Thứ sáu 05/06/2026 20:03
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Đắk Lắk triển khai khám sức khỏe miễn phí cho người dân

Đắk Lắk triển khai khám sức khỏe miễn phí cho người dân

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 05-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk, sáng 5/6, ngành y tế tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Lễ phát động “Tháng cao điểm triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc cho người dân năm 2026”.
Công đoàn Việt Nam đặt mục tiêu xây hơn 10.700 căn hộ cho công nhân thuê đến năm 2030

Công đoàn Việt Nam đặt mục tiêu xây hơn 10.700 căn hộ cho công nhân thuê đến năm 2030

Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 đã xác định nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao vai trò đại diện, chăm lo người lao động. Đáng chú ý, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đặt mục tiêu đầu tư hơn 10.700 căn hộ nhà ở xã hội cho công nhân thuê đến năm 2030, vượt chỉ tiêu được Chính phủ giao.
Thanh Hóa: Bác bỏ thông tin bịa đặt sai sự thật về sáp nhập xã, phường

Thanh Hóa: Bác bỏ thông tin bịa đặt sai sự thật về sáp nhập xã, phường

Những ngày vừa qua, mạng xã hội xuất hiện thông tin về việc tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã từ 166 đơn vị xuống còn 58 đơn vị. Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy đã lên tiếng khẳng định đây là thông tin sai sự thật.
Dự án Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột sẽ thông xe kỹ thuật trước ngày 2/9

Dự án Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột sẽ thông xe kỹ thuật trước ngày 2/9

Tăng tốc thi công Dự án Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 để kịp thông xe trước ngày Quốc khánh 2/9 là yêu cầu của Bộ Xây dựng đối với Cục Đường bộ Việt Nam và các chủ đầu tư.
Thời tiết hôm nay 5/6: Bắc Bộ nắng nóng cục bộ

Thời tiết hôm nay 5/6: Bắc Bộ nắng nóng cục bộ

Thời tiết hôm nay 5/6, Bắc Bộ ngày mai nắng nóng gia tăng; Trung Bộ tiếp tục nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trời mát, cảnh báo mưa lớn, từ trưa mai trời nắng.
TP. Hồ Chí Minh ra quân chiến dịch tình nguyện hè 2026, lần đầu triển khai “Mùa hè số”

TP. Hồ Chí Minh ra quân chiến dịch tình nguyện hè 2026, lần đầu triển khai “Mùa hè số”

Thành Đoàn TP. Hồ Chí Minh lần đầu tiên triển khai đội hình thanh niên tình nguyện “Mùa hè số”, dự kiến thu hút hơn 150.000 chiến sĩ tình nguyện tham gia trực tiếp và 1,5 triệu lượt đoàn viên, thanh niên hưởng ứng trên toàn địa bàn thành phố.
Hà Nội tăng tốc số hóa du lịch, hướng tới doanh thu 160.000 tỷ đồng năm 2026

Hà Nội tăng tốc số hóa du lịch, hướng tới doanh thu 160.000 tỷ đồng năm 2026

Đón hơn 18 triệu lượt khách trong nửa đầu năm 2026, du lịch Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc với hàng loạt giải pháp về chuyển đổi số, phát triển sản phẩm mới và thu hút đầu tư. Thành phố kỳ vọng tạo thêm sức bật cho ngành kinh tế xanh, nâng cao trải nghiệm du khách và hoàn thành mục tiêu doanh thu 160.000 tỷ đồng trong năm nay.
Đề xuất kéo dài kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 lên 4 ngày

Đề xuất kéo dài kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 lên 4 ngày

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tiếp tục kiến nghị bổ sung thêm 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh nhằm tạo điều kiện để người lao động đưa con đến trường trong ngày khai giảng năm học mới.
Tân Sơn Nhất dự kiến khai thác hơn 700 chuyến bay mỗi ngày dịp hè cao điểm

Tân Sơn Nhất dự kiến khai thác hơn 700 chuyến bay mỗi ngày dịp hè cao điểm

Sân bay Tân Sơn Nhất chuẩn bị bước vào cao điểm hè với hơn 700 chuyến bay mỗi ngày, lượng khách tăng mạnh, đòi hỏi tối ưu vận hành và nâng cao năng lực phục vụ.
Đắk Lắk: Phát hiện tài xế điều khiển xe chở 38 hành khách vi phạm nồng độ cồn

