Thứ năm 21/05/2026 01:59
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Từ Suối Kiết nhìn rộng công tác siết quản lý khoáng sản ở Lâm Đồng

Từ Suối Kiết nhìn rộng công tác siết quản lý khoáng sản ở Lâm Đồng

Trước tình trạng một số đối tượng lợi dụng mùa mưa, đêm tối và khu vực giáp ranh để khai thác, vận chuyển, tập kết cát trái phép, UBND xã Suối Kiết, tỉnh Lâm Đồng đã yêu cầu các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm vi phạm. Động thái này cho thấy công tác bảo vệ tài nguyên khoáng sản tại Lâm Đồng đang được triển khai từ cơ sở, gắn quản lý tài nguyên với bảo vệ môi trường và giữ gìn an ninh trật tự.
TP.HCM bình chọn 10 dấu ấn nổi bật năm 2025

TP.HCM bình chọn 10 dấu ấn nổi bật năm 2025

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM công bố danh sách 13 dấu ấn nổi bật năm 2025, theo đó từ nay đến hết ngày 21/12/2026 để người dân có thể tham gia góp ý, bình chọn, Ban tổ chức sẽ chọn ra 10 dấu ấn tiêu biểu nhất của thành phố trong năm. Danh sách được giới thiệu phản ánh khá đầy đủ những chuyển động lớn của thành phố trên nhiều lĩnh vực: quản trị đô thị, kinh tế, hạ tầng, chuyển đổi số, văn hóa, đối ngoại và an sinh xã hội.
Phú Thọ: Mưa lớn gây sạt lở tại Cẩm Khê, hai trẻ nhỏ bị thương

Phú Thọ: Mưa lớn gây sạt lở tại Cẩm Khê, hai trẻ nhỏ bị thương

Mưa lớn đêm 19/5 gây ngập úng cục bộ tại nhiều khu vực ở xã Cẩm Khê (Phú Thọ), đồng thời xảy ra vụ sạt lở đất làm hư hỏng nhà dân và khiến hai trẻ nhỏ bị thương.
Cục Du lịch Quốc gia yêu cầu tăng kiểm soát tour nước ngoài, ngăn tình trạng xuất cảnh sai mục đích

Cục Du lịch Quốc gia yêu cầu tăng kiểm soát tour nước ngoài, ngăn tình trạng xuất cảnh sai mục đích

Trước nguy cơ một số cá nhân lợi dụng hoạt động du lịch để cư trú, lao động trái phép ở nước ngoài, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam yêu cầu doanh nghiệp lữ hành quốc tế siết chặt quản lý tour outbound, tăng rà soát khách và không tiếp tay cho các hành vi xuất cảnh sai mục đích.
Tàu du lịch quốc tế STAR VOYAGER mở rộng hải trình kết nối Nha Trang với Singapore và khu vực

Tàu du lịch quốc tế STAR VOYAGER mở rộng hải trình kết nối Nha Trang với Singapore và khu vực

Tàu STAR VOYAGER thường xuyên cập cảng đưa hàng trăm đến hàng ngàn du khách quốc tế đến tham quan, trải nghiệm các địa danh nổi tiếng tại Nha Trang. Cảng Phú Mỹ (Bà Rịa - Vũng Tàu). Điểm dừng chân trong các hải trình di chuyển từ Việt Nam đi Singapore và ngược lại.
Hưng Yên: Hội chợ OCOP phường Thái Bình 2026 – Đặc sản bị “nhấn chìm” giữa hàng chợ

Hưng Yên: Hội chợ OCOP phường Thái Bình 2026 – Đặc sản bị “nhấn chìm” giữa hàng chợ

Dưới ánh đèn neon rực rỡ và tiếng nhạc loa kéo sôi động, Hội chợ Thương mại & Sản phẩm OCOP phường Thái Bình năm 2026 đang mở cửa đón hàng nghìn lượt khách tham quan, mua sắm. Thế nhưng, đằng sau chiếc cổng chào hoành tráng mang khẩu hiệu “Tinh hoa sản phẩm – Nâng tầm giá trị Việt” lại là một thực tế đáng suy ngẫm: Sứ mệnh tôn vinh nông sản Việt đang bị lấn lướt hoàn toàn bởi làn sóng hàng tiêu dùng bình dân, giá rẻ.
Phú Thọ bổ sung gần 53 tỷ đồng cho các xã, phường tinh giản biên chế

