Thứ hai 01/06/2026 15:26
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Khánh Hòa khẳng định và định vị về những giá trị của điểm đến hàng đầu Việt Nam

Khánh Hòa khẳng định và định vị về những giá trị của điểm đến hàng đầu Việt Nam

“Chạm Hè Khánh Hòa 2026” ra mắt dự án trong giai đoạn khởi động mùa Hè 2026, thời điểm đặc biệt - 1 năm sau sáp nhập, khẳng định và định vị về những giá trị của điểm đến hàng đầu Việt Nam.
Phú Thọ chung tay xây dựng môi trường số an toàn cho trẻ em

Phú Thọ chung tay xây dựng môi trường số an toàn cho trẻ em

Với chủ đề “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số”, Phú Thọ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, kêu gọi toàn xã hội chung tay xây dựng môi trường phát triển toàn diện cho trẻ em.
Lâm Đồng: Doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh,  du lịch tiếp tục là điểm sáng

Lâm Đồng: Doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh, du lịch tiếp tục là điểm sáng

Kinh tế Lâm Đồng trong 5 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu phục hồi tích cực, nổi bật ở các lĩnh vực công nghiệp, thương mại – dịch vụ, du lịch, vận tải và thu ngân sách. Tuy nhiên, bên cạnh gam màu tăng trưởng, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công còn chậm đang tạo áp lực lớn cho các tháng còn lại của năm.
BUV được Pearson và Amazon ghi nhận là điển hình về quản trị AI trong giáo dục đại học

BUV được Pearson và Amazon ghi nhận là điển hình về quản trị AI trong giáo dục đại học

Với cách tiếp cận tiên phong, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) được báo cáo toàn cầu của nhà xuất bản giáo dục hàng đầu thế giới – Pearson và Amazon Web Services ghi nhận như một điển hình quốc tế về tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản trị AI trong giáo dục đại học thời AI thông qua Thang đánh giá AI.
Phú Thọ: Vốn chính sách mở lối thoát nghèo cho người dân Minh Hòa

Phú Thọ: Vốn chính sách mở lối thoát nghèo cho người dân Minh Hòa

Không chỉ hỗ trợ vốn sản xuất, tín dụng chính sách xã hội tại Minh Hòa còn góp phần thay đổi tư duy làm kinh tế, giúp nhiều hộ dân tạo sinh kế ổn định và từng bước thoát nghèo.
Đắk Lắk quyết liệt thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC

Đắk Lắk quyết liệt thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC

Nhằm khắc phục tồn tại trong chống khai thác IUU, bên cạnh việc kiểm tra, giám sát và xử phạt các hành vi vi phạm, thời gian qua, tỉnh Đắk Lắk đã quyết liệt triển khai thêm nhiều giải pháp cấp bách để thực hiện nhiệm vụ này.
Hà Nội đề xuất cấm xe công nghệ chạy xăng tại Hoàn Kiếm, Cửa Nam từ năm 2027

Hà Nội đề xuất cấm xe công nghệ chạy xăng tại Hoàn Kiếm, Cửa Nam từ năm 2027

Trong lộ trình xây dựng vùng phát thải thấp, Hà Nội đề xuất từ năm 2027 sẽ không cho phép xe máy, xe gắn máy chạy xăng hoạt động trên các nền tảng gọi xe công nghệ lưu thông tại khu vực Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Thành phố đồng thời siết tiêu chuẩn khí thải đối với ô tô nhằm giảm ô nhiễm không khí tại khu vực trung tâm.
Nhà vô địch Robocon 2026 giải mã bài toán nhân lực số cho doanh nghiệp

Nhà vô địch Robocon 2026 giải mã bài toán nhân lực số cho doanh nghiệp

Không dừng lại ở một sân chơi công nghệ, chiến thắng của đại diện Đồng Nai tại Robocon 2026 với chủ đề “Chiến binh võ thuật” đã mở ra lời giải thực tế cho cơn khát nhân lực chất lượng cao – những kỹ sư trẻ có khả năng làm chủ trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa trong kỷ nguyên sản xuất thông minh.
Thanh Hóa: Lãnh đạo Liên đoàn Lao động Việt Nam chúc mừng Lễ Phật đản và tặng quà cho công nhân lao động

