Thứ hai 16/03/2026 06:47
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
TP. Hồ Chí Minh: Phường Hiệp Bình kích hoạt phương án an ninh ở mức cao nhất cho Ngày hội toàn dân

TP. Hồ Chí Minh: Phường Hiệp Bình kích hoạt phương án an ninh ở mức cao nhất cho Ngày hội toàn dân

Tính đến tối ngày 15/3, cùng với cử tri cả nước, phường Hiệp Bình (TP.HCM) đã khép lại thành công Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.
Không khí "ngày hội toàn dân" tại Phường Bình Lợi Trung – TP. Hồ Chí Minh: Ghi nhận kết quả tích cực, thành công trong ngày bầu cử

Không khí "ngày hội toàn dân" tại Phường Bình Lợi Trung – TP. Hồ Chí Minh: Ghi nhận kết quả tích cực, thành công trong ngày bầu cử

Ngày 15/3/, sự chuẩn bị đồng bộ từ hệ thống chính trị cơ sở và tinh thần trách nhiệm của người dân đã giúp phường Bình Lợi Trung ghi nhận tiến độ bầu cử ấn tượng .
Thanh Hóa: Đến 17h ngày 15/3, trên 99% cử tri của tỉnh đã đi bỏ phiếu bầu cử

Thanh Hóa: Đến 17h ngày 15/3, trên 99% cử tri của tỉnh đã đi bỏ phiếu bầu cử

Theo báo cáo của Ủy ban Bầu cử tỉnh Thanh Hóa, tính đến 17h ngày 15/3, toàn tỉnh có 2.829.733 cử tri đã tham gia bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,145%. Nhiều xã, phường, đơn vị hoàn tất bỏ phiếu đạt tỷ lệ 100%.
Thời tiết ngày mai 16/3/2026: Bắc Bộ ít mưa, sáng sớm có sương mù, trưa chiều hửng nắng

Thời tiết ngày mai 16/3/2026: Bắc Bộ ít mưa, sáng sớm có sương mù, trưa chiều hửng nắng

Thời tiết ngày mai 16/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, thời tiết nhìn chung khá ổn định với trạng thái ít mưa, chỉ xuất hiện mưa rải rác ở một vài nơi.
Du lịch y tế Việt Nam: Tiềm năng tỷ USD nhưng cần chiến lược quốc gia

Du lịch y tế Việt Nam: Tiềm năng tỷ USD nhưng cần chiến lược quốc gia

Du lịch y tế – mô hình kết hợp điều trị, chăm sóc sức khỏe và nghỉ dưỡng – đang tăng trưởng nhanh tại Việt Nam. Tuy nhiên, để khai thác thị trường hàng tỷ USD, ngành y tế và du lịch cần chiến lược truyền thông và tiêu chuẩn quốc tế đồng bộ.
Lâm Đồng: Hơn 2,7 triệu cử tri nô nức thực hiện quyền công dân trong "Ngày hội non sông"

Lâm Đồng: Hơn 2,7 triệu cử tri nô nức thực hiện quyền công dân trong "Ngày hội non sông"

Sáng ngày 15/3, cùng với cử tri cả nước, tỉnh Lâm Đồng đã chính thức khai mạc cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Với sự chuẩn bị chu đáo về hạ tầng và công tác tổ chức, ngày hội cử tri tại địa phương diễn ra trong không khí dân chủ, đúng pháp luật.
Công chức, viên chức ngành Hải quan tích cực tham gia “Ngày hội non sông”

Công chức, viên chức ngành Hải quan tích cực tham gia “Ngày hội non sông”

Hưởng ứng “Ngày hội non sông” – ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, công chức, viên chức và người lao động ngành Hải quan trên cả nước đã tích cực tham gia thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân với tinh thần trách nhiệm cao, góp phần vào thành công chung của cuộc bầu cử.
Địu con đến điểm bầu cử - hình ảnh đẹp ở vùng cao xứ Thanh

Địu con đến điểm bầu cử - hình ảnh đẹp ở vùng cao xứ Thanh

Trong dòng người ở các bản làng vùng cao biên giới xứ Thanh, hình ảnh những người mẹ địu con sau lưng, tay cầm thẻ cử tri đi bỏ phiếu đã trở thành nét đẹp bình dị, thể hiện tinh thần trách nhiệm và niềm tin của đồng bào vùng cao đối với ngày hội lớn của đất nước.
Thời tiết hôm nay 15/3: Bắc Bộ có mưa vài nơi

Thời tiết hôm nay 15/3: Bắc Bộ có mưa vài nơi

Thời tiết hôm nay 15/3, Thanh Hóa – Khánh Hòa có mưa vài nơi; cao nguyên Trung Bộ ngày nắng, ít mưa; Nam Bộ nắng mạnh, có nơi nắng nóng, chiều tối có mưa trái mùa.
Ứng cử viên HĐND phường Bình Lợi Trung Lê Hoàng Linh Phương: Đề xuất nhiều giải pháp cải cách hành chính và quản lý đô thị

Ứng cử viên HĐND phường Bình Lợi Trung Lê Hoàng Linh Phương: Đề xuất nhiều giải pháp cải cách hành chính và quản lý đô thị

Ông Lê Hoàng Linh Phương, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Bình Lợi Trung, là ứng cử viên Đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) phường nhiệm kỳ 2026–2031 tại Đơn vị bầu cử số 7. Trong chương trình hành động trình bày trước cử tri, ông đề ra nhiều giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý đô thị tại địa phương.
Thời tiết ngày mai 15/3/2026: Miền Bắc duy trì mưa rải rác, sáng sớm có sương mù

Thời tiết ngày mai 15/3/2026: Miền Bắc duy trì mưa rải rác, sáng sớm có sương mù

Thời tiết ngày mai 15/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, dự báo duy trì trạng thái có mưa vài nơi, sáng sớm xuất hiện sương mù và sương mù nhẹ rải rác.
Đắk Lắk đăng cai Liên hoan Piano toàn quốc 2026 tại Buôn Ma Thuột

Đắk Lắk đăng cai Liên hoan Piano toàn quốc 2026 tại Buôn Ma Thuột

Liên hoan Piano toàn quốc năm 2026 dự kiến diễn ra tại Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), do Hội Nhạc sĩ Việt Nam phối hợp Công ty TNHH Âm nhạc An Piano tổ chức, hướng tới phát hiện tài năng trẻ và thúc đẩy phong trào âm nhạc cổ điển tại khu vực Tây Nguyên.
Hà Nội hướng tới hệ thống giao hàng xanh, giảm dần phương tiện dùng xăng dầu

Hà Nội hướng tới hệ thống giao hàng xanh, giảm dần phương tiện dùng xăng dầu

Trong lộ trình phát triển logistics giai đoạn 2026–2030, Hà Nội đặt mục tiêu giảm tỷ lệ phương tiện giao hàng đô thị sử dụng nhiên liệu hóa thạch, từng bước chuyển sang các phương tiện thân thiện với môi trường, đồng thời xây dựng hệ thống e-logistics hiện đại phục vụ sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử.
Thời tiết hôm nay 14/3: Bắc Bộ nhiều mây, từ đêm nay có mưa

Thời tiết hôm nay 14/3: Bắc Bộ nhiều mây, từ đêm nay có mưa

Thời tiết hôm nay 14/3, Hà Nội khả năng có mưa; Quảng Trị - Gia Lai có mưa dông; cao nguyên Trung Bộ trời nắng, chiều tối có mưa trái mùa; Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, có nơi nắng nóng.
Thời tiết ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ rét về đêm, có mưa nhỏ và sương mù

Thời tiết ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ rét về đêm, có mưa nhỏ và sương mù

Thời tiết ngày mai 14/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù; vùng núi có mưa rào và dông rải rác, trong khi đồng bằng và ven biển có mưa nhỏ, mưa phùn kèm thời tiết rét về đêm và sáng sớm.