Thứ ba 19/05/2026 00:37
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Tăng mức đóng BHXH tối đa lên 50,6 triệu/tháng từ 1/7: Ai chịu tác động mạnh nhất?

Tăng mức đóng BHXH tối đa lên 50,6 triệu/tháng từ 1/7: Ai chịu tác động mạnh nhất?

Việc áp dụng mức lương cơ sở mới 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1/7/2026 đồng nghĩa với việc mức trần đóng BHXH bắt buộc sẽ nhảy vọt lên ngưỡng 50,6 triệu đồng/tháng. Quy định mới từ Luật BHXH 2024 và Nghị định 158/2025 không chỉ siết chặt nghĩa vụ đóng của nhóm thu nhập cao, mà còn mở ra cơ chế linh hoạt cho phép nhiều nhóm lao động đặc thù được tự chọn và thay đổi mức đóng sau 12 tháng.
Phú Thọ: 5 thiếu niên tử vong trong vụ đuối nước ở Sông Lô

Phú Thọ: 5 thiếu niên tử vong trong vụ đuối nước ở Sông Lô

Một vụ đuối nước đặc biệt nghiêm trọng xảy ra chiều 18/5 tại xã Sông Lô khiến 5 thiếu niên tử vong. Các cơ quan chức năng đang làm rõ nguyên nhân vụ việc.
Hà Nội khẩn trương thành lập Tổ công tác triển khai hệ thống đường sắt đô thị giai đoạn 2026-2030

Hà Nội khẩn trương thành lập Tổ công tác triển khai hệ thống đường sắt đô thị giai đoạn 2026-2030

UBND Hà Nội vừa yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ trọng điểm nhằm thúc đẩy phát triển hệ thống đường sắt đô thị Thủ đô, trong đó trọng tâm là thành lập Tổ công tác nghiên cứu và tổ chức triển khai mạng lưới đường sắt đô thị giai đoạn 2026-2030.
Thanh Hóa: Hội nghị đối thoại - lắng nghe, đồng cảm và “gỡ khó” cho người lao động

Thanh Hóa: Hội nghị đối thoại - lắng nghe, đồng cảm và “gỡ khó” cho người lao động

Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hóa vừa tổ chức Hội nghị gặp gỡ, đối thoại năm 2026 giữa lãnh đạo UBND tỉnh cùng đại diện các ban, ngành, đoàn thể với công nhân lao động trên địa bàn. Hội nghị được kết nối trực tuyến tới 41 điểm cầu tại công đoàn xã, phường và công đoàn cơ sở trong toàn tỉnh.
Quỹ Vì Tầm Vóc Việt khánh thành cầu Háng Gàng - Vì Tầm Vóc Việt tại Lào Cai

Quỹ Vì Tầm Vóc Việt khánh thành cầu Háng Gàng - Vì Tầm Vóc Việt tại Lào Cai

Ngày 17/5/2026, tại thôn Háng Gàng, xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai, Quỹ Vì Tầm Vóc Việt phối hợp cùng Báo Tiền Phong, Tỉnh đoàn Lào Cai và chính quyền địa phương tổ chức lễ khánh thành công trình Cầu Háng Gàng – Vì Tầm Vóc Việt, xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai sau gần 5 tháng thi công.
Từ biển gió Cô Tô đến khát vọng năng lượng xanh của Quảng Ninh

Từ biển gió Cô Tô đến khát vọng năng lượng xanh của Quảng Ninh

Giữa trùng khơi Đông Bắc, nơi những con sóng ngày đêm ôm lấy đảo ngọc Cô Tô, Quảng Ninh đang viết thêm một dấu mốc mới trên hành trình chuyển mình sang nền kinh tế xanh và phát triển bền vững.
Khẩn trương điều tra, xử lý vụ nghi ngộ độc thực phẩm sau khi ăn quả lạ tại Lai Châu

Khẩn trương điều tra, xử lý vụ nghi ngộ độc thực phẩm sau khi ăn quả lạ tại Lai Châu

