Thứ sáu 24/04/2026 23:35
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Công đoàn Cần Thơ: 51 năm hành trình không rời người lao động

Công đoàn Cần Thơ: 51 năm hành trình không rời người lao động

Tháng Tư lại về trên thành phố Cần Thơ, những cây cầu bắc qua sông sáng đèn mỗi tối, những khu công nghiệp ven đô vẫn rộn ràng ca kíp… Và trong nhịp sống ấy, có một dòng chảy bền bỉ không ồn ào nhưng chưa từng ngưng nghỉ: Hành trình 51 năm của tổ chức Công đoàn thành phố Cần Thơ đồng hành cùng người lao động, kể từ dấu mốc lịch sử Giải phóng miền Nam 30/4/1975.
Quảng Ninh phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động: Đặt con người vào trung tâm phát triển

Quảng Ninh phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động: Đặt con người vào trung tâm phát triển

Sáng nay, tại Quảng Ninh đã diễn ra Lễ phát động Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động và Tháng Công nhân năm 2026 cấp quốc gia. Đây là lần đầu tiên tỉnh được Trung ương tin tưởng lựa chọn đăng cai tổ chức sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện sự ghi nhận đối với những nỗ lực phát triển toàn diện của địa phương trong thời gian qua.
Herbalife Việt Nam cam kết sức khỏe cộng đồng tại chuỗi làm việc Mỹ - ASEAN

Herbalife Việt Nam cam kết sức khỏe cộng đồng tại chuỗi làm việc Mỹ - ASEAN

Herbalife Việt Nam tham gia chuỗi chương trình làm việc cấp cao tại Hà Nội trong khuôn khổ đoàn doanh nghiệp của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN, nhấn mạnh vai trò của dinh dưỡng khoa học, vận động thường xuyên và phát triển bền vững đối với cộng đồng.
Hành trình biến rác thành tài nguyên tại Việt Nam: Cơ hội kinh tế tỉ đô từ nhựa tái chế

Hành trình biến rác thành tài nguyên tại Việt Nam: Cơ hội kinh tế tỉ đô từ nhựa tái chế

Việt Nam đang thất thoát hàng tỷ USD từ rác nhựa mỗi năm, nhưng nếu được phân loại và xử lý đúng cách, nguồn “rác” này có thể trở thành tài nguyên quý giá cho nền kinh tế tuần hoàn.
Ưu đãi tháng 4 sắp khép lại, VinFast Viper đổi pin siêu tốc hút khách chốt đơn trước giờ G

Ưu đãi tháng 4 sắp khép lại, VinFast Viper đổi pin siêu tốc hút khách chốt đơn trước giờ G

Cơ chế đổi pin linh hoạt cùng chi phí sử dụng thấp đang giúp VinFast Viper đáp ứng trọn vẹn hai yêu cầu lớn nhất của người dùng xe máy điện: tiếp năng lượng tiện lợi giảm áp lực chi phí đi lại. Trong bối cảnh loạt ưu đãi tháng 4 sắp khép lại, nhiều người dùng đang tranh thủ chốt cọc sớm để kịp “gom” trọn các quyền lợi hấp dẫn.
Đề xuất tăng 8% lương hưu, trợ cấp từ 1/7: Hỗ trợ người hưởng trước áp lực trượt giá

Đề xuất tăng 8% lương hưu, trợ cấp từ 1/7: Hỗ trợ người hưởng trước áp lực trượt giá

Bộ Nội vụ đề xuất tăng 8% lương hưu và trợ cấp từ ngày 1/7/2026 nhằm bù đắp mức tăng chỉ số giá tiêu dùng, đồng thời bổ sung chính sách hỗ trợ với nhóm có mức hưởng thấp.
Thời tiết hôm nay 24/4: Hà Nội trời mát

Thời tiết hôm nay 24/4: Hà Nội trời mát

Thời tiết hôm nay 24/4, Bắc Bộ sáng sớm se lạnh, ngày trời mát; Thanh Hóa – Quảng Ngãi có nơi mưa rất to; cao nguyên Trung Bộ trời nắng; Nam Bộ tiếp tục nắng nóng.
Workshop Vỏ hộp tái ‘xinh’ 4: Lan tỏa vòng tuần hoàn xanh hưởng ứng Ngày Trái Đất

