứng với nhu cầu gia tăng phương tiện

Ô tô tăng nhanh tại Cần Thơ đang kéo theo sự chuyển dịch của các mô hình kinh doanh dịch vụ đô thị, từ rửa xe đến giữ xe, cho thấy sự thích ứng rõ nét của khu vực kinh tế tư nhân trước nhu cầu đời sống ngày càng thay đổi.
Hà Nội bung ra thị trường hàng trăm căn nhà ở xã hội giá từ 813 triệu đồng

Hà Nội bung ra thị trường hàng trăm căn nhà ở xã hội giá từ 813 triệu đồng

Trong bối cảnh phân khúc chung cư thương mại liên tục lập mặt bằng giá mới, làn sóng mở bán nhà ở xã hội đợt mới tại Hà Nội đang thu hút sự chú ý đặc biệt của thị . Với mức giá khởi điểm từ hơn 800 triệu đồng/căn, đây là cơ hội lớn cho nhóm khách hàng có nhu cầu ở thực.
Hội sách Thiếu nhi TP.HCM lần VI năm 2026 tổ chức tại 3 địa điểm với hơn 100 hoạt động

Hội sách Thiếu nhi TP.HCM lần VI năm 2026 tổ chức tại 3 địa điểm với hơn 100 hoạt động

Từ ngày 26/6 đến 2/7/2026, Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần VI sẽ diễn ra với chủ đề “Em vui đọc sách, học bao điều hay”, mang đến hơn 100 hoạt động đọc sách, giáo dục, trải nghiệm và giao lưu dành cho thiếu nhi cùng gia đình.
Báo chí số - Mô hình “dân vận khéo” trong kỷ nguyên mới

Báo chí số - Mô hình “dân vận khéo” trong kỷ nguyên mới

Từ lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác dân vận đến yêu cầu thực tiễn của kỷ nguyên số hôm nay, báo chí đang khẳng định vai trò là cầu nối giữa ý Đảng với lòng dân. Mỗi tác phẩm báo chí không chỉ truyền tải thông tin mà còn góp phần tạo dựng niềm tin, lan tỏa tri thức và khơi dậy khát vọng phát triển trong cộng đồng.
Giả mạo Cổng Dịch vụ công Quốc gia để lừa đảo, người dân cần đặc biệt cảnh giác

Giả mạo Cổng Dịch vụ công Quốc gia để lừa đảo, người dân cần đặc biệt cảnh giác

Lực lượng chức năng TP. Đà Nẵng vừa phát hiện một website có giao diện tương tự Cổng Dịch vụ công Quốc gia nhằm đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm đoạt tài sản. Trước thủ đoạn ngày càng tinh vi của các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng, người dân được khuyến cáo chỉ truy cập các cổng dịch vụ công chính thức và tuyệt đối không cung cấp thông tin bảo mật cho các trang web không rõ nguồn gốc.
Thời tiết hôm nay 19/6: Hà Nội nắng nóng kéo dài nhiều ngày tới

Thời tiết hôm nay 19/6: Hà Nội nắng nóng kéo dài nhiều ngày tới

Thời tiết hôm nay 19/6, vùng núi Bắc Bộ có nơi mưa to, đồng bằng Bắc Bộ nắng nóng; Trung Bộ nắng nóng diện rộng; cao nguyên Trung Bộ sáng trời nắng nhẹ, Nam Bộ trưa trời nắng, chiều nay mưa dông.
Thời tiết hôm nay 18/6: Hà Nội trưa và chiều trời oi nóng

Thời tiết hôm nay 18/6: Hà Nội trưa và chiều trời oi nóng

Thời tiết hôm nay 18/6, Bắc Bộ trưa chiều nay trời oi nóng; vùng núi, trung du Bắc Bộ có mưa lớn; Nghệ An – Đắk Lắk chiều nay nắng nóng diện rộng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối mưa dông.
Hà Nội ban hành nghị quyết mới thúc đẩy kinh tế đêm mở rộng hoạt động toàn thành phố

Hà Nội ban hành nghị quyết mới thúc đẩy kinh tế đêm mở rộng hoạt động toàn thành phố

Hà Nội chính thức triển khai nghị quyết phát triển kinh tế đêm, mở rộng khung giờ hoạt động đến 2h sáng tại nhiều khu vực, kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng dịch vụ, du lịch và tiêu dùng đô thị.
Hà Nội miễn phí vé xe buýt trong Vành đai 1 từ 1/7: Những tuyến nào được áp dụng?

Hà Nội miễn phí vé xe buýt trong Vành đai 1 từ 1/7: Những tuyến nào được áp dụng?

Từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/6/2027, hành khách có hành trình xuất phát từ khu vực Vành đai 1 sẽ được miễn phí vé xe buýt công cộng theo chính sách hỗ trợ chuyển đổi sang giao thông xanh của Hà Nội.
Quy định mới về mức bồi thường và hoàn vé khi chuyến bay bị chậm, hủy

Quy định mới về mức bồi thường và hoàn vé khi chuyến bay bị chậm, hủy

Trường hợp thời gian chậm trong khoảng từ 07h00 đến trước 22h00 phải bố trí nơi nghỉ phù hợp với điều kiện thực tế của cảng hàng không. Trường hợp thời gian chậm trong khoảng từ 22h00 hôm trước đến trước 07h00 ngày hôm sau phải bố trí chỗ ngủ, nghỉ phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương hoặc giải pháp thay thế nếu được sự đồng ý của hành khách...
Hà Nội cấm phương tiện qua La Thành đoạn Nguyễn Chí Thanh phục vụ thi công

Hà Nội cấm phương tiện qua La Thành đoạn Nguyễn Chí Thanh phục vụ thi công

Hà Nội cấm toàn bộ phương tiện qua đoạn La Thành từ Nguyễn Chí Thanh đến Thành Công từ 17/6 để phục vụ thi công Vành đai 1, đồng thời điều chỉnh phân luồng giao thông nhằm giảm ùn tắc.
Thời tiết hôm nay 17/6: Vùng núi, trung du Bắc Bộ mưa lớn đến 18/6

Thời tiết hôm nay 17/6: Vùng núi, trung du Bắc Bộ mưa lớn đến 18/6

Thời tiết hôm nay 17/6, đồng bằng Bắc Bộ trưa mai oi nóng; Trung Bộ tiếp tục nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ trưa trời nắng; Nam Bộ chiều mưa dông, trưa trời nắng.