Cục An toàn thực phẩm có văn bản gửi Sở Y tế tỉnh Lai Châu về các trường hợp nhập viện nghi do ngộ độc thực phẩm sau khi ăn quả lạ (hái ngoài tự nhiên) tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) THCS và trường PTDTBT Tiểu học Làng Mô, bản Nhiều Sáng, xã Tủa Sín Chải, tỉnh Lai Châu.
Cảnh giác “bẫy số” thời công nghệ: Loạt chiêu lừa tinh vi đang nhắm vào người dân

Cảnh giác “bẫy số” thời công nghệ: Loạt chiêu lừa tinh vi đang nhắm vào người dân

Giả danh cơ quan chức năng, nhân viên điện lực, shipper hay chuyên gia đầu tư tài chính… các đối tượng lừa đảo công nghệ cao đang liên tục thay đổi thủ đoạn để đánh cắp thông tin, chiếm đoạt tài sản.
Đà Nẵng siết chống thất thu thuế trước áp lực tăng trưởng thu ngân sách

Đà Nẵng siết chống thất thu thuế trước áp lực tăng trưởng thu ngân sách

Theo Quyết định số 2074/QĐ-UBND, Ban Chỉ đạo do ông Hồ Kỳ Minh - Phó Chủ tịch Thường trực UBND Tp. Đà Nẵng làm Trưởng ban. Thành phần Ban Chỉ đạo quy tụ đại diện nhiều cơ quan trọng yếu như Thuế thành phố, Công an, Hải quan, Kho bạc Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước khu vực cùng các sở, ngành và chính quyền địa phương.
WHO công bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về dịch Ebola, Bộ Y tế Việt Nam ra lệnh giám sát

WHO công bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về dịch Ebola, Bộ Y tế Việt Nam ra lệnh giám sát

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vừa chính thức kích hoạt mức cảnh báo cao nhất, tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola chủng Bundibugyo tại Congo và Uganda là “sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế”. Ngay lập tức, Bộ Y tế Việt Nam đã vào cuộc kích hoạt hệ thống giám sát và phát đi khuyến cáo khẩn.
Thời tiết hôm nay 18/5: Bắc Bộ chiều tối đến đêm mưa nhiều

Thời tiết hôm nay 18/5: Bắc Bộ chiều tối đến đêm mưa nhiều

Thời tiết hôm nay 18/5, Bắc Bộ sáng và trưa trời nắng gián đoạn; Trung Bộ trưa trời nắng, chiều mưa dông; cao nguyên Trung Bộ trời dịu mát; Nam Bộ chiều tối mưa dông.
Công nghệ lõi, AI và dữ liệu lớn: Ba trụ cột hợp tác mới giữa Lâm Đồng và ĐHQG-HCM

Công nghệ lõi, AI và dữ liệu lớn: Ba trụ cột hợp tác mới giữa Lâm Đồng và ĐHQG-HCM

Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Lâm Đồng đã có buổi đón tiếp và làm việc với Đoàn công tác cấp cao của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM). Chuyến công tác mở ra không gian đối thoại thẳng thắn nhằm tìm kiếm các giải pháp đột phá trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) vùng.
Từ 1/7: Chính thức tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng

Từ 1/7: Chính thức tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng

Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở sẽ tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định mới của Chính phủ, tác động trực tiếp tới tiền lương, phụ cấp và nhiều chế độ của cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang.
Nắng nóng kéo tiêu thụ điện toàn quốc lập đỉnh mới, vượt 1,15 tỉ kWh/ngày

Nắng nóng kéo tiêu thụ điện toàn quốc lập đỉnh mới, vượt 1,15 tỉ kWh/ngày

Nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh trong đợt nắng nóng diện rộng đã đẩy sản lượng tiêu thụ điện toàn quốc lên mức kỷ lục hơn 1,15 tỉ kWh/ngày, tạo áp lực lớn lên hệ thống vận hành điện trong cao điểm mùa khô.
Khai tử xăng khoáng, đại trà xăng E10: Người dùng lo hỏng máy, chuyên gia nói gì?

Khai tử xăng khoáng, đại trà xăng E10: Người dùng lo hỏng máy, chuyên gia nói gì?

Việc các trạm xăng đồng loạt dừng kinh doanh xăng khoáng truyền thống để đón dòng nhiên liệu xanh buộc người tiêu dùng phải đối mặt với bài toán tương thích kỹ thuật, đòi hỏi những lời giải đáp sòng phẳng từ giới chuyên gia cơ khí động lực.