Thứ sáu 06/11/2026 00:24
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Điện Biên: Giải ngân hơn 1.215 tỷ đồng vốn đầu tư công trước ngày 15/11

Điện Biên: Giải ngân hơn 1.215 tỷ đồng vốn đầu tư công trước ngày 15/11

Đến ngày 31/10/2026, Điện Biên đã giải ngân gần 4.465 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 71,1% kế hoạch. Tỉnh đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án, phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân năm 2026.
Hơn 400 hoạt động lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam trên cả nước

Hơn 400 hoạt động lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam trên cả nước

Hơn 400 chương trình nghệ thuật, hoạt động thể thao, triển lãm và giao lưu cộng đồng đang được chuẩn bị trên cả nước, hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026. Chuỗi sự kiện không chỉ tôn vinh bản sắc dân tộc mà còn mở rộng không gian thụ hưởng văn hóa, tăng cường gắn kết cộng đồng.
Lan tỏa yêu thương từ 150 suất cơm nghĩa tình tại Bệnh viện Kiến An

Lan tỏa yêu thương từ 150 suất cơm nghĩa tình tại Bệnh viện Kiến An

Sáng nay, tại Bệnh viện Kiến An (Hải Phòng), 150 suất cơm chay nghĩa tình từ Quán cơm chay Âu Lạc đã được trao tận tay các bệnh nhân đang điều trị tại bệnh viện. Hoạt động do Câu lạc bộ Doanh nhân họ Nguyễn kết nối, tổ chức, góp phần mang đến sự sẻ chia, động viên tinh thần cho những người bệnh có hoàn cảnh khó khăn.
Trường THPT Lê Chân: 25 năm vượt khó, vươn mình đạt chuẩn quốc gia

Trường THPT Lê Chân: 25 năm vượt khó, vươn mình đạt chuẩn quốc gia

Từ những phòng học cấp 4 đơn sơ, điều kiện dạy và học còn nhiều thiếu thốn, sau 25 năm xây dựng và phát triển, Trường THPT Lê Chân đã có bước chuyển mình mạnh mẽ về quy mô, cơ sở vật chất và chất lượng giáo dục. Được công nhận đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 năm 2026 là dấu mốc quan trọng, mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường.
Phú Thọ xếp thứ 11/34 tỉnh, thành phố về chỉ số đổi mới sáng tạo năm 2026

Phú Thọ xếp thứ 11/34 tỉnh, thành phố về chỉ số đổi mới sáng tạo năm 2026

Với 46,49 điểm, Phú Thọ xếp thứ 11/34 tỉnh, thành phố về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026, nổi bật ở lĩnh vực công nghiệp, xuất khẩu và năng lực điều hành.
Phú Thọ phổ biến quy định mới về bảo vệ môi trường cho gần 250 doanh nghiệp

Phú Thọ phổ biến quy định mới về bảo vệ môi trường cho gần 250 doanh nghiệp

Gần 250 doanh nghiệp tại các khu công nghiệp Phú Thọ và Hòa Bình được cập nhật quy định mới về bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và phòng ngừa sự cố môi trường.
Cao tốc Bắc - Nam: 18/21 trạm dừng nghỉ đã khai thác, quyết hoàn thành trong năm 2026

Cao tốc Bắc - Nam: 18/21 trạm dừng nghỉ đã khai thác, quyết hoàn thành trong năm 2026

Tiến độ đầu tư các trạm dừng nghỉ trên cao tốc Bắc - Nam phía Đông đang được đẩy nhanh, với 18/21 trạm đã hoàn thành các công trình dịch vụ thiết yếu và đưa vào khai thác. Các trạm còn lại được yêu cầu tăng tốc thi công, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026, đồng thời triển khai đồng bộ hệ thống trạm sạc xe điện.
Thời tiết hôm nay 5/11: Bắc Bộ trời nắng, khá nóng

