Thứ bảy 08/08/2026 06:37
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Đường sắt Lào Cai - Hải Phòng mở dư địa phát triển hành lang kinh tế mới

Đường sắt Lào Cai - Hải Phòng mở dư địa phát triển hành lang kinh tế mới

Điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng không chỉ nhằm nâng cao năng lực vận tải mà còn hướng tới hình thành hành lang kinh tế mới, kết nối cửa khẩu với cảng biển, mở thêm dư địa cho logistics, công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Thanh Hóa: ra mắt ứng dụng “Mô hình phòng, chống lừa đảo” giúp người dân tự bảo vệ mình trên không gian mạng

Thanh Hóa: ra mắt ứng dụng “Mô hình phòng, chống lừa đảo” giúp người dân tự bảo vệ mình trên không gian mạng

Công an tỉnh Thanh Hóa vừa tổ chức ra mắt ứng dụng “Mô hình phòng, chống lừa đảo”, một công cụ tuyên truyền trực quan, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa tội phạm công nghệ cao, tự bảo vệ mình cho người dân.
Hà Tĩnh xem xét chấm dứt dự án du lịch 152 tỷ đồng chậm triển khai hơn 5 năm

Hà Tĩnh xem xét chấm dứt dự án du lịch 152 tỷ đồng chậm triển khai hơn 5 năm

Thanh tra tỉnh Hà Tĩnh đề nghị rà soát năng lực của Công ty Cổ phần Hợp tác thương mại Toàn Cầu - chủ đầu tư dự án Quần thể khu du lịch và nghỉ dưỡng cao cấp tại biển Xuân Thành. Trường hợp nhà đầu tư không còn khả năng thực hiện, Sở Tài chính sẽ tham mưu UBND tỉnh chấm dứt hoạt động dự án theo quy định.
Thời tiết hôm nay 7/8: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa giảm

Thời tiết hôm nay 7/8: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa giảm

Thời tiết hôm nay 7/8, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trưa chiều hửng nắng, tăng nhiệt, khá oi nóng; Nam Trung Bộ có mưa vài nơi, ngày trời nắng, có nơi nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối có mưa dông mạnh.
Khách quốc tế đến Việt Nam đạt gần 13,9 triệu lượt sau 7 tháng

Khách quốc tế đến Việt Nam đạt gần 13,9 triệu lượt sau 7 tháng

Lượng khách quốc tế đến Việt Nam tiếp tục tăng trưởng tích cực trong 7 tháng đầu năm 2026, nhờ hiệu quả từ chính sách thị thực, mở rộng đường bay và đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Trong bối cảnh thị trường bước vào mùa cao điểm từ cuối quý III, ngành du lịch được kỳ vọng sẽ tăng tốc để hoàn thành mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế.
Cảnh báo mạo danh làm sạch dữ liệu đất đai để đánh cắp tài khoản ngân hàng

Cảnh báo mạo danh làm sạch dữ liệu đất đai để đánh cắp tài khoản ngân hàng

Lợi dụng việc các địa phương triển khai chiến dịch làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai, nhiều đối tượng giả danh cán bộ địa chính hoặc công an gọi điện, nhắn tin yêu cầu người dân cập nhật hồ sơ. Mục tiêu cuối cùng là đánh cắp thông tin cá nhân, chiếm quyền thiết bị và chiếm đoạt tài sản.
Thời tiết hôm nay 6/8: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa to

Thời tiết hôm nay 6/8: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa to

Thời tiết hôm nay 6/8, Nam Trung Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối có mưa vài nơi; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nắng đan xen, chiều tối có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to.
Thanh Hóa: Kiểm tra toàn diện 22 dự án nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh

Thanh Hóa: Kiểm tra toàn diện 22 dự án nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh

