Thứ ba 03/11/2026 20:35
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Sơn La: Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập chuẩn bị bước vào giai đoạn đầu tư mới

Sơn La: Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập chuẩn bị bước vào giai đoạn đầu tư mới

Hạ tầng giai đoạn I Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập đã cơ bản hoàn thành. Sơn La đang xúc tiến các bước triển khai giai đoạn II, hướng tới nâng cao năng lực thông quan và phát triển logistics biên giới.
Hai đêm concert của BigBang góp phần đưa khách quốc tế đến Việt Nam tăng mạnh

Hai đêm concert của BigBang góp phần đưa khách quốc tế đến Việt Nam tăng mạnh

Tháng 10/2026, Việt Nam đón khoảng 1,85 triệu lượt khách quốc tế, tăng 7% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, hai đêm concert của BigBang tại Hà Nội trở thành một trong những điểm nhấn thu hút du khách quốc tế, góp phần tạo sức bật cho hoạt động du lịch, lưu trú và vận tải. Tính chung 10 tháng, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đạt 19,5 triệu lượt, tăng 13,8%.
Lương tối thiểu vùng tăng từ 1/1/2027: Người lao động được tăng bao nhiêu?

Lương tối thiểu vùng tăng từ 1/1/2027: Người lao động được tăng bao nhiêu?

Từ ngày 1/1/2027, lương tối thiểu vùng tăng thêm 310.000 - 390.000 đồng/tháng, với mức cao nhất 5,7 triệu đồng tại vùng I theo quy định mới của Chính phủ.
Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Nâng cấp mạng xã hội Phật giáo Butta, ứng dụng AI trong hoằng pháp

Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Nâng cấp mạng xã hội Phật giáo Butta, ứng dụng AI trong hoằng pháp

Trước thềm Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết mạng xã hội Butta được nâng cấp với nhiều tiện ích trực tuyến, hướng tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ bảo mật dữ liệu trong hoạt động hoằng pháp.
Phú Thọ: Kiểm tra điểm sạt lở bờ sông và kè đê tả Thao tại xã Phùng Nguyên

Phú Thọ: Kiểm tra điểm sạt lở bờ sông và kè đê tả Thao tại xã Phùng Nguyên

rước tình trạng sạt lở bờ vở sông và kè đê tả Thao tại đoạn K79+850 đến K79+920, xã Phùng Nguyên (Phú Thọ) phối hợp với các đơn vị chuyên môn kiểm tra, đánh giá hiện trạng và đề xuất phương án xử lý.
Phật giáo Việt Nam trước yêu cầu đổi mới trong giai đoạn phát triển mới

Phật giáo Việt Nam trước yêu cầu đổi mới trong giai đoạn phát triển mới

Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X và kỷ niệm 45 năm thành lập, đặt trọng tâm đổi mới quản trị, chuyển đổi số và phụng sự xã hội.
Thời tiết hôm nay 3/11: Hà Nội trời nắng, nóng đến chiều

Thời tiết hôm nay 3/11: Hà Nội trời nắng, nóng đến chiều

Thời tiết hôm nay 3/11, Bắc Bộ trời nắng gián đoạn; Trung Bộ có mưa dông bất chợt; cao nguyên Trung Bộ có nắng mưa đan xen; Nam Bộ sáng đến trưa trời nắng nhiều, chiều tối có mưa dông mạnh.
Phú Thọ cấp phép môi trường cho Công ty Hóa chất Việt Trì kèm yêu cầu di dời

Phú Thọ cấp phép môi trường cho Công ty Hóa chất Việt Trì kèm yêu cầu di dời

Công ty cổ phần Hóa chất Việt Trì được UBND tỉnh Phú Thọ cấp giấy phép môi trường với thời hạn 7 năm, đồng thời phải thực hiện lộ trình di dời cơ sở sản xuất khỏi khu vực Việt Trì theo kế hoạch được phê duyệt.
Bộ Nội vụ chốt thời hạn báo cáo lương, thưởng Tết 2027

Bộ Nội vụ chốt thời hạn báo cáo lương, thưởng Tết 2027

Các địa phương phải hoàn thành việc tổng hợp tình hình tiền lương, nợ lương, quan hệ lao động năm 2026 và dự kiến thưởng Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027 tại doanh nghiệp, gửi Bộ Nội vụ trước ngày 25/11/2026.
Nestlé MILO lan tỏa lối sống xanh từ trường học đến cộng đồng

Nestlé MILO lan tỏa lối sống xanh từ trường học đến cộng đồng

Thông qua cuộc thi “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” 2026, Nestlé MILO cùng các đối tác thúc đẩy học sinh thực hành phân loại, thu gom và tái chế vỏ hộp giấy, từng bước hình thành thói quen xanh trong học đường.
Thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại giữa Sơn La và Xiêng Khoảng (Lào)

Thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại giữa Sơn La và Xiêng Khoảng (Lào)

Sơn La và tỉnh Xiêng Khoảng (Lào) thống nhất tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực, trọng tâm là đào tạo nguồn nhân lực, phát triển nông nghiệp, du lịch, thương mại và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Phú Thọ yêu cầu doanh nghiệp kê khai thông tin chủ sở hữu hưởng lợi

Phú Thọ yêu cầu doanh nghiệp kê khai thông tin chủ sở hữu hưởng lợi

Sở Tài chính tỉnh Phú Thọ yêu cầu doanh nghiệp khẩn trương rà soát, kê khai, bổ sung thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, tránh nguy cơ bị xử phạt lên tới 100 triệu đồng.
Hai đề tài nghiên cứu tại ĐHQG Hà Nội bị thanh tra chỉ dấu hiệu lừa dối

Hai đề tài nghiên cứu tại ĐHQG Hà Nội bị thanh tra chỉ dấu hiệu lừa dối

Thanh tra Chính phủ phát hiện những bất thường trong hồ sơ thuê khoán, nghiệm thu và thanh toán tại hai đề tài nghiên cứu khoa học do Trường Đại học Kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội chủ trì. Dù các chủ nhiệm đã hoàn trả hơn 204 triệu đồng, cơ quan thanh tra vẫn yêu cầu đánh giá lại khối lượng thực hiện và làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh cứu sống công nhân bị súng bắn đinh xuyên cổ

Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh cứu sống công nhân bị súng bắn đinh xuyên cổ

Vụ tai nạn lao động (TNLĐ) nghiêm trọng do súng bắn đinh xuyên thủng tĩnh mạch cổ vừa được các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh, tỉnh Đắk Lắk phẫu thuật cứu sống kịp thời không chỉ khẳng định năng lực xử trí vi phẫu cấp cứu cao cấp, mà còn là lời cảnh báo đắt giá cho các doanh nghiệp xây dựng trong việc thắt chặt kỷ cương an toàn lao động (ATLĐ) tại công trường.
Công viên Safari Ba Vì xác lập ranh giới 299,51 ha sau rà soát

Công viên Safari Ba Vì xác lập ranh giới 299,51 ha sau rà soát

UBND xã Ba Vì, Hà Nội vừa công bố sơ đồ vị trí, ranh giới lập quy hoạch dự án Công viên Safari Ba Vì với diện tích khoảng 299,51 ha, đồng thời bác bỏ thông tin dự án mở rộng lên 580 ha. Đáng chú ý, quy mô được công bố hiện nay là kết quả rà soát từ đề xuất nghiên cứu ban đầu, trong đó thành phố đặt yêu cầu hạn chế tác động đến đất đai và đời sống người dân.