Thứ năm 05/03/2026 13:32
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Hà Nội chỉ đạo triển khai sách giáo khoa thống nhất cho năm học 2026–2027

Hà Nội chỉ đạo triển khai sách giáo khoa thống nhất cho năm học 2026–2027

UBND TP Hà Nội vừa ban hành công văn về việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và triển khai sử dụng sách giáo khoa trong năm học 2026–2027. Công văn do Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Thu Hà ký, yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát toàn diện điều kiện triển khai chương trình mới trên địa bàn.
Thời tiết hôm nay 5/3: Bắc Bộ trưa chiều trời ấm

Thời tiết hôm nay 5/3: Bắc Bộ trưa chiều trời ấm

Thời tiết hôm nay 5/3, miền Bắc ít khả năng xuất hiện nồm ẩm; nhiều nơi ở Trung Bộ có mưa; Nam Bộ ngày nắng mạnh, chiều tối có mưa dông trái mùa.
Rút bảo hiểm xã hội một lần có được đóng lại ngay?

Rút bảo hiểm xã hội một lần có được đóng lại ngay?

Người lao động sau khi rút bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần có thể tham gia lại ngay mà không phải chờ thời gian theo quy định. Theo thông tin từ Bảo hiểm xã hội TP. Hồ Chí Minh, mức hưởng BHXH một lần được tính theo số năm đóng và tiền lương bình quân, trong đó mỗi năm có thể nhận từ 1,5–2 tháng lương, tùy giai đoạn tham gia.
Ứng cử viên đại biểu HĐND TP. Hồ Chí Minh Cao Thanh Bình: Lấy an sinh xã hội và hạ tầng làm động lực phát triển bền vững

Ứng cử viên đại biểu HĐND TP. Hồ Chí Minh Cao Thanh Bình: Lấy an sinh xã hội và hạ tầng làm động lực phát triển bền vững

Hơn 15 năm kinh nghiệm hoạt động tại cơ quan dân cử, ông Cao Thanh Bình – ứng cử viên Đại biểu Hội đồng nhân dân TP. Hồ Chí Minh Đơn vị bầu cử số 34 – đưa ra chương trình hành động tập trung vào phát triển hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư và củng cố hệ thống an sinh xã hội, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho Thành phố Hồ Chí Minh nói chung và khu vực Long Phước nói riêng.
Quảng Trị: Điều tra vụ người phụ nữ đập phá nhiều ô tô trên đường Trần Phú

Quảng Trị: Điều tra vụ người phụ nữ đập phá nhiều ô tô trên đường Trần Phú

Một phụ nữ chưa rõ danh tính bất ngờ dùng gậy và rựa đập phá nhiều ô tô đang đậu trên đường Trần Phú (phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị). Cơ quan chức năng đã nhanh chóng khống chế đối tượng và đang điều tra vụ việc.
Thời tiết ngày mai 5/3/2026: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù rải rác

Thời tiết ngày mai 5/3/2026: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù rải rác

Thời tiết ngày mai 5/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm sương mù và sương mù nhẹ rải rác.
Nữ doanh nhân Thanh Hóa ứng cử đại biểu Quốc hội vì rừng và đồng bào dân tộc

Nữ doanh nhân Thanh Hóa ứng cử đại biểu Quốc hội vì rừng và đồng bào dân tộc

Trong danh sách 29 ứng cử viên đại biểu quốc hội khóa XVI của tỉnh Thanh Hóa, nữ doanh nhân Nguyễn Lê Ngọc Linh là trường hợp có động lực trở thành người đại biểu nhân dân khá đặc biệt – muốn làm đại biểu Quốc hội để nói lên tiếng nói của đồng bào người dân tộc thiểu số và cùng họ gìn giữ và phát triển rừng, sống gắn bó với những cánh rừng quê hương.
Nhiều chuyến bay từ Hà Nội đi Trung Đông bị hủy do căng thẳng an ninh