Thanh Hóa: Lãnh đạo Liên đoàn Lao động Việt Nam chúc mừng Lễ Phật đản và tặng quà cho công nhân lao động

Nhân dịp Đại lễ Phật đản (Phật lịch 2570 - Dương lịch 2026), ngày 31/5, ông Nguyễn Anh Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã đến thăm hỏi, chúc mừng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thanh Hóa và tặng quà cho đoàn viên công đoàn tỉnh.
Thời tiết hôm nay 1/6: Hà Nội chiều nay nắng nóng

Thời tiết hôm nay 1/6: Hà Nội chiều nay nắng nóng

Thời tiết hôm nay 1/6, miền Bắc trời nắng nóng, chiều tối và đêm có mưa ở khu vực vùng núi; Thanh Hóa – Quảng Ngãi có nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối có mưa dông mạnh, trưa trời nắng.
Hơn 2.000 thanh niên công nhân dự Ngày hội “Lan tỏa năng lượng tích cực” tại Phú Thọ

Hơn 2.000 thanh niên công nhân dự Ngày hội “Lan tỏa năng lượng tích cực” tại Phú Thọ

Ngày 31/5/2026, tại tỉnh Phú Thọ, Trung ương Hội LHTN Việt Nam phối hợp với Công ty TCP Việt Nam tổ chức Ngày hội “Thanh niên công nhân – Lan tỏa năng lượng tích cực” năm 2026.
Phòng dịch Ebola: Lực lượng kiểm dịch y tế trực 24/24 tại sân bay Tân Sơn Nhất

Phòng dịch Ebola: Lực lượng kiểm dịch y tế trực 24/24 tại sân bay Tân Sơn Nhất

Trước những diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đã chính thức phát đi đề nghị yêu cầu toàn bộ các hãng hàng không, đơn vị phục vụ mặt đất và các doanh nghiệp hoạt động tại ga sân bay thực hiện nghiêm túc hướng dẫn phòng, chống dịch Ebola. Hệ thống lưới lửa kiểm dịch y tế đã được siết chặt nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cửa ngõ hàng không có sản lượng khai thác lớn nhất cả nước.
Bán xăng E10 toàn quốc từ 1/6: Chuyên gia bóc trần

Bán xăng E10 toàn quốc từ 1/6: Chuyên gia bóc trần 'bẫy' phụ gia ăn theo tin đồn

Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được phân phối trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Công Thương. Ăn theo tâm lý lo ngại của người dùng về việc nhiên liệu mới gây hại máy, trên mạng xã hội lập tức xuất hiện làn sóng quảng cáo các loại phụ gia "thần thánh". Tuy nhiên, giới chuyên gia và cơ quan quản lý khẳng định đây hoàn toàn là chiêu trò thổi phồng, trục lợi từ tin đồn thất thiệt.
Thời tiết hôm nay 31/5: Miền Bắc có nơi nắng nóng

Thời tiết hôm nay 31/5: Miền Bắc có nơi nắng nóng

Thời tiết hôm nay 31/5, Hà Nội nắng nóng quay trở lại, duy trì trong một tuần tới; Thanh Hóa – Đông Quảng Ngãi trời nắng; Tây Quảng Ngãi – Khánh Hòa có lúc có mưa dông; Lâm Đồng – Cà Mau mưa to hết đêm nay, trời mát.
Tai nạn giữa xe máy và xe đạp điện làm 3 người thương vong ở Đắk Lắk

Tai nạn giữa xe máy và xe đạp điện làm 3 người thương vong ở Đắk Lắk

Vụ tai nạn giao thông (TNGT) xảy ra vào khoảng 11h00’ ngày 30/5 trên Quốc lộ 27, đoạn qua phường Tân Lập, tỉnh Đắk Lắk khiến 1 người tử vong, 2 bị thương phải nhập viện cấp cứu.