Thứ bảy 28/03/2026 06:40
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Hơn 5.000 vận động viên tham gia Vnexpress Marathon Green paradise Cần Giờ

Hơn 5.000 vận động viên tham gia Vnexpress Marathon Green paradise Cần Giờ

Hưởng ứng Ngày Thể thao Việt Nam và chào mừng các ngày lễ lớn Giải phóng miền Nam 30/4, Quốc tế Lao động 1/5, hơn 5.000 vận động viên sẽ tham gia giải chạy VnExpress Marathon Green Paradise Cần Giờ. Với cung đường “chạm biển – xuyên rừng” sinh thái độc đáo, sự kiện không chỉ cổ vũ cho lối sống khỏe – sống xanh mà còn khai mở điểm đến thể thao đẳng cấp quốc tế hoàn toàn mới - Vinhomes Green Paradise Cần Giờ.
Thời tiết ngày mai 28/3/2026: Bắc Bộ nhiều nơi có mưa, Nam Bộ ngày nắng

Thời tiết ngày mai 28/3/2026: Bắc Bộ nhiều nơi có mưa, Nam Bộ ngày nắng

Thời tiết ngày mai 28/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều trời nắng.
Cấp phép 3 chuyến bay đặc biệt của Qatar Airways, giải tỏa hành khách mắc kẹt vì chiến sự

Cấp phép 3 chuyến bay đặc biệt của Qatar Airways, giải tỏa hành khách mắc kẹt vì chiến sự

Cục Hàng không Việt Nam vừa cấp phép cho Qatar Airways khai thác 3 chuyến bay theo hình thức kết hợp trên hành trình Doha (DOH) – Hà Nội (HAN) – TP. Hồ Chí Minh (SGN), nhằm kịp thời hỗ trợ vận chuyển hành khách trong bối cảnh không phận Trung Đông bị gián đoạn.
Đồ án quy hoạch Hà Nội 100 năm: Làm rõ sự cần thiết xây sân bay thứ hai

Đồ án quy hoạch Hà Nội 100 năm: Làm rõ sự cần thiết xây sân bay thứ hai

Chiều 26/3, UBND TP Hà Nội tổ chức hội nghị lấy ý kiến thẩm định đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm trước khi trình HĐND thành phố xem xét, thông qua. Một trong những nội dung đáng chú ý được tiếp thu và làm rõ thêm là sự cần thiết xây dựng sân bay thứ hai của Hà Nội trong dài hạn.
Thời tiết hôm nay 27/3: Bắc Bộ trưa chiều trời nắng, tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 27/3: Bắc Bộ trưa chiều trời nắng, tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 27/3, Hà Nội sang tuần nắng nóng; Trung Bộ trời nắng, khá nóng; cao nguyên Trung Bộ nắng mạnh; Nam Bộ vùng nắng nóng mở rộng.
Bộ Công an đề xuất phạt tới 70 triệu đồng hành vi lợi dụng từ thiện lừa đảo trên mạng

Bộ Công an đề xuất phạt tới 70 triệu đồng hành vi lợi dụng từ thiện lừa đảo trên mạng

Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó đề xuất nhiều chế tài mạnh nhằm tăng tính răn đe, đặc biệt với các hành vi lừa đảo trực tuyến.
Thời tiết ngày mai 27/3/2026: Miền Bắc nắng nóng, có nơi trên 35 độ

Thời tiết ngày mai 27/3/2026: Miền Bắc nắng nóng, có nơi trên 35 độ

Thời tiết ngày mai 27/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều trời nắng.
Bãi bỏ toàn bộ Nghị định 100 từ 15/5, hoàn thiện khung xử phạt giao thông

Bãi bỏ toàn bộ Nghị định 100 từ 15/5, hoàn thiện khung xử phạt giao thông

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 81/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt, đồng thời bãi bỏ Nghị định 100/2019/NĐ-CP kể từ ngày 15/5/2026.
Bộ Y tế đề xuất bồi thường đến 30 lần lương cơ sở cho tai biến tiêm chủng bắt buộc

Bộ Y tế đề xuất bồi thường đến 30 lần lương cơ sở cho tai biến tiêm chủng bắt buộc

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh, trong đó đề xuất cơ chế bồi thường của Nhà nước đối với các trường hợp gặp tai biến nặng sau tiêm chủng bắt buộc. Điểm đáng chú ý là mức bồi thường có thể lên tới 30 lần lương cơ sở đối với trường hợp để lại di chứng.
CSGT Hà Nội đối thoại doanh nghiệp vận tải: Siết an toàn giao thông phục vụ thi công dự án

CSGT Hà Nội đối thoại doanh nghiệp vận tải: Siết an toàn giao thông phục vụ thi công dự án

Chiều 25/3, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội tổ chức hội nghị trao đổi, đối thoại với hơn 40 doanh nghiệp vận tải nhằm triển khai các giải pháp bảo đảm trật tự, an toàn giao thông (TTATGT), đặc biệt trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng đang được triển khai trên địa bàn.
Tăng giá cước vận tải: Không thể chỉ để người dân gánh hết áp lực

Tăng giá cước vận tải: Không thể chỉ để người dân gánh hết áp lực

Việc nhiều loại hình vận tải đồng loạt tăng giá trong tháng 3/2026 phản ánh sức ép có thật từ biến động nhiên liệu. Nhưng từ câu chuyện vé tàu tăng 3% từ ngày 26/3, vấn đề không còn là chuyện tăng hay không tăng, mà là tăng thế nào, tăng đến đâu và khi giá đầu vào giảm thì cước có giảm đủ nhanh hay không. Đó mới là điểm quyết định niềm tin của thị trường và cảm nhận công bằng của người dân.
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị hỗ trợ máy tính cho chính quyền cơ sở tại Nghệ An

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị hỗ trợ máy tính cho chính quyền cơ sở tại Nghệ An

Đoàn công tác do Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh dẫn đầu đã trao 20 bộ máy tính cho thôn, bản và chính quyền cơ sở tại xã Con Cuông (Nghệ An), góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, cải cách hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số địa phương.
UEH có các chính sách hỗ trợ tài chính nhằm giữ chân giảng viên chất lượng cao

UEH có các chính sách hỗ trợ tài chính nhằm giữ chân giảng viên chất lượng cao

Ngày 24/03/2026, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) chính thức công bố chính sách toàn diện nhằm thu hút và giữ chân đội ngũ nhà giáo có học hàm, học vị cao, bao gồm Giáo sư (GS), Phó Giáo sư (PGS) và Tiến sĩ (TS), với mức hỗ trợ lên đến 500 triệu đồng/người.
Thời tiết hôm nay 26/3: Hà Nội trưa chiều trời nắng, oi nóng

Thời tiết hôm nay 26/3: Hà Nội trưa chiều trời nắng, oi nóng

Thời tiết hôm nay 26/3, Bắc Bộ chiều trời nắng, có nơi nắng nóng; Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ trời nắng ráo, nóng dần; Nam Bộ nhiều nơi nắng mạnh.
TP. Hồ Chí Minh đón gần 20 triệu lượt khách trong quý I/2026: Du lịch phục hồi mạnh

TP. Hồ Chí Minh đón gần 20 triệu lượt khách trong quý I/2026: Du lịch phục hồi mạnh

Trong bối cảnh du lịch nội địa tăng tốc và thị trường quốc tế dần ổn định, TP. Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu của ngành du lịch cả nước khi đón gần 20 triệu lượt khách trong quý I/2026, tạo nền tảng tích cực cho mục tiêu tăng trưởng cả năm.