Thứ năm 19/02/2026 08:52
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Thời tiết hôm nay 19/2: Hà Nội có mưa, trời rét

Thời tiết hôm nay 19/2: Hà Nội có mưa, trời rét

Thời tiết hôm nay 19/2, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa rải rác, riêng Tây Bắc mưa vài nơi; trời rét, vùng núi có nơi rét đậm.
Thời tiết ngày mai 19/2/2026: Bắc Bộ mưa rải rác, vùng núi rét đậm

Thời tiết ngày mai 19/2/2026: Bắc Bộ mưa rải rác, vùng núi rét đậm

Thời tiết ngày mai 19/2/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa rải rác, riêng Tây Bắc mưa vài nơi; trời rét, vùng núi có nơi rét đậm.
Mùa xuân ở lại cùng những người giữ lớp

Mùa xuân ở lại cùng những người giữ lớp

Giữa thực trạng thiếu giáo viên ở nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa ở Cà Mau, sự gắn bó lâu dài của những thầy cô bám trường, bám lớp đang góp phần giữ ổn định hoạt động dạy và học, làm vơi đi phần nào áp lực nhân lực cho ngành giáo dục địa phương.
Thời tiết hôm nay 18/2: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mùng 2 Tết có mưa, trời lạnh

Thời tiết hôm nay 18/2: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mùng 2 Tết có mưa, trời lạnh

Thời tiết hôm nay 18/2, Hà Nội có mưa rét đến mùng 3 Tết; Thanh Hóa – Quảng Ngãi có mưa; Gia Lai – Lâm Đồng nắng đẹp; Nam Bộ có nắng nóng cục bộ.
Ngành y tế 2026 trước áp lực cải cách: Người dân chờ đợi chất lượng cao hơn và bệnh viện bớt quá tải

Ngành y tế 2026 trước áp lực cải cách: Người dân chờ đợi chất lượng cao hơn và bệnh viện bớt quá tải

Năm 2026, người dân kỳ vọng ngành y tế nâng chất lượng khám chữa bệnh, giảm quá tải bệnh viện, minh bạch chi phí và đẩy mạnh chuyển đổi số để cải thiện trải nghiệm điều trị.
Thời tiết ngày mai 18/2/2026: Bắc Bộ chuyển rét, nhiệt độ thấp nhất 16-19 độ C

Thời tiết ngày mai 18/2/2026: Bắc Bộ chuyển rét, nhiệt độ thấp nhất 16-19 độ C

Thời tiết ngày mai 18/2/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa rải rác, riêng Tây Bắc mưa vài nơi; từ đêm 17/02 trời chuyển rét, vùng núi có nơi rét đậm.
Sáng mùng Một và “giấc mơ” không nghỉ Tết

Sáng mùng Một và “giấc mơ” không nghỉ Tết

Sáng mùng Một, TP. Cần Thơ tĩnh lặng sau một đêm dài pháo hoa và lời chúc. Cửa cuốn hạ kín, biển hiệu tắt đèn, những con đường vốn ồn ào nay thưa tiếng xe. Người ta chọn ở nhà, đi chùa, hoặc ghé thăm nhau bằng những nụ cười đầu năm. Nhưng giữa khoảng lặng ấy, vẫn có những xấp giấy mỏng mang theo “giấc mơ” được mở ra: Những tờ vé số...
Thời tiết hôm nay 17/2: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa xuân, nhiệt độ giảm

Thời tiết hôm nay 17/2: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa xuân, nhiệt độ giảm

Thời tiết hôm nay 17/2, không khí lạnh yếu đã xuống miền Bắc, Đông Bắc Bộ trưa chiều trời ấm, mùng 2, mùng 3 Tết trời rét; duyên hải Nam Trung Bộ trời nắng; cao nguyên Trung Bộ nắng đẹp; Nam Bộ trời nắng, có nơi nắng nóng.
Thời tiết ngày mai 17/2/2026: Bắc Bộ mưa rải rác, trời chuyển rét, vùng núi rét đậm

Thời tiết ngày mai 17/2/2026: Bắc Bộ mưa rải rác, trời chuyển rét, vùng núi rét đậm

Thời tiết ngày mai 17/2/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ mưa nhỏ rải rác quay trở lại, trời chuyển rét, vùng núi có nơi rét đậm.
Hà Nội mở rộng điểm trông giữ xe, miễn phí Metro và 128 tuyến buýt dịp Tết Bính Ngọ 2026

Hà Nội mở rộng điểm trông giữ xe, miễn phí Metro và 128 tuyến buýt dịp Tết Bính Ngọ 2026

Hà Nội đồng loạt triển khai nhiều điểm trông giữ xe miễn phí tại các khu vực tâm linh, di tích trung tâm; đồng thời miễn phí 100% vé Metro và 128 tuyến xe buýt có trợ giá trong cao điểm Tết Bính Ngọ 2026.
TP. Hồ Chí Minh: Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ 2026 - Điểm hẹn tri thức mở màn mùa xuân mới

TP. Hồ Chí Minh: Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ 2026 - Điểm hẹn tri thức mở màn mùa xuân mới

Ngày 15/2/2026 (tức 28 tháng Chạp âm lịch), TP. Hồ Chí Minh đã chính thức khai mạc Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ 2026, mở màn cho chuỗi hoạt động văn hóa đầu năm mới.
Thời tiết hôm nay 16/2: Bắc Bộ, Trung Bộ nắng ấm trong ngày 29 Tết

Thời tiết hôm nay 16/2: Bắc Bộ, Trung Bộ nắng ấm trong ngày 29 Tết

Thời tiết hôm nay 16/2, cả nước chủ đạo là nắng ráo và ấm áp; Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh thời tiết đẹp trong đêm giao thừa, riêng Nam Bộ nắng mạnh; từ ngày mai sẽ có không khí lạnh xuống, ảnh hưởng đến khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
Thời tiết ngày mai 16/2/2026: Bắc Bộ sáng sương mù, trưa hửng nắng, đêm trời lạnh

Thời tiết ngày mai 16/2/2026: Bắc Bộ sáng sương mù, trưa hửng nắng, đêm trời lạnh

Thời tiết ngày mai 16/2/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa nhỏ vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều giảm mây trời nắng, đêm và sáng trời lạnh.
Thời tiết hôm nay 15/2: Miền Bắc cận Tết Nguyên đán trời ấm áp

Thời tiết hôm nay 15/2: Miền Bắc cận Tết Nguyên đán trời ấm áp

Thời tiết hôm nay 15/2, từ mùng 1 – mùng 3 Tết miền Bắc chuyển mưa rét; Trung Bộ trời nắng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trời nắng mạnh, khá nóng vào giữa trưa và đầu giờ chiều.
Liên đoàn Lao động TP. Hà Nội tổ chức 26 chuyến xe miễn phí đưa 1.200 công nhân về quê đón Tết

Liên đoàn Lao động TP. Hà Nội tổ chức 26 chuyến xe miễn phí đưa 1.200 công nhân về quê đón Tết

Ngày 14/2, tại Khu công nghiệp Thăng Long, Công đoàn TP. Hà Nội tổ chức chương trình “Xe miễn phí đưa công nhân lao động có hoàn cảnh khó khăn về quê đón Tết”, trao gửi 26 chuyến xe nghĩa tình tới 1.200 công nhân làm việc tại các khu công nghệ cao và khu công nghiệp trên địa bàn.