Thứ năm 14/05/2026 14:39
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Quỹ Vì Tầm Vóc Việt hỗ trợ vốn vay sinh kế cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn tại Nghệ An

Quỹ Vì Tầm Vóc Việt hỗ trợ vốn vay sinh kế cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn tại Nghệ An

Sáng ngày 13/5/2026 Quỹ Vì Tầm Vóc Việt (VSF) và Tập đoàn TH phối hợp với Hội LHPN xã Nghĩa Lâm, tỉnh Nghệ An đã tổ chức lễ trao Quỹ hỗ trợ sinh kế cho 30 phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã.
Tây Bắc mở rộng tăng tốc liên kết du lịch sau sáp nhập tỉnh

Tây Bắc mở rộng tăng tốc liên kết du lịch sau sáp nhập tỉnh

Thích ứng với thay đổi sau sáp nhập tỉnh, 8 địa phương Tây Bắc mở rộng đang tái cấu trúc liên kết du lịch theo hướng đồng bộ, số hóa và tăng sức hút đầu tư chiến lược.
Khánh Hòa: Diêm dân săn "vàng trắng" từ tinh mơ cùng nắng gió

Khánh Hòa: Diêm dân săn "vàng trắng" từ tinh mơ cùng nắng gió

Khi bình minh chưa hé dậy thì tiếng gọi nhau í ới của những người khai thác vàng trắng đã làm xáo động cả những cánh đồng. Đó là cách diêm dân nơi đây gọi tên những ruộng muối dài tít tắp của tỉnh Khánh Hòa. Từ sau sáp nhập cùng Ninh Thuận cũ, Khánh Hòa đã trở thành địa phương có trữ lượng khai thác muối lớn nhất nhì cả nước khi sở hữu đường bờ biển dài nhất Việt Nam.
Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất thu phí thuê vỉa hè tối đa 45.000 đồng/m² mỗi tháng

Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất thu phí thuê vỉa hè tối đa 45.000 đồng/m² mỗi tháng

Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết thí điểm quản lý, cho thuê vỉa hè phục vụ kinh doanh và phát triển kinh tế đêm. Theo đề xuất, mức phí thuê lòng đường, vỉa hè tại nhiều tuyến phố trung tâm có thể lên tới 45.000 đồng/m² mỗi tháng.
Cú hích liên kết du lịch, khai thác "mỏ vàng" văn hóa, tạo xung lực mới

Cú hích liên kết du lịch, khai thác "mỏ vàng" văn hóa, tạo xung lực mới

Không còn dừng lại ở các bản ký kết mang tính hình thức, cái bắt tay giữa "đầu tàu" kinh tế TP. Hồ Chí Minh và 8 tỉnh Tây Bắc mở rộng giai đoạn 2026-2030 đang định hình lại bản đồ du lịch Việt Nam. Bằng việc chuyển dịch sang phát triển chiều sâu, lấy chuyển đổi số và trải nghiệm bản sắc làm hạt nhân, liên minh này đặt mục tiêu khai thác hiệu quả con số 90 triệu lượt khách, tạo ra hệ sinh thái sản phẩm đủ sức cạnh tranh quốc tế.
Thời tiết hôm nay 14/5: Hà Nội nắng nóng đến thứ Bảy

Thời tiết hôm nay 14/5: Hà Nội nắng nóng đến thứ Bảy

Thời tiết hôm nay 14/5, Bắc Bộ nắng nóng lan rộng; Trung Bộ nắng nóng diện rộng; cao nguyên Trung Bộ nắng ráo; Nam Bộ nắng nóng gay gắt, chiều tối có mưa vài nơi.
Thanh Hóa: Lắp cân đối chứng tại các điểm bán hải sản của Sầm Sơn – khách hàng yên tâm, tiểu thương đồng thuận

Thanh Hóa: Lắp cân đối chứng tại các điểm bán hải sản của Sầm Sơn – khách hàng yên tâm, tiểu thương đồng thuận

Những chiếc cân đối chứng được lắp đặt tại các chợ hải sản lớn và khu vực tập trung nhiều cửa hàng kinh doanh hải sản ở Sầm Sơn không chỉ giúp du khách yên tâm, tránh tình trạng bị “chặt chém” khi mua hàng, mà còn nhận được sự đồng thuận của nhiều tiểu thương, bởi họ không còn bị mang tiếng vì hành vi “móc túi khách hàng” do cân thiếu.
Tập đoàn TH chung tay chăm lo sức khỏe và đời sống thành viên công đoàn ngân hàng Việt Nam

Tập đoàn TH chung tay chăm lo sức khỏe và đời sống thành viên công đoàn ngân hàng Việt Nam

Sáng 13/5, tại Hà Nội, Tập đoàn TH và Công đoàn Ngân hàng Việt Nam (CĐNHVN) ký kết Thỏa thuận hợp tác triển khai Chương trình phúc lợi cho đoàn viên, người lao động, đánh dấu bước đi đột phá trong việc chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cho đội ngũ đoàn viên, người lao động toàn hệ thống ngành Ngân hàng.
Công ty Điện lực Lào Cai chủ động bảo đảm điện phục vụ diễn tập phòng thủ dân sự năm 2026

Công ty Điện lực Lào Cai chủ động bảo đảm điện phục vụ diễn tập phòng thủ dân sự năm 2026

Nhằm bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định và liên tục phục vụ Diễn tập phòng thủ dân sự, ứng phó lũ ống, lũ quét, sạt lở đất năm, Công ty Điện lực Lào Cai đã xây dựng phương án cấp điện chi tiết cho toàn bộ khu vực diễn tập cùng các địa điểm phục vụ công tác chỉ huy, hậu cần.
Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh có giám đốc mới

Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh có giám đốc mới

Ngày 12/5/2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký Quyết định số 1118/QĐ-BGDĐT ngày 11/5/2026 bổ nhiệm PGS.TS. Bùi Quang Hùng giữ chức vụ Giám đốc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH).
Phú Thọ: Hai trẻ tử vong do đuối nước tại công trường dự án

Phú Thọ: Hai trẻ tử vong do đuối nước tại công trường dự án

Khoảng 18h20 ngày 12/5, tại công trường dự án khu nhà ở nông thôn mới Cao Xá, xã Bản Nguyên, tỉnh Phú Thọ xảy ra vụ đuối nước thương tâm khiến hai trẻ nhỏ tử vong.
Thời tiết hôm nay 13/5: Hà Nội có nắng nóng từ hôm nay

Thời tiết hôm nay 13/5: Hà Nội có nắng nóng từ hôm nay

Thời tiết hôm nay 13/5, Bắc Bộ nắng nóng cục bộ; Bắc và Trung Trung Bộ nắng nóng diện rộng, Nam Trung Bộ trời nắng mạnh; Nam Bộ tiếp tục nắng nóng, miền Đông có nơi gay gắt, chiều tối có mưa dông.
Khám sức khỏe miễn phí toàn dân từ năm 2026: Người dân được khám gì, ai được ưu tiên?

Khám sức khỏe miễn phí toàn dân từ năm 2026: Người dân được khám gì, ai được ưu tiên?

Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn chuyên môn về khám sức khỏe miễn phí định kỳ cho người dân trên toàn quốc, cụ thể hóa chủ trương tại Chỉ thị 17 của Chính phủ về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí hằng năm.
Quảng Trị: Phường Đồng Hới bảo đảm an toàn thực phẩm cho mùa du lịch

Quảng Trị: Phường Đồng Hới bảo đảm an toàn thực phẩm cho mùa du lịch

Bước vào cao điểm mùa du lịch, phường Đồng Hới đã tổ chức kiểm tra công tác bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) và chấp hành các quy định của pháp luật về giá, phí và lệ phí tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, quán ăn, nhà hàng và các cơ sở dịch vụ ăn uống trên địa bàn.
PDCA Thanh Hóa đồng hành nâng tầm năng lực quản trị doanh nghiệp địa phương

PDCA Thanh Hóa đồng hành nâng tầm năng lực quản trị doanh nghiệp địa phương

Sáng 12/5, tại phường Hạc Thành, Trường doanh nhân PDCA Thanh Hóa - mô hình đào tạo, tư vấn các giải pháp hỗ trợ toàn diện dành cho cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ đã chính thức khai trương và đi vào hoạt động.