Phú Thọ bổ sung gần 53 tỷ đồng cho các xã, phường tinh giản biên chế

Sở Tài chính tỉnh Phú Thọ vừa thông báo bổ sung gần 53 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh năm 2026 để các xã, phường triển khai chính sách tinh giản biên chế theo quy định của Chính phủ.
Thời tiết hôm nay 20/5: Bắc Bộ mưa lớn đến ngày mai

Thời tiết hôm nay 20/5: Bắc Bộ mưa lớn đến ngày mai

Thời tiết hôm nay 20/5, Đông Bắc Bộ giảm nhiệt độ; Hà Tĩnh – Lầm Đồng trưa trời nắng, chiều mưa dông; Nam Bộ cảnh báo mưa dông về chiều.
Samsung Solve for Tomorrow 2026 lan tỏa STEM tới học sinh phía Nam

Samsung Solve for Tomorrow 2026 lan tỏa STEM tới học sinh phía Nam

Samsung Việt Nam phối hợp cùng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) vừa tổ chức lễ phát động cuộc thi Samsung Solve for Tomorrow 2026 tại khu vực phía Nam, hoàn tất chuỗi roadshow khởi động chương trình trên cả ba miền Bắc - Trung - Nam.
TP. Hồ Chí Minh: Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng dự án rạch Xuyên Tâm, phấn đấu hoàn thành trước 30/6/2026

TP. Hồ Chí Minh: Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng dự án rạch Xuyên Tâm, phấn đấu hoàn thành trước 30/6/2026

Dự án nạo vét, cải tạo môi trường rạch Xuyên Tâm tại TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn tăng tốc giải phóng mặt bằng, tuy nhiên hàng trăm trường hợp chưa bàn giao do vướng thủ tục pháp lý, đồng thừa kế và khiếu nại. Chính quyền địa phương đang đẩy mạnh vận động, hỗ trợ người dân và kiên quyết xử lý các trường hợp chậm bàn giao nhằm bảo đảm tiến độ dự án trước mốc 30/6/2026.
Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và các Anh hùng liệt sĩ

Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và các Anh hùng liệt sĩ

Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị cùng các tầng lớp Nhân dân đã tổ chức lễ dâng hương, dâng hoa tưởng niệm tại Đền thờ Bác Hồ và các Anh hùng liệt sĩ tỉnh.
Bộ Y tế yêu cầu siết chặt quản lý thuốc chứa fentanyl

Bộ Y tế yêu cầu siết chặt quản lý thuốc chứa fentanyl

Bộ Y tế đề nghị các địa phương tăng cường kiểm soát thuốc và nguyên liệu chứa hoạt chất fentanyl, ngăn chặn nguy cơ thất thoát, mua bán và sử dụng trái phép trong bối cảnh tội phạm ma túy liên quan đến chất này có diễn biến phức tạp.
Sơn La dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân ngày 19/5

Sơn La dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân ngày 19/5

Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh đạo tỉnh Sơn La đã dâng hoa, dâng hương tưởng nhớ Người và thể hiện quyết tâm tiếp tục xây dựng địa phương phát triển bền vững.
TP. Hồ Chí Minh tôn vinh các điển hình học tập và làm theo Bác

TP. Hồ Chí Minh tôn vinh các điển hình học tập và làm theo Bác

Sáng 19/5/2026, tại Hội trường Thành phố đã long trọng diễn ra Lễ biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu, xuất sắc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2026.
Hà Nội chi thêm đến 10 triệu đồng/tháng để giữ chân nhân lực công nghệ số

Hà Nội chi thêm đến 10 triệu đồng/tháng để giữ chân nhân lực công nghệ số

HĐND TP Hà Nội vừa ban hành nghị quyết quy định mức hỗ trợ và chi thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tham gia lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mức hỗ trợ cao nhất lên tới 10 triệu đồng/tháng nhằm thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao cho quá trình chuyển đổi số của Thủ đô.