Thứ ba 21/04/2026 23:22
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Lễ hội Bình Đà 2026: Tôn vinh Quốc Tổ Lạc Long Quân

Lễ hội Bình Đà 2026: Tôn vinh Quốc Tổ Lạc Long Quân

Lễ hội Bình Đà 2026 với chủ đề “Tôn vinh Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân” diễn ra từ ngày 19 đến 22/4 tại xã Bình Minh, Hà Nội. Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là nghi lễ rước – tế – dâng hương tổ chức từ 8h đến 10h ngày 22/4 (tức 6/3 âm lịch), một hoạt động mang đậm màu sắc tâm linh, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân và du khách, đồng thời kết nối cộng đồng người Việt trong và ngoài nước.
LocknLock triển khai các hoạt động bảo vệ môi trường thông qua chiến dịch ‘Earth Day Vietnam 2026’

LocknLock triển khai các hoạt động bảo vệ môi trường thông qua chiến dịch ‘Earth Day Vietnam 2026’

Hưởng ứng Ngày Trái đất (22/04), LocknLock Việt Nam đã chính đồng hành cùng tổ chức Xanh Việt Nam trong chiến dịch ‘Earth Day Vietnam 2026’.
Thời tiết hôm nay 21/4: Hà Nội chiều nay có nắng

Thời tiết hôm nay 21/4: Hà Nội chiều nay có nắng

Thời tiết hôm nay 21/4, Bắc Bộ hết mưa, trời nắng nhiều; vùng núi Nghệ An – Huế chiều nay nắng nóng; Đà Nẵng – Lâm Đồng trời nắng, chiều tối có mưa cục bộ; Nam Bộ có nơi nắng nóng.
Hà Nội cưỡng chế loạt quán cà phê đường tàu, khu “check-in” nổi tiếng bị xóa sổ

Hà Nội cưỡng chế loạt quán cà phê đường tàu, khu “check-in” nổi tiếng bị xóa sổ

Hình ảnh du khách chen kín hai bên đường ray, chụp ảnh khi tàu chạy sát người từng khiến “cà phê đường tàu” trở thành biểu tượng du lịch lạ của Hà Nội. Nhưng cũng chính những hình ảnh đó khiến gcơ quan chức năng buộc phải dẹp bỏ, đặt yếu tố an toàn lên trên sức hút du lịch.
Người tiêu dùng Việt thắt chặt chi tiêu, dè dặt với mục tiêu kinh tế

Người tiêu dùng Việt thắt chặt chi tiêu, dè dặt với mục tiêu kinh tế

Khảo sát mới của Herbalife cho thấy người tiêu dùng tại Việt Nam có mức độ tự tin về triển vọng kinh tế cao hơn mặt bằng châu Á - Thái Bình Dương, nhưng tâm lý thận trọng vẫn chiếm ưu thế. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều bất định, xu hướng cắt giảm chi tiêu không cần thiết, đa dạng hóa nguồn thu và chú trọng sức khỏe đang trở thành lựa chọn phổ biến của nhiều người.
Bán tài khoản ngân hàng lấy vài trăm nghìn, chủ tài khoản có thể mất cả tự do

Bán tài khoản ngân hàng lấy vài trăm nghìn, chủ tài khoản có thể mất cả tự do

Chỉ vì vài trăm nghìn đồng, nhiều người đã tự biến tài khoản ngân hàng của mình thành công cụ cho lừa đảo, rửa tiền, đánh bạc xuyên biên giới. Khi dòng tiền bẩn chạy qua tài khoản, cái mất không chỉ là giao dịch bị chặn hay tài khoản bị rà soát, mà còn là nguy cơ bị xử phạt nặng, thậm chí vướng trách nhiệm hình sự.
Đề xuất nghỉ hưởng lương ngày 24/11 - thêm động lực lan tỏa giá trị văn hóa

Đề xuất nghỉ hưởng lương ngày 24/11 - thêm động lực lan tỏa giá trị văn hóa

Đề xuất xác định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, đồng thời cho người lao động nghỉ hưởng lương, đang mở ra một hướng tiếp cận mới trong chính sách phát triển văn hóa.
Thời tiết hôm nay 20/4: Hà Nội có mưa dông nhiều ngày

Thời tiết hôm nay 20/4: Hà Nội có mưa dông nhiều ngày

Thời tiết hôm nay 20/4, Bắc Bộ trời dịu mát; Bắc Trung Bộ có nắng, Nam Trung Bộ nắng nhiều; Nam bộ có nắng nóng.
Quảng Trị – Khánh Hòa thúc đẩy hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ thống chính trị

Quảng Trị – Khánh Hòa thúc đẩy hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ thống chính trị

Chiều 18/4, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức làm việc, trao đổi kinh nghiệm xây dựng Đảng và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời thống nhất tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu dâng hương tại Khu di tích lịch sử bến phà Gianh (Quảng Trị)

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu dâng hương tại Khu di tích lịch sử bến phà Gianh (Quảng Trị)

Mới đây, tại Khu di tích bến phà Gianh thuộc Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh (tỉnh Quảng Trị), Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và dự chương trình nghệ thuật “Bản hùng ca trên sông”.
Thời tiết hôm nay 19/4: Bắc Bộ hôm nay có mưa dông, trời mát

Thời tiết hôm nay 19/4: Bắc Bộ hôm nay có mưa dông, trời mát

Thời tiết hôm nay 19/4, Trung Bộ trời nắng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ hôm nay có mưa dông; Nam Bộ sáng và trưa nay trời nắng.
Sở Khoa học Công nghệ TP.HCM mong muốn UEH đồng kiến tạo nghiên cứu dữ liệu chuyên sâu

Sở Khoa học Công nghệ TP.HCM mong muốn UEH đồng kiến tạo nghiên cứu dữ liệu chuyên sâu

Trong bối cảnh các mô hình hợp tác truyền thống dần bộc lộ hạn chế, “đồng kiến tạo” đang nổi lên như một hướng đi chiến lược, giúp gắn kết sâu hơn giữa Nhà nước, Nhà trường, Doanh nghiệp và Cộng đồng. Không chỉ dừng lại ở việc kết nối nguồn lực, cách tiếp cận này nhấn mạnh việc cùng tham gia từ đầu đến cuối trong quá trình tạo ra giá trị chung, dài hạn và bền vững.
Phân luồng giao thông Quốc lộ 32C phục vụ Lễ hội Đền Hùng 2026

Phân luồng giao thông Quốc lộ 32C phục vụ Lễ hội Đền Hùng 2026

Công an tỉnh Phú Thọ ban hành phương án tổ chức giao thông tạm thời trên Quốc lộ 32C khu vực Đền Hùng từ 17–26/4/2026, nhằm đảm bảo an toàn, phục vụ Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa Du lịch Đất Tổ.
Mưa dông gây thiệt hại gần 200 nhà dân tại Phú Thọ

Mưa dông gây thiệt hại gần 200 nhà dân tại Phú Thọ

Mưa dông kèm lốc, gió giật rạng sáng 17/4 gây thiệt hại diện rộng tại Phú Thọ, làm tốc mái 191 nhà, hư hỏng hạ tầng điện và ảnh hưởng sản xuất.
Thời tiết hôm nay 18/4: Bắc Bộ ngày có nắng, chiều tối có mưa

Thời tiết hôm nay 18/4: Bắc Bộ ngày có nắng, chiều tối có mưa

Thời tiết hôm nay 18/4, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ dịu mát; các khu vực còn lại ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối xuất hiện mưa dông.