Thứ năm 28/05/2026 02:06
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Giông lốc làm đổ hàng rào trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai: Cảnh báo chất lượng và an toàn thi công

Giông lốc làm đổ hàng rào trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai: Cảnh báo chất lượng và an toàn thi công

Nhiều đoạn rào tôn tại dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai bị đổ sau giông lốc, làm dấy lên lo ngại về chất lượng thi công và nguy cơ mất an toàn giao thông trên tuyến huyết mạch.
TP. Hồ Chí Minh: Đỗ xe trái phép, chiếm dụng đường nội bộ cư xá Nguyên Hồng gây bức xúc

TP. Hồ Chí Minh: Đỗ xe trái phép, chiếm dụng đường nội bộ cư xá Nguyên Hồng gây bức xúc

Nhiều người dân sinh sống tại khu vực phường Bình Lợi Trung, Thành phố Hồ Chí Minh bức xúc trước tình trạng hàng loạt phương tiện ô tô dừng, đỗ vô tội vạ, chiếm dụng gần như toàn bộ phần đường nội bộ của cư xá Nguyên Hồng, gây cản trở giao thông và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.
Gia Lai: Nguy cơ ảnh hưởng danh hiệu “Khu dân cư an toàn” vì mâu thuẫn xóm giềng

Gia Lai: Nguy cơ ảnh hưởng danh hiệu “Khu dân cư an toàn” vì mâu thuẫn xóm giềng

Chỉ vì mâu thuẫn cá nhân kéo dài, một hộ dân tại thôn Trà Quang, xã Phù Mỹ, tỉnh Gia Lai liên tục đổ rác thải, chất bốc mùi trước cổng nhà hàng xóm, khiến môi trường sống bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến sinh hoạt của nhiều hộ dân và nguy cơ tác động tới tiêu chí “Khu dân cư an toàn về an ninh, trật tự” tại địa phương.
Đắk Lắk: Nữ sinh đi xe đạp điện tử vong thương tâm dưới bánh xe tải

Đắk Lắk: Nữ sinh đi xe đạp điện tử vong thương tâm dưới bánh xe tải

Hôm nay 27/5, trên đường Hồ Chí Minh qua địa phận Đắk Lắk đã xảy ra 1 vụ tai nạn giao thông (TNGT) giữa xe tải và xe đạp điện làm 1 học sinh lớp 9 tử vong.
Đắk Lắk 2 người tử vong sau va chạm xe máy với xe ben

Đắk Lắk 2 người tử vong sau va chạm xe máy với xe ben

Sáng 27/5, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết, trên địa bàn phường Tân An vừa xảy ra 1 vụ tai nạn giao thông (TNGT) giữa xe ben và xe máy khiến 2 người tử vong.
Phú Thọ: Hai doanh nghiệp bốc cháy chỉ cách nhau vài giờ

Phú Thọ: Hai doanh nghiệp bốc cháy chỉ cách nhau vài giờ

Chỉ trong tối 26/5, hai vụ cháy liên tiếp xảy ra tại các doanh nghiệp trong khu công nghiệp ở Phú Thọ, buộc lực lượng chức năng huy động quy mô lớn để khống chế hỏa hoạn.
Thời tiết hôm nay 27/5: Bắc Bộ tiếp tục nắng nóng đặc biệt gay gắt

Thời tiết hôm nay 27/5: Bắc Bộ tiếp tục nắng nóng đặc biệt gay gắt

Thời tiết hôm nay 27/5, Hà Nội trưa chiều nắng nóng lên đến hơn 40 độ C; Bắc Trung Bộ nắng nóng đặc biệt gắt, có nơi trên 40 độ C; cao nguyên Trung Bộ chiều tối mưa dông; Nam Bộ trưa nắng nóng, chiều tối mưa dông.
Đồng Tháp tăng tốc phát triển, chủ động kiểm soát dịch bệnh và bảo tồn Sếu đầu đỏ

Đồng Tháp tăng tốc phát triển, chủ động kiểm soát dịch bệnh và bảo tồn Sếu đầu đỏ

Ngày 26/5, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Đồng Tháp phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo tỉnh tổ chức Hội nghị giao ban báo chí tháng 5/2026. Tại hội nghị, nhiều nội dung quan trọng liên quan đến tình hình kinh tế - xã hội, công tác phòng chống dịch bệnh, bảo tồn Sếu đầu đỏ tại Vườn Quốc gia Tràm Chim và tiến độ tổ chức Lễ hội Trái cây Đồng Tháp lần thứ I năm 2026 đã được thông tin đến các cơ quan báo chí, truyền thông.
Hướng dẫn đi nút giao Long Thành nối cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu

Hướng dẫn đi nút giao Long Thành nối cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu

Sau khi hơn 54km tuyến chính cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu được đưa vào khai thác từ ngày 18/5, điểm nghẽn lớn nhất còn lại là sự chia cắt tại nút giao Long Thành. Tin vui cho các bác tài, Khu Quản lý đường bộ IV (Cục Đường bộ Việt Nam) cùng các đơn vị liên quan vừa thống nhất phương án thông xe toàn bộ các nhánh còn lại tại nút giao này vào cuối tháng 5. Đây là bước ngoặt giúp kết nối trực thông toàn diện hệ thống cao tốc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Điểm sàn 15 điểm: “Lưới lọc” cần thiết để bảo đảm chất lượng đầu vào đại học

Điểm sàn 15 điểm: “Lưới lọc” cần thiết để bảo đảm chất lượng đầu vào đại học

Quy định áp dụng điểm sàn 15 điểm đối với thí sinh xét tuyển đại học từ năm 2026 đang thu hút nhiều ý kiến quan tâm. Theo TS. Đặng Quang Vinh, Giảng viên Khoa Khoa học Máy tính và Công nghệ, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), đây là ngưỡng tối thiểu cần thiết nhằm bảo đảm chất lượng đầu vào, góp phần nâng chuẩn đào tạo đại học và bảo vệ quyền lợi lâu dài của người học.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Khẩn trương triển khai khám sức khỏe định kỳ toàn dân

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Khẩn trương triển khai khám sức khỏe định kỳ toàn dân

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh yêu cầu triển khai đồng bộ, hiệu quả công tác khám sức khỏe định kỳ cho người dân theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 72, đồng thời đẩy nhanh hướng dẫn về giá dịch vụ, kết nối dữ liệu và bảo đảm đầy đủ quyền lợi cho người dân trong quá trình thực hiện.
Sạt lở hạ tầng giao thông tại Lâm Đồng: Rủi ro khi mùa mưa Tây Nguyên bắt đầu

Sạt lở hạ tầng giao thông tại Lâm Đồng: Rủi ro khi mùa mưa Tây Nguyên bắt đầu

Những cơn mưa giông đầu mùa tại Tây Nguyên không chỉ báo hiệu chu kỳ thời tiết khắc nghiệt đang trở lại, mà còn làm lộ rõ những điểm yếu kéo dài của hệ thống hạ tầng giao thông tại Lâm Đồng. Trong bối cảnh nhiều điểm sạt lở trên các tuyến đường huyết mạch chưa được xử lý dứt điểm, nguy cơ gián đoạn lưu thông, tăng chi phí logistics và ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế địa phương đang trở thành vấn đề đáng lo ngại.
Bộ Y tế siết quản lý chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí tại bệnh viện

Bộ Y tế siết quản lý chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí tại bệnh viện

Bộ Y tế vừa ban hành quy định mới yêu cầu kiểm soát chặt các chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí trong cơ sở khám chữa bệnh, trong đó nghiêm cấm doanh nghiệp lợi dụng hoạt động hỗ trợ thuốc để quảng cáo, tiếp thị, tác động kê đơn hoặc tạo lợi thế cạnh tranh trong cung ứng dược phẩm.
Hàng nghìn người tham gia Ngày Dinh dưỡng Cộng đồng Việt Nam 2026 tại TP. Hồ Chí Minh

Hàng nghìn người tham gia Ngày Dinh dưỡng Cộng đồng Việt Nam 2026 tại TP. Hồ Chí Minh

Hàng nghìn người dân và du khách đã tham gia Ngày Dinh dưỡng Cộng đồng Việt Nam lần thứ 6 tại TP.HCM, với nhiều hoạt động tư vấn sức khỏe, thi kiến thức dinh dưỡng và trải nghiệm vận động nhằm thúc đẩy thói quen sống lành mạnh.
TP. Hồ Chí Minh: Tiếp tục triệt phá đường dây kinh doanh hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thu lợi hàng tỉ đồng

TP. Hồ Chí Minh: Tiếp tục triệt phá đường dây kinh doanh hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thu lợi hàng tỉ đồng

Thực hiện Tháng cao điểm theo Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 1238/KH-CCQLTT ngày 13/5/2026 của Chi cục Quản lý thị trường TP.Hồ Chí Minh về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện, triệt phá nhiều vụ việc quy mô lớn.