Thứ hai 29/06/2026 15:47
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Nóng: Hạ giải tượng "Nữ thần khai phóng" xây trái phép tại Khu đô thị E.City Tân Đức

Nóng: Hạ giải tượng "Nữ thần khai phóng" xây trái phép tại Khu đô thị E.City Tân Đức

Bên cạnh việc lập đoàn kiểm tra toàn diện sai phạm pháp lý của dự án, cơ quan chức năng khẳng định quan điểm kiên quyết xử lý nghiêm các công trình xây dựng sai phép, không phù hợp với không gian văn hóa.
Bộ Nội vụ đề xuất cấp sổ BHXH điện tử, mở rộng hình thức chi trả lương hưu

Bộ Nội vụ đề xuất cấp sổ BHXH điện tử, mở rộng hình thức chi trả lương hưu

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) với nhiều đề xuất mới về sổ BHXH điện tử, giao dịch số, chi trả lương hưu và chế độ thai sản.
Hàng nghìn người tham gia Ngày Dinh Dưỡng Cộng Đồng Việt Nam lần 7 tại Hà Nội

Hàng nghìn người tham gia Ngày Dinh Dưỡng Cộng Đồng Việt Nam lần 7 tại Hà Nội

Herbalife Việt Nam tiếp tục phối hợp với báo Sức khỏe & Đời sống tổ chức Ngày Dinh Dưỡng Cộng Đồng Việt Nam lần 7 tại Hà Nội, tiếp nối thành công của sự kiện lần thứ 6 diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh trong tháng 5. Được tổ chức tại Công viên Thống Nhất, Hà Nội, sự kiện đã thu hút hàng nghìn người dân địa phương và du khách tham gia, góp phần nâng cao sự quan tâm của cộng đồng về tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng cân bằng và việc tập luyện thể dục thường xuyên.
Đắk Lắk xây dựng 100 nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ cho người dân

Đắk Lắk xây dựng 100 nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ cho người dân

Đắk Lắk (sau sáp nhập) là địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề bởi mưa lũ và biến đổi khí hậu (điển hình như đợt lũ tháng 11/2025 gây thiệt hại nghiêm trọng về người và của). Do đó, việc xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ tại Đắk Lắk là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản cho người dân trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan.
PropertyGuru tái thiết trường tiểu học xã Tằng Loỏng, Lào Cai

PropertyGuru tái thiết trường tiểu học xã Tằng Loỏng, Lào Cai

Bằng cách tiếp sức cho cộng đồng và những đô thị tương lai, PropertyGuru Việt Nam đã tài trợ tái thiết trường tiểu học Tằng Loỏng, Lào Cai sau bão Yagi 2024, góp phần khôi phục điều kiện học tập cho hơn 100 học sinh người Dao Đỏ.
Phú Thọ: Đứt dây neo, 2 tàu hàng chìm tại khu vực cầu sông Lô

Phú Thọ: Đứt dây neo, 2 tàu hàng chìm tại khu vực cầu sông Lô

Rạng sáng 29/6, hai tàu chở hàng bất ngờ bị đứt neo và chìm trên sông Lô đoạn qua xã Đoan Hùng (Phú Thọ). May mắn, 5 người trên tàu đã kịp bơi vào bờ an toàn.
Tây Ninh phát triển biochar thúc đẩy tín chỉ carbon nông nghiệp

Tây Ninh phát triển biochar thúc đẩy tín chỉ carbon nông nghiệp

Dự án Biochar Tây Ninh hợp tác với Jizoku Inc. (Nhật Bản) mở ra hướng khai thác phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất than sinh học, giảm phát thải khí nhà kính, phát triển tín chỉ carbon theo cơ chế JCM, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nâng cao giá trị nông nghiệp xanh và hướng đến mục tiêu Net Zero năm 2050.
Unilever và Lifebuoy đồng hành lan tỏa những thói quen nhỏ tạo thay đổi lớn tại Ngày Vệ sinh yêu nước 2026

Unilever và Lifebuoy đồng hành lan tỏa những thói quen nhỏ tạo thay đổi lớn tại Ngày Vệ sinh yêu nước 2026

Gần 20 năm kiên trì vì sức khỏe người Việt, Unilever Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành cùng ngành y tế thông qua chuỗi hoạt động vệ sinh phòng bệnh thiết thực, ý nghĩa tại ngày hội năm nay.
Thời tiết hôm nay 29/6: Đồng bằng Bắc Bộ trưa trời nắng, hơi oi nóng

Thời tiết hôm nay 29/6: Đồng bằng Bắc Bộ trưa trời nắng, hơi oi nóng

Thời tiết hôm nay 29/6, vùng núi, trung du Bắc Bộ mưa lớn đến 2/7, cảnh báo lũ trên các sông suối nhỏ ở Bắc Bộ; Trung Bộ tiếp tục nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ trưa trời nắng; Nam bộ chiều mưa dông, trưa trời nắng.
Thời tiết hôm nay 28/6: Bắc Bộ trưa chiều oi nóng

Thời tiết hôm nay 28/6: Bắc Bộ trưa chiều oi nóng

Thời tiết hôm nay 28/6, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa dông; Trung Bộ nắng nóng diện rộng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trưa trời nắng, chiều mưa dông.
Cơ chế đặc thù thu hút nhân lực về cơ sở hai của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức

Cơ chế đặc thù thu hút nhân lực về cơ sở hai của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức

Nút thắt vận hành cơ sở hai của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức vừa chính thức được cởi bỏ bằng một khung chính sách chưa từng có. Không chỉ được liên thông toàn diện về chuyên môn và bảo hiểm y tế với cơ sở Hà Nội, dòng vốn ngân sách sẽ trực tiếp rót vào để giữ chân đội ngũ y bác sĩ.
Phú Thọ đã xử lý hơn 1.000 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp

Phú Thọ đã xử lý hơn 1.000 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp

Phú Thọ đã xử lý 1.004/1.542 cơ sở nhà, đất dôi dư, đạt hơn 65%, góp phần sử dụng hiệu quả tài sản công và hạn chế lãng phí sau sắp xếp bộ máy.
Bảo tồn văn hóa Chăm: Gìn giữ cội nguồn, kiến tạo sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam

Bảo tồn văn hóa Chăm: Gìn giữ cội nguồn, kiến tạo sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam

Tối 26/6, tại Quảng trường 16 Tháng 4, tỉnh Khánh Hòa, Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI năm 2026 chính thức khai mạc với chủ đề "Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Chăm trong kỷ nguyên mới". Không chỉ là ngày hội của đồng bào Chăm, sự kiện còn khẳng định quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc, coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm quan trọng phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Thời tiết hôm nay 27/6: Bắc Bộ trong ngày nắng gián đoạn

Thời tiết hôm nay 27/6: Bắc Bộ trong ngày nắng gián đoạn

Thời tiết hôm nay 27/6, miền Bắc chiều tối mưa trở lại; Trung Bộ qua đỉnh nắng nóng nhưng vẫn gay gắt, miền Trung nắng nóng đến cuối tháng Sáu; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trời nắng, chiều tối mưa dông.
Hải quan Việt Nam – Lào tăng cường phối hợp điều tra, chống buôn lậu qua biên giới

Hải quan Việt Nam – Lào tăng cường phối hợp điều tra, chống buôn lậu qua biên giới

Hải quan Việt Nam và Hải quan Lào tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trong công tác điều tra, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tại Hội nghị thường niên diễn ra tại Đà Nẵng.