Thứ tư 03/06/2026 05:18
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
UBND tỉnh Đắk Lắk họp báo định kỳ tháng 4 năm 2026

UBND tỉnh Đắk Lắk họp báo định kỳ tháng 4 năm 2026

Sáng 2/6, UBND tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức họp báo định kỳ tháng 4 năm 2026. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Trương Công Thái chủ trì cuộc họp. Tham dự cuộc họp có lãnh đạo các Sở, ngành và đại diện các cơ quan báo chí Trung ương, địa phương trên địa bàn.
WMO cảnh báo hiện tượng El Nino trở lại: Nguy cơ hạn hán, nắng nóng và thời tiết cực đoan gia tăng

WMO cảnh báo hiện tượng El Nino trở lại: Nguy cơ hạn hán, nắng nóng và thời tiết cực đoan gia tăng

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo El Nino có thể hình thành trong những tháng tới lên tới 80%, kéo theo nguy cơ gia tăng nắng nóng, hạn hán và các hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu. Nhiều quốc gia đã được khuyến nghị sớm triển khai các biện pháp ứng phó nhằm giảm thiểu tác động đến sản xuất, nguồn nước và an ninh lương thực.
Hà Nội tiếp tục lùi thông qua Đề án vùng phát thải thấp, hoàn thiện thêm chính sách chuyển đổi phương tiện

Hà Nội tiếp tục lùi thông qua Đề án vùng phát thải thấp, hoàn thiện thêm chính sách chuyển đổi phương tiện

HĐND TP Hà Nội chưa thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông. Thành phố sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung, lấy thêm ý kiến từ người dân và các bên liên quan trước khi trình xem xét tại kỳ họp tới.
Cảnh sát giao thông Đắk Lắk phát hiện 3 trường hợp lái xe dương tính với chất ma túy trong 1 ngày

Cảnh sát giao thông Đắk Lắk phát hiện 3 trường hợp lái xe dương tính với chất ma túy trong 1 ngày

Chỉ trong một ngày 29/5/2026, Đội CSGT đường bộ số 2 (Phòng CSGT Công an tỉnh Đắk Lắk) đã phát hiện và lập biên bản 3 trường hợp lái xe dương tính với ma túy.
Hà Nội siết quản lý văn hóa, quảng cáo: Nhiều hành vi vi phạm bị phạt tới 200 triệu đồng

Hà Nội siết quản lý văn hóa, quảng cáo: Nhiều hành vi vi phạm bị phạt tới 200 triệu đồng

HĐND TP Hà Nội vừa thông qua nghị quyết quy định mức xử phạt mới trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo, với nhiều hành vi vi phạm bị áp dụng mức phạt gấp đôi quy định hiện hành. Một số vi phạm nghiêm trọng liên quan đến quảng cáo, biểu diễn nghệ thuật, điện ảnh và kinh doanh dịch vụ văn hóa có thể bị xử phạt tới 200 triệu đồng.
Đông Triều - Quảng Ninh: Dạy bơi miễn phí dành cho học sinh dưới 16 tuổi

Đông Triều - Quảng Ninh: Dạy bơi miễn phí dành cho học sinh dưới 16 tuổi

Nhằm tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho trẻ em trong dịp nghỉ hè, đồng thời trang bị kỹ năng bơi lội và phòng chống đuối nước, từ ngày 1/6, phường Đông Triều, Quảng Ninh đã tổ chức các lớp dạy bơi miễn phí dành cho học sinh dưới 16 tuổi chưa biết bơi trên địa bàn.
Hàng không tăng tốc phục hồi, hơn 54 triệu lượt hành khách qua sân bay trong 5 tháng

Hàng không tăng tốc phục hồi, hơn 54 triệu lượt hành khách qua sân bay trong 5 tháng

5 tháng đầu năm 2026, thị trường hàng không Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực với 54,6 triệu lượt hành khách thông qua các cảng hàng không, tăng hơn 10% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, phân khúc khách quốc tế ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật, phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động du lịch và giao thương quốc tế.
Thời tiết hôm nay 2/6: Hà Nội nắng nóng kéo dài

Thời tiết hôm nay 2/6: Hà Nội nắng nóng kéo dài

Thời tiết hôm nay 2/6, Bắc Bộ và Trung Bộ nhiều nơi nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mưa dông về chiều tối , trưa trời nắng nóng.
Thêm một quốc gia cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6

Thêm một quốc gia cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6

Từ ngày 1/6, Malaysia chính thức cấm trẻ em dưới 16 tuổi mở tài khoản trên các nền tảng mạng xã hội. Các doanh nghiệp công nghệ không triển khai biện pháp xác minh độ tuổi người dùng có thể bị phạt tới 10 triệu ringgit (khoảng 2,5 triệu USD).
Khánh Hòa khẳng định và định vị về những giá trị của điểm đến hàng đầu Việt Nam

Khánh Hòa khẳng định và định vị về những giá trị của điểm đến hàng đầu Việt Nam

“Chạm Hè Khánh Hòa 2026” ra mắt dự án trong giai đoạn khởi động mùa Hè 2026, thời điểm đặc biệt - 1 năm sau sáp nhập, khẳng định và định vị về những giá trị của điểm đến hàng đầu Việt Nam.
Phú Thọ chung tay xây dựng môi trường số an toàn cho trẻ em

Phú Thọ chung tay xây dựng môi trường số an toàn cho trẻ em

Với chủ đề “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số”, Phú Thọ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, kêu gọi toàn xã hội chung tay xây dựng môi trường phát triển toàn diện cho trẻ em.
Lâm Đồng: Doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh,  du lịch tiếp tục là điểm sáng

Lâm Đồng: Doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh, du lịch tiếp tục là điểm sáng

Kinh tế Lâm Đồng trong 5 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu phục hồi tích cực, nổi bật ở các lĩnh vực công nghiệp, thương mại – dịch vụ, du lịch, vận tải và thu ngân sách. Tuy nhiên, bên cạnh gam màu tăng trưởng, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công còn chậm đang tạo áp lực lớn cho các tháng còn lại của năm.
BUV được Pearson và Amazon ghi nhận là điển hình về quản trị AI trong giáo dục đại học

BUV được Pearson và Amazon ghi nhận là điển hình về quản trị AI trong giáo dục đại học

Với cách tiếp cận tiên phong, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) được báo cáo toàn cầu của nhà xuất bản giáo dục hàng đầu thế giới – Pearson và Amazon Web Services ghi nhận như một điển hình quốc tế về tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản trị AI trong giáo dục đại học thời AI thông qua Thang đánh giá AI.
Phú Thọ: Vốn chính sách mở lối thoát nghèo cho người dân Minh Hòa

Phú Thọ: Vốn chính sách mở lối thoát nghèo cho người dân Minh Hòa

Không chỉ hỗ trợ vốn sản xuất, tín dụng chính sách xã hội tại Minh Hòa còn góp phần thay đổi tư duy làm kinh tế, giúp nhiều hộ dân tạo sinh kế ổn định và từng bước thoát nghèo.
Đắk Lắk quyết liệt thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC

Đắk Lắk quyết liệt thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC

Nhằm khắc phục tồn tại trong chống khai thác IUU, bên cạnh việc kiểm tra, giám sát và xử phạt các hành vi vi phạm, thời gian qua, tỉnh Đắk Lắk đã quyết liệt triển khai thêm nhiều giải pháp cấp bách để thực hiện nhiệm vụ này.