Nhiều chuyến bay từ Hà Nội đi Trung Đông bị hủy do căng thẳng an ninh

Trước diễn biến phức tạp của tình hình xung đột tại Trung Đông, nhiều hãng hàng không nước ngoài khai thác tại Việt Nam đã hủy các chuyến bay từ Hà Nội đi khu vực này trong ngày 4–5/3. Cơ quan quản lý yêu cầu các đơn vị theo dõi sát rủi ro, điều chỉnh kế hoạch khai thác nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối.
Lắp đặt quảng cáo trên dải phân cách, hành lang đường bộ sai vị trí sẽ bị xử lý nghiêm

Lắp đặt quảng cáo trên dải phân cách, hành lang đường bộ sai vị trí sẽ bị xử lý nghiêm

Tình trạng trụ quảng cáo độc lập mọc lên trong công viên, tiểu đảo, dải phân cách giữa đường (con lươn) với kích thước lớn, thậm chí che phủ tán cây xanh, đang đặt ra nhiều băn khoăn về an toàn hạ tầng giao thông, mỹ quan đô thị và không gian sinh trưởng của cây xanh. Trước thực tế này, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh đã có thông tin phản hồi làm rõ cơ sở pháp lý, quan điểm quản lý và kết quả kiểm tra, xử lý trong thời gian qua.
Thời tiết hôm nay 4/3: Hà Nội trời nắng ráo

Thời tiết hôm nay 4/3: Hà Nội trời nắng ráo

Thời tiết hôm nay 4/3, Bắc Bộ giảm mưa, trưa chiều trời nắng ấm, từ ngày 8-10/3 có mưa dông; Thanh Hóa – Gia Lai có mưa dông, Nam Trung Bộ có nơi trời nắng; Nam Bộ nhiệt độ giảm nhẹ, chiều tối có mưa trái mùa.
Thời tiết ngày mai 4/3/2026: Bắc Bộ ngày nắng, đêm và sáng trời rét

Thời tiết ngày mai 4/3/2026: Bắc Bộ ngày nắng, đêm và sáng trời rét

Thời tiết ngày mai 4/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mây, đêm không mưa, ngày nắng, đêm và sáng trời rét.
Phú Thọ siết tiến độ 67 cụm công nghiệp toàn tỉnh

Phú Thọ siết tiến độ 67 cụm công nghiệp toàn tỉnh

UBND tỉnh Phú Thọ yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường nắm bắt, tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng cụm công nghiệp, tạo dư địa tăng trưởng giai đoạn 2026–2030.
Lâm Đồng: Quảng bá điểm đến du lịch trong bối cảnh sân bay Liên Khương tạm ngừng hoạt động

Lâm Đồng: Quảng bá điểm đến du lịch trong bối cảnh sân bay Liên Khương tạm ngừng hoạt động

Ngày 2/3/2026, sự kiện nằm trong chiến lược tổng thể nhằm quảng bá hình ảnh Lâm Đồng là điểm đến "an toàn – thân thiện – hấp dẫn", đồng thời ứng phó linh hoạt trước thách thức từ việc tạm ngừng khai thác Cảng hàng không quốc tế Liên Khương.
Hà Nội xét duyệt, cấp Giấy công nhận “An toàn về an ninh, trật tự” trong năm 2026

Hà Nội xét duyệt, cấp Giấy công nhận “An toàn về an ninh, trật tự” trong năm 2026

UBND TP Hà Nội sẽ tổ chức xét duyệt, quyết định công nhận và cấp Giấy công nhận đạt tiêu chuẩn “An toàn về an ninh, trật tự” đối với các xã, phường, cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục trong năm 2026.
Thời tiết hôm nay 3/3: Đông Bắc Bộ giảm nhiệt độ, chuyển lạnh

Thời tiết hôm nay 3/3: Đông Bắc Bộ giảm nhiệt độ, chuyển lạnh

Thời tiết hôm nay 3/3, do có không khí lạnh, miền Bắc đêm và sáng trời rét; Trung Bộ nhiều nơi chuyển mưa, phía Bắc trời mát, phía Nam có nắng; cao nguyên Trung Bộ trời nắng, chiều tối có mưa vài nơi; Nam Bộ nắng mạnh, nhiệt độ cao, có mưa trái mùa về chiều tối.