Nhằm chấn chỉnh, xử lý vi phạm, tồn tại trong kinh doanh, quản lý, vận hành nhà ở xã hội trên địa bàn. Vừa qua, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành công văn, yêu cầu các sở, ngành, địa phương kiểm tra, chấn chỉnh, xử lý các vấn đề liên quan trong việc quản lý, sử dụng nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh.
Tăng năng lực phục vụ hàng không với nhà máy suất ăn 50.000 suất/ngày

Tăng năng lực phục vụ hàng không với nhà máy suất ăn 50.000 suất/ngày

Cùng với kế hoạch mở rộng Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, hạ tầng dịch vụ hậu cần hàng không cũng đang được đầu tư đồng bộ. Trong đó, Nhà máy Suất ăn hàng không Phú Quốc (SCA) do Sun Group phát triển được kỳ vọng trở thành trung tâm cung ứng suất ăn hiện đại, ứng dụng tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI), góp phần nâng cao năng lực phục vụ các hãng hàng không và cải thiện trải nghiệm của hành khách.
Phú Thọ tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh trên lòng hồ Hòa Bình

Phú Thọ tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh trên lòng hồ Hòa Bình

Phú Thọ yêu cầu tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh trên lòng hồ Hòa Bình và các hồ chứa lớn nhằm bảo đảm an toàn, bảo vệ môi trường và tạo nền tảng phát triển kinh tế hồ chứa bền vững.
Khánh Hòa ưu tiên nguồn lực triển khai Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Khánh Hòa ưu tiên nguồn lực triển khai Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành kế hoạch thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045” của tỉnh năm 2027.
Lâm Đồng thành lập Ban Chỉ đạo liên ngành tổng rà soát, xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm

Lâm Đồng thành lập Ban Chỉ đạo liên ngành tổng rà soát, xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm

UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Quyết định thành lập Ban Chỉ đạo liên ngành tổng rà soát, kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh. Đây là bước triển khai nhằm thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công an và Bộ Công Thương về tăng cường đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Thanh Hóa: Đề nghị hỗ trợ nhân lực thi công Dự án trường nội trú liên cấp xã Bát Mọt để kịp phục vụ năm học mới 2026 – 2027

Thanh Hóa: Đề nghị hỗ trợ nhân lực thi công Dự án trường nội trú liên cấp xã Bát Mọt để kịp phục vụ năm học mới 2026 – 2027

Sáng 3/8, UBND tỉnh Thanh Hóa đã có Công văn số 15964/UBND - CNXD gửi Bộ Tư lệnh Quân khu 4, đề nghị quan tâm hỗ trợ nhân lực thi công Dự án trường nội trú liên cấp TH&THCS xã Bát Mọt để kịp khai giảng năm học mới 2026 – 2027.
Lễ hội Du lịch Quốc tế DITF 2026, Đà Nẵng kỳ vọng trở thành diễn đàn xúc tiến du lịch hàng đầu Việt Nam

Lễ hội Du lịch Quốc tế DITF 2026, Đà Nẵng kỳ vọng trở thành diễn đàn xúc tiến du lịch hàng đầu Việt Nam

Đà Nẵng đang tăng tốc chuẩn bị cho DITF - Danang International Tourism Festival 2026 với mục tiêu xây dựng một diễn đàn xúc tiến thương mại du lịch mang tầm khu vực. Sự kiện dự kiến quy tụ hơn 320 buyers trong nước và quốc tế, hàng trăm doanh nghiệp, hãng hàng không, nền tảng OTA cùng chuỗi hoạt động kết nối giao thương, hội thảo và khảo sát điểm đến.
Thời tiết hôm nay 4/8: Bắc Bộ có mưa lớn từ chiều tối nay đến đêm 6/8

Thời tiết hôm nay 4/8: Bắc Bộ có mưa lớn từ chiều tối nay đến đêm 6/8

Thời tiết hôm nay 4/8, Hà Nội độ ẩm cao, cảm giác khá oi nóng; Trung Bộ có nắng, phía Nam có nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ nắng đến đầu giờ chiều, chiều tối và đêm có mưa dông; Nam Bộ mưa dông gia tăng, ngày nắng nóng.