Workshop Vỏ hộp tái ‘xinh’ 4: Lan tỏa vòng tuần hoàn xanh hưởng ứng Ngày Trái Đất

Trong khuôn khổ chương trình “Thu gom vỏ hộp, lan tỏa sống xanh 2026”, workshop Vỏ hộp tái “xinh” 4 diễn ra tại Hải Phòng đã trở thành điểm hẹn của các gia đình, bạn trẻ và những người yêu lối sống xanh. Từ những vỏ hộp sữa đã qua sử dụng, người tham gia cùng nhau tạo nên các sản phẩm nhỏ xinh, đồng thời góp thêm một mắt xích vào hành trình thu gom - tái chế - tái sinh, lan tỏa tinh thần sống có trách nhiệm với môi trường nhân dịp Ngày Trái Đất 22/4.
Cao điểm bay 30/4: Sân bay căng tải, VNeID vào “bài test lớn”

Cao điểm bay 30/4: Sân bay căng tải, VNeID vào “bài test lớn”

Cao điểm nghỉ lễ 30/4–1/5 khiến lưu lượng hành khách tăng nhanh tại các sân bay lớn. Trong áp lực đó, việc đưa VNeID vào quy trình làm thủ tục không chỉ để giảm tải mà còn là phép thử thực tế cho chuyển đổi số, theo xu hướng đã triển khai tại nhiều sân bay quốc tế.
Người dân không cần về nơi cư trú xin xác nhận độc thân từ 1/3/2027

Người dân không cần về nơi cư trú xin xác nhận độc thân từ 1/3/2027

Quốc hội vừa thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi), cho phép người dân đăng ký và xác nhận tình trạng hôn nhân tại bất kỳ UBND cấp xã nào, không còn phụ thuộc nơi thường trú hay tạm trú. Quy định mới được kỳ vọng cắt giảm chi phí đi lại, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và thúc đẩy mạnh hơn quá trình số hóa dữ liệu dân cư, hộ tịch.
Hơn 123.000 lao động nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong quý I/2026

Hơn 123.000 lao động nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong quý I/2026

Theo báo cáo thị trường lao động quý I/2026 của Bộ Nội vụ, cả nước có hơn 123.800 người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp; trong đó trên 120.000 trường hợp đã được giải quyết.
Thấy gì từ pha quay xe vô cảm của thiếu tá CSGT Nguyễn Quang Hoàng

Thấy gì từ pha quay xe vô cảm của thiếu tá CSGT Nguyễn Quang Hoàng

Từ một lỗi giao thông, một cuộc truy đuổi đến quyết định quay xe bỏ mặc nạn nhân của Thiếu tá CSGT Nguyễn Quang Hoàng cho thấy ý thức - tình người và kỹ năng sống trong tình huống khẩn cấp có thể quyết định ranh giới sống – chết của một con người.
Công đoàn TP.HCM và hành trình đi cùng người lao động suốt nửa thế kỷ

Công đoàn TP.HCM và hành trình đi cùng người lao động suốt nửa thế kỷ

Hơn nửa thế kỷ sau ngày Giải phóng miền Nam 30/4/1975, giữa những khu công nghiệp ở Thành phố Hồ Chí Minh, hàng triệu công nhân vẫn đang cần mẫn giữ nhịp sản xuất. Tất cả góp phần làm nên một thành phố năng động bậc nhất cả nước.
Thời tiết hôm nay 23/4: Bắc Bộ trời mát cả ngày

Thời tiết hôm nay 23/4: Bắc Bộ trời mát cả ngày

Thời tiết hôm nay 23/4, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nguy cơ xảy ra dông lốc, mưa đá; Bắc Trung Bộ giảm nhiệt; Quảng Trị - Lâm Đồng có nơi nắng nóng; Nam Bộ nhiều nơi nắng nóng.
Phú Thọ: Họp báo công bố giải bóng chuyền Cúp Hùng Vương 2026

Phú Thọ: Họp báo công bố giải bóng chuyền Cúp Hùng Vương 2026

Giải bóng chuyền Cúp Hùng Vương 2026 chính thức khởi tranh tại Phú Thọ, quy tụ 8 đội mạnh nhất cả nước; sự đồng hành của Supe Lâm Thao tiếp tục góp phần nâng tầm quy mô và sức hút giải đấu.