Thứ sáu 18/09/2026 16:32
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Dữ liệu cá nhân vào “khuôn” mới: Doanh nghiệp phải minh bạch, người dùng có quyền kiểm soát

Dữ liệu cá nhân vào “khuôn” mới: Doanh nghiệp phải minh bạch, người dùng có quyền kiểm soát

Nghị định 330/2026/NĐ-CP mở rộng và cụ thể hóa các chế tài đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Từ yêu cầu về sự đồng ý, mục đích xử lý đến trách nhiệm khi sử dụng công nghệ AI, quy định mới đặt doanh nghiệp trước yêu cầu quản trị dữ liệu chặt chẽ hơn, đồng thời củng cố quyền kiểm soát thông tin của người dùng.
Doanh nghiệp có phải trích lợi nhuận tăng thêm để tăng lương cho người lao động?

Doanh nghiệp có phải trích lợi nhuận tăng thêm để tăng lương cho người lao động?

Bộ Nội vụ cho biết Nhà nước không can thiệp trực tiếp vào chính sách trả lương của doanh nghiệp. Tiền lương được xác lập trên cơ sở thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người lao động, gắn với năng suất và chất lượng công việc.
Hà Nội sắp kiểm tra đột xuất bữa ăn bán trú tại các trường học

Hà Nội sắp kiểm tra đột xuất bữa ăn bán trú tại các trường học

Hà Nội thành lập 4 Đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra đột xuất việc tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục trong năm học 2026-2027, tập trung vào nguồn thực phẩm, điều kiện tổ chức, hồ sơ truy xuất và trách nhiệm giám sát của các đơn vị liên quan.
Thời tiết hôm nay 18/9: Bắc Bộ giảm mưa, trời mát mẻ

Thời tiết hôm nay 18/9: Bắc Bộ giảm mưa, trời mát mẻ

Thời tiết hôm nay 18/9, Bắc Bộ đêm có mưa dông mạnh; Bắc Trung Bộ mưa lớn tiếp diễn, trời mát; Nam Trung Bộ ngày có nắng, chiều tối có mưa dông; Nam Bộ sáng tạnh ráo, chiều tối có mưa to đến rất to.
Phú Thọ: Doanh nghiệp khu công nghiệp chủ động chuyển đổi xanh

Phú Thọ: Doanh nghiệp khu công nghiệp chủ động chuyển đổi xanh

Phú Thọ tăng cường phổ biến pháp luật môi trường, hỗ trợ doanh nghiệp khu công nghiệp hoàn thiện hồ sơ, kiểm soát ô nhiễm và hướng tới sản xuất xanh, bền vững.
LG Clinic – Phòng khám da liễu chuyên điều trị sẹo rỗ công nghệ cao

LG Clinic – Phòng khám da liễu chuyên điều trị sẹo rỗ công nghệ cao

Phòng khám Da liễu LG Clinic ứng dụng phác đồ Triple Treatment kết hợp 3 công nghệ cao, hỗ trợ cải thiện sẹo rỗ và tái thiết nền da theo liệu trình cá nhân hóa
Khách quốc tế quay lại cao nhất cả nước, du lịch Đà Nẵng hưởng lợi ra sao?

Khách quốc tế quay lại cao nhất cả nước, du lịch Đà Nẵng hưởng lợi ra sao?

Đà Nẵng dẫn đầu Việt Nam và đứng thứ 6 châu Á về tỷ lệ khách quốc tế quay lại. Dòng khách này đang tạo lợi ích gì cho du lịch và kinh tế thành phố?
Hà Nội mưa lớn nhất 3 ngày, hàng chục điểm ngập khắp thành phố

Hà Nội mưa lớn nhất 3 ngày, hàng chục điểm ngập khắp thành phố

Trận mưa từ đêm 16 đến rạng sáng 17/9 được ghi nhận là đợt mưa lớn nhất trong 3 ngày qua tại Hà Nội, với lượng mưa phổ biến 80-160mm, có nơi gần 200mm, khiến hàng loạt tuyến phố ngập úng, giao thông gặp nhiều khó khăn.
Thời tiết hôm nay 17/9: Hà Nội tiếp tục có mưa vừa và mưa to

Thời tiết hôm nay 17/9: Hà Nội tiếp tục có mưa vừa và mưa to

Thời tiết hôm nay 17/9, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa lớn khiến lũ trên các sông còn dao động ở mức cao và có nguy cơ sạt lở đất; Nam Trung Bộ - Nam Bộ ngày có nắng, chiều tối có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to.
Gia Lai: Tòa tuyên trả đất, án vẫn chưa thi hành

Gia Lai: Tòa tuyên trả đất, án vẫn chưa thi hành

Dù Bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định (cũ) đã có hiệu lực từ tháng 2/2025, tuyên buộc trả lại 93,3m2 đất cho gia đình ông Trần Văn Dần và bà Trần Thị Hoa là hộ kinh doanh cá thể tại Gia Lai (Bình Định cũ) nhưng đến nay việc thi hành án vẫn chưa được thực hiện.
Thanh Hóa: Miễn phí tham quan, tổ chức nhiều hoạt động văn hóa tại Lễ hội Lam Kinh năm 2026

Thanh Hóa: Miễn phí tham quan, tổ chức nhiều hoạt động văn hóa tại Lễ hội Lam Kinh năm 2026

Theo thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, Lễ hội Lam Kinh năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 1 - 3/10 (tức 21 - 23/8 Âm lịch). Nhân dịp này, du khách tham quan di tích và tham gia Lễ hội sẽ được miễn phí trong 4 ngày từ 30/9 - 3/10.
Hà Nội yêu cầu làm rõ phản ánh rác thải y tế bị trà trộn, đưa ra nơi công cộng

Hà Nội yêu cầu làm rõ phản ánh rác thải y tế bị trà trộn, đưa ra nơi công cộng

UBND TP. Hà Nội chỉ đạo khẩn trương kiểm tra, xác minh thông tin về việc một số phòng khám, cơ sở y tế có dấu hiệu để rác thải y tế lẫn vào rác sinh hoạt, tập kết tại khu vực công cộng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Thời tiết hôm nay 16/9: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa to

Thời tiết hôm nay 16/9: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa to

Thời tiết hôm nay 16/9, từ đêm mai mưa lớn ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm dần, hôm nay trời dịu mát; Hà Tĩnh – Lâm Đồng mưa dông rải rác về chiều và tối; Nam Bộ mưa giảm, ngày nắng nhiều.
Thời tiết hôm nay 15/9: Mưa lớn tiếp diễn ở miền Bắc

Thời tiết hôm nay 15/9: Mưa lớn tiếp diễn ở miền Bắc

Thời tiết hôm nay 15/9, Bắc Bộ trời mát; Hà Tĩnh – Lâm Đồng mưa lớn diện rộng, tập trung về chiều và tối, sáng đến trưa vẫn có nắng; Nam Bộ ngày nắng, chiều tối có mưa dông rải rác.
13 tỉnh, thành chủ động ứng phó đợt mưa lớn từ 14/9

13 tỉnh, thành chủ động ứng phó đợt mưa lớn từ 14/9

Mưa lớn diện rộng từ Sơn La đến Hà Tĩnh được dự báo kéo dài đến ngày 16/9, có nơi vượt 450mm. Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát khu vực nguy cơ lũ quét, sạt lở, ngập sâu, chủ động phương án sơ tán người dân và bảo đảm an toàn hồ đập, đê điều, giao thông.