Đắk Lắk: Phát hiện tài xế điều khiển xe chở 38 hành khách vi phạm nồng độ cồn

Trong quá trình tuần tra, kiểm soát, bảo đảm trật tự an toàn giao thông, Cảnh sát giao thông (CSGT) tỉnh Đắk Lắk đã phát hiện một tài xế điều khiển xe chạy đường dài, chở 38 hành khách vi phạm nồng độ cồn.
WHO cảnh báo: Thực phẩm bẩn gây 1,5 triệu ca tử vong mỗi năm

WHO cảnh báo: Thực phẩm bẩn gây 1,5 triệu ca tử vong mỗi năm

Tổ chức Y tế Thế giới WHO cảnh báo đáng lo ngại về tình trạng mất an toàn thực phẩm trên toàn cầu. Mỗi năm, khoảng 886 triệu người mắc bệnh do thực phẩm ô nhiễm và 1,5 triệu người tử vong, trong đó trẻ em dưới 5 tuổi là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Công đoàn đề xuất tăng nghỉ lễ Quốc khánh lên 4 ngày

Công đoàn đề xuất tăng nghỉ lễ Quốc khánh lên 4 ngày

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam kiến nghị bổ sung thêm 2 ngày dịp nghỉ lễ Quốc khánh, giúp người lao động có thể nghỉ liên tục từ ngày 2 đến 5/9. Đồng thời, tổ chức công đoàn tiếp tục đề xuất giảm thời giờ làm việc xuống còn 40-44 giờ mỗi tuần và bổ sung nhiều chính sách nâng cao phúc lợi cho người lao động.
Thời tiết hôm nay 4/6: Bắc Bộ trời tiếp tục oi nóng

Thời tiết hôm nay 4/6: Bắc Bộ trời tiếp tục oi nóng

Thời tiết hôm nay 4/6, Bắc Bộ chiều tối và đêm nay mưa dông diện rộng; Thanh Hóa – Quảng Ngãi nắng nóng gay gắt; cao nguyên Trung Bộ trời mát; Nam Bộ trưa trời nắng, chiều tối có mưa dông.
Đà Nẵng lần đầu tổ chức Giải Pickleball học sinh, sinh viên quy mô toàn thành phố

Đà Nẵng lần đầu tổ chức Giải Pickleball học sinh, sinh viên quy mô toàn thành phố

Từ ngày 19–21/6, Đà Nẵng sẽ tổ chức Giải Pickleball Học sinh Sinh viên năm 2026 – Tranh cúp FPT City với sự tham gia của học sinh, sinh viên từ các trường THCS, THPT, cao đẳng và đại học trên địa bàn. Điểm đáng chú ý là toàn bộ công tác tổ chức được vận hành trên nền tảng số, từ đăng ký, bốc thăm đến cập nhật kết quả thi đấu theo thời gian thực.
Xử lý vi phạm lấn chiếm vỉa hè ở Đắk Lắk: Đừng “đánh trống bỏ dùi”!

Xử lý vi phạm lấn chiếm vỉa hè ở Đắk Lắk: Đừng “đánh trống bỏ dùi”!

Theo quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Nghị định 165/2024/NĐ-CP, vỉa hè được ưu tiên tuyệt đối cho người đi bộ. Việc sử dụng tạm thời vỉa hè vào mục đích khác (như để xe; tổ chức đám cưới; thi công công trình; tập kết, thu gom rác thải, vật liệu xây dựng…) phải được cấp phép, có thu phí tại các tuyến đường chỉ định, và phải chừa lại lối đi tối thiểu 1,5m cho người đi bộ. Tuy nhiên tại Đắk Lắk, nhiều năm qua, vỉa hè của nhiều tuyến đường ở các phường, xã đã trở thành nơi họp chợ, mua bán hàng hóa, để vật liệu xây dựng, đặt biển quảng cáo hoặc các hoạt động cản trở giao thông khác… Chính quyền các địa phương nhiều lần ra quân xử lý, nhưng khi lực lượng chức năng rời đi thì “đâu lại vào đấy”, thậm chí có nơi vỉa hè bị chiếm dụng nhiều năm, gây bức xúc cho người dân.