Thứ ba 28/04/2026 04:27
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Bùng nổ khí thế tự hào dân tộc chào đón đại lễ, TP. Hồ Chí Minh đón mùa du lịch bội thu

Bùng nổ khí thế tự hào dân tộc chào đón đại lễ, TP. Hồ Chí Minh đón mùa du lịch bội thu

Từ những tuyến phố trung tâm rực rỡ cờ hoa đến các khách sạn kín phòng, tour lịch sử “cháy vé”, đại lễ 30/4 năm nay không chỉ khơi dậy niềm tự hào dân tộc mà còn tạo cú hích lớn cho kinh tế, du lịch và đời sống người dân. Trong bầu không khí thiêng liêng hướng về ngày thống nhất đất nước, TP. Hồ Chí Minh đang trở thành tâm điểm của cả nước với sự chuẩn bị quy mô, bài bản và hoành tráng chưa từng có.
Phú Thọ đón 6,5 triệu lượt khách dịp Giỗ Tổ Hùng Vương 2026

Phú Thọ đón 6,5 triệu lượt khách dịp Giỗ Tổ Hùng Vương 2026

Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm Bính Ngọ 2026 ghi dấu bước chuyển mới của Phú Thọ khi thu hút khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 12% so với năm trước.
Thời tiết hôm nay 27/4: Bắc Bộ duy trì thời tiết mát mẻ

Thời tiết hôm nay 27/4: Bắc Bộ duy trì thời tiết mát mẻ

Thời tiết hôm nay 27/4, vùng núi Bắc Bộ có nơi mưa to; Bắc Trung Bộ trời nắng, Nam Trung Bộ ít mưa, trời nắng; cao nguyên Trung Bộ trời nắng; Nam Bộ nhiều nơi có nắng nóng.
Cà Mau hướng đến nền kinh tế nông nghiệp năng động

Cà Mau hướng đến nền kinh tế nông nghiệp năng động

Chúng tôi xác định nông dân và nông thôn là một vùng kinh tế nông nghiệp năng động, sản xuất theo chuỗi giá trị đáp ứng yêu cầu thị trường, chứ không phải là nông nghiệp đơn thuần.”- Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Cà Mau Phạm Văn Thiều nhấn mạnh.
Thời tiết hôm nay 26/4: Bắc Bộ trưa chiều trời nắng

Thời tiết hôm nay 26/4: Bắc Bộ trưa chiều trời nắng

Thời tiết hôm nay 26/4, Bắc Bộ từ đêm nay có mưa; Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, Nam Trung Bộ trời nắng; cao nguyên Trung Bộ có nơi nắng nóng; Nam Bộ nhiều nơi có nắng nóng.
CSGT Phú Thọ phát hàng trăm thùng nước, sữa miễn phí dịp cao điểm Đền Hùng

CSGT Phú Thọ phát hàng trăm thùng nước, sữa miễn phí dịp cao điểm Đền Hùng

Trong hai ngày cao điểm Giỗ Tổ, CSGT Phú Thọ cấp phát hàng trăm thùng nước, sữa miễn phí, hỗ trợ người dân, du khách hành hương an toàn giữa thời tiết nắng nóng.
Khi câu chuyện về cây lúa được kể từ vùng đất mặn

Khi câu chuyện về cây lúa được kể từ vùng đất mặn

Việc chọn vùng đất mặn thành lập Bảo tàng lúa nước không chỉ nhằm lưu giữ giá trị của một nền nông nghiệp truyền thống, mà còn cho thấy một cách tiếp cận khác: kể câu chuyện về cây lúa từ chính những vùng đất khó, nơi nó buộc phải thích nghi để tồn tại….
Dấu ấn tuổi xuân

Dấu ấn tuổi xuân

Kỷ niệm 50 năm lực lượng cựu TNXP Khánh Hòa, hơn 100 đại biểu tham dự tại Nha Trang, tôn vinh đóng góp lịch sử và lan tỏa tinh thần “uống nước nhớ nguồn” qua hoạt động “Dấu ấn tuổi xuân”.
Thời tiết hôm nay 25/4: Bắc Bộ trời nắng đẹp

Thời tiết hôm nay 25/4: Bắc Bộ trời nắng đẹp

Thời tiết hôm nay 25/4, Bắc Bộ từ 27/4 mưa nhiều trở lại; Nghệ An – Quảng Ngãi mưa dông, có nơi mưa to; Gia Lai – Lâm Đồng trời nắng; Nam Bộ tiếp tục nắng nóng.
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, chủ động thích ứng CBAM

TP. Hồ Chí Minh tăng tốc hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, chủ động thích ứng CBAM

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế về tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững, TP. Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, hướng tới đáp ứng các tiêu chí ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM).
Công đoàn Cần Thơ: 51 năm hành trình không rời người lao động

Công đoàn Cần Thơ: 51 năm hành trình không rời người lao động

Tháng Tư lại về trên thành phố Cần Thơ, những cây cầu bắc qua sông sáng đèn mỗi tối, những khu công nghiệp ven đô vẫn rộn ràng ca kíp… Và trong nhịp sống ấy, có một dòng chảy bền bỉ không ồn ào nhưng chưa từng ngưng nghỉ: Hành trình 51 năm của tổ chức Công đoàn thành phố Cần Thơ đồng hành cùng người lao động, kể từ dấu mốc lịch sử Giải phóng miền Nam 30/4/1975.
Quảng Ninh phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động: Đặt con người vào trung tâm phát triển

Quảng Ninh phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động: Đặt con người vào trung tâm phát triển

Sáng nay, tại Quảng Ninh đã diễn ra Lễ phát động Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động và Tháng Công nhân năm 2026 cấp quốc gia. Đây là lần đầu tiên tỉnh được Trung ương tin tưởng lựa chọn đăng cai tổ chức sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện sự ghi nhận đối với những nỗ lực phát triển toàn diện của địa phương trong thời gian qua.
Herbalife Việt Nam cam kết sức khỏe cộng đồng tại chuỗi làm việc Mỹ - ASEAN

Herbalife Việt Nam cam kết sức khỏe cộng đồng tại chuỗi làm việc Mỹ - ASEAN

Herbalife Việt Nam tham gia chuỗi chương trình làm việc cấp cao tại Hà Nội trong khuôn khổ đoàn doanh nghiệp của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN, nhấn mạnh vai trò của dinh dưỡng khoa học, vận động thường xuyên và phát triển bền vững đối với cộng đồng.
Hành trình biến rác thành tài nguyên tại Việt Nam: Cơ hội kinh tế tỉ đô từ nhựa tái chế

Hành trình biến rác thành tài nguyên tại Việt Nam: Cơ hội kinh tế tỉ đô từ nhựa tái chế

Việt Nam đang thất thoát hàng tỷ USD từ rác nhựa mỗi năm, nhưng nếu được phân loại và xử lý đúng cách, nguồn “rác” này có thể trở thành tài nguyên quý giá cho nền kinh tế tuần hoàn.
Ưu đãi tháng 4 sắp khép lại, VinFast Viper đổi pin siêu tốc hút khách chốt đơn trước giờ G

Ưu đãi tháng 4 sắp khép lại, VinFast Viper đổi pin siêu tốc hút khách chốt đơn trước giờ G

Cơ chế đổi pin linh hoạt cùng chi phí sử dụng thấp đang giúp VinFast Viper đáp ứng trọn vẹn hai yêu cầu lớn nhất của người dùng xe máy điện: tiếp năng lượng tiện lợi giảm áp lực chi phí đi lại. Trong bối cảnh loạt ưu đãi tháng 4 sắp khép lại, nhiều người dùng đang tranh thủ chốt cọc sớm để kịp “gom” trọn các quyền lợi hấp dẫn.