Thời tiết hôm nay 5/11: Bắc Bộ trời nắng, khá nóng

Thời tiết hôm nay 5/11, đêm nay các sóng lạnh yếu di chuyển xuống nên khu vực có mưa rào rải rác; Trung Bộ có nắng từ sáng đến đầu giờ chiều, chiều tối trời chuyển mưa; Nam Bộ nắng mạnh, có nơi nắng nóng, chiều tối có mưa rải rác.
Sơn La xúc tiến dự án năng lượng xanh từ tre quy mô hơn 1,3 tỷ USD

Sơn La xúc tiến dự án năng lượng xanh từ tre quy mô hơn 1,3 tỷ USD

Sơn La đang nghiên cứu cơ hội thu hút dự án sản xuất Bio-Methanol và viên nén năng lượng xanh từ tre, với tổng vốn đầu tư dự kiến trên 1,3 tỷ USD.
Hà Nội đặt ngưỡng kiểm soát chi phí 120 triệu USD/km cho 5 tuyến metro

Hà Nội đặt ngưỡng kiểm soát chi phí 120 triệu USD/km cho 5 tuyến metro

Nghị quyết thí điểm cơ chế đặc thù phát triển đường sắt đô thị vừa được HĐND TP. Hà Nội thông qua, xác lập mức 120 triệu USD/km làm ngưỡng kiểm soát chi phí đối với 5 tuyến. Thành phố đồng thời làm rõ phạm vi các khoản chi, nguyên tắc kiểm toán và trách nhiệm của nhà thầu nhằm hạn chế phát sinh vốn đầu tư.
Thời tiết hôm nay 4/11: Hà Nội duy trì trời nắng đến hết tuần

Thời tiết hôm nay 4/11: Hà Nội duy trì trời nắng đến hết tuần

Thời tiết hôm nay 4/11, từ tuần sau Hà Nội thời tiết chuyển lạnh; Trung Bộ có mưa; Nam Bộ sáng đến trưa nắng mạnh, chiều tối và đêm có mưa.
Sơn La: Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập chuẩn bị bước vào giai đoạn đầu tư mới

Sơn La: Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập chuẩn bị bước vào giai đoạn đầu tư mới

Hạ tầng giai đoạn I Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập đã cơ bản hoàn thành. Sơn La đang xúc tiến các bước triển khai giai đoạn II, hướng tới nâng cao năng lực thông quan và phát triển logistics biên giới.
Hai đêm concert của BigBang góp phần đưa khách quốc tế đến Việt Nam tăng mạnh

Hai đêm concert của BigBang góp phần đưa khách quốc tế đến Việt Nam tăng mạnh

Tháng 10/2026, Việt Nam đón khoảng 1,85 triệu lượt khách quốc tế, tăng 7% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, hai đêm concert của BigBang tại Hà Nội trở thành một trong những điểm nhấn thu hút du khách quốc tế, góp phần tạo sức bật cho hoạt động du lịch, lưu trú và vận tải. Tính chung 10 tháng, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đạt 19,5 triệu lượt, tăng 13,8%.
Lương tối thiểu vùng tăng từ 1/1/2027: Người lao động được tăng bao nhiêu?

Lương tối thiểu vùng tăng từ 1/1/2027: Người lao động được tăng bao nhiêu?

Từ ngày 1/1/2027, lương tối thiểu vùng tăng thêm 310.000 - 390.000 đồng/tháng, với mức cao nhất 5,7 triệu đồng tại vùng I theo quy định mới của Chính phủ.
Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Nâng cấp mạng xã hội Phật giáo Butta, ứng dụng AI trong hoằng pháp

Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Nâng cấp mạng xã hội Phật giáo Butta, ứng dụng AI trong hoằng pháp

Trước thềm Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết mạng xã hội Butta được nâng cấp với nhiều tiện ích trực tuyến, hướng tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ bảo mật dữ liệu trong hoạt động hoằng pháp.