Thứ ba 20/10/2026 06:41
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Hà Nội đề xuất cơ chế đặc biệt, thúc tiến độ 7 dự án đường sắt

Hà Nội đề xuất cơ chế đặc biệt, thúc tiến độ 7 dự án đường sắt

Từ lựa chọn nhà thầu chiến lược, rút gọn thủ tục đầu tư đến cơ chế bồi thường, bố trí vốn, Hà Nội đề xuất một loạt chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ 7 dự án đường sắt trọng điểm, trong đó có 5 tuyến đường sắt đô thị và 2 dự án đường sắt quốc gia. Các cơ chế này đang được đưa ra lấy ý kiến trong dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố.
Bộ Y tế muốn cấm toàn diện túi ngậm nicotine, shisha

Bộ Y tế muốn cấm toàn diện túi ngậm nicotine, shisha

Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đề xuất bổ sung túi ngậm nicotine và shisha vào danh mục sản phẩm bị nghiêm cấm sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh các sản phẩm chứa nicotine ngày càng đa dạng, được quảng bá bằng hình thức bắt mắt và có nguy cơ tiếp cận giới trẻ.
Siết kiểm soát thực phẩm từ gốc, chuyển mạnh sang quản lý theo nguy cơ

Siết kiểm soát thực phẩm từ gốc, chuyển mạnh sang quản lý theo nguy cơ

Từ quản lý riêng lẻ từng khâu sang kiểm soát thực phẩm xuyên suốt chuỗi, từ kiểm tra dàn trải sang tập trung vào nhóm nguy cơ cao, định hướng sửa đổi Luật An toàn thực phẩm đặt trọng tâm vào phòng ngừa rủi ro và nâng cao trách nhiệm của cơ sở sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó, chuyển đổi số và làm rõ trách nhiệm trong thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể được xác định là những yêu cầu quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe người dân.
Hội thảo SIBE 2026: Hơn 40 nghiên cứu gợi mở giải pháp chuyển đổi số và xanh cho doanh nghiệp

Hội thảo SIBE 2026: Hơn 40 nghiên cứu gợi mở giải pháp chuyển đổi số và xanh cho doanh nghiệp

Hơn 120 đại biểu từ 8 quốc gia tham dự Hội thảo quốc tế SIBE 2026 do Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) tổ chức. Các nghiên cứu tại hội thảo cho thấy việc chứng minh hiệu quả, bảo đảm dữ liệu đáng tin cậy và tiếp cận nguồn lực là những bài toán lớn của doanh nghiệp khi ứng dụng AI, thực hiện cam kết ESG và chuyển đổi xanh.
Thời tiết hôm nay 19/10: Bắc Bộ duy trì trời nắng, nhiều nơi nắng nóng

Thời tiết hôm nay 19/10: Bắc Bộ duy trì trời nắng, nhiều nơi nắng nóng

Thời tiết hôm nay 19/10, thời tiết nắng nóng ở Bắc Bộ duy trì đến ngày 25/10; Bắc và Trung Trung Bộ trời chủ đạo là nắng, chiều tối có mưa rào vài nơi và dứt nhanh; Nam Trung Bộ - Nam Bộ có mưa dông.
Dừng thu phí hai trạm Bến Thủy trong 30 ngày vì hư hỏng chưa được khắc phục

Dừng thu phí hai trạm Bến Thủy trong 30 ngày vì hư hỏng chưa được khắc phục

Từ 0 giờ ngày 20/10/2026, Cục Đường bộ Việt Nam tạm dừng thu phí tại hai trạm Bến Thủy và Bến Thủy 2 trong 30 ngày, do nhiều hư hỏng trên các tuyến đường BOT chưa được sửa chữa triệt để, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Thời tiết hôm nay 18/10: Bắc Bộ nắng nhiều

Thời tiết hôm nay 18/10: Bắc Bộ nắng nhiều

Thời tiết hôm nay 18/10, Bắc Bộ trưa chiều trời nóng; Trung Bộ trời nắng đan xen mây; trưa đến tối nay Nam Bộ và cao nguyên Trung Bộ có mưa dông diện rộng, cục bộ có nơi mưa to.
Thời tiết hôm nay 17/10: Bắc Bộ nắng mạnh

Thời tiết hôm nay 17/10: Bắc Bộ nắng mạnh

Thời tiết hôm nay 17/10, Bắc Bộ nắng nóng nhất vào buổi trưa và chiều; Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ có nắng cả ngày; Nam Bộ từ chiều tối có mưa dông diện rộng, cục bộ có nơi mưa to, trước đó trời có nắng.
Thời tiết hôm nay 16/10: Bắc Bộ duy trì trời nắng

Thời tiết hôm nay 16/10: Bắc Bộ duy trì trời nắng

Thời tiết hôm nay 16/10, Hà Nội trưa chiều trời nóng; Trung Bộ ngày nắng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều đến tối có mưa to, sáng và trưa trời nắng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Tạo cơ chế để người trẻ an cư, không phải dốc cạn tích lũy mua nhà

Thủ tướng Lê Minh Hưng: Tạo cơ chế để người trẻ an cư, không phải dốc cạn tích lũy mua nhà

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Chính phủ sẽ nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ người trẻ mua hoặc thuê nhà với chi phí phù hợp, không phải dồn quá nhiều nguồn lực và tài sản tích lũy cho nhu cầu an cư; đồng thời tăng cường kiểm soát giá nhà, mở rộng cơ hội việc làm và tạo điều kiện để thanh niên phát huy năng lực, đóng góp cho sự phát triển đất nước.
Nhà Tang lễ Thành phố Hải Phòng: Trọn nghĩa tiễn biệt, vẹn tình người ở lại

Nhà Tang lễ Thành phố Hải Phòng: Trọn nghĩa tiễn biệt, vẹn tình người ở lại

Với quy mô 1,2 ha tại phường An Hải, Nhà Tang lễ Thành phố Hải Phòng đang từng bước định hình chuẩn mực tang lễ văn minh, trọn nghĩa vẹn tình.
Hải Phòng: Đón 56 hài cốt liệt sĩ và đồng bào tử nạn trở về trong vòng tay đất mẹ

Hải Phòng: Đón 56 hài cốt liệt sĩ và đồng bào tử nạn trở về trong vòng tay đất mẹ

Sau hơn 75 năm nằm lại nơi từng được gọi là “cối xay thịt”, 56 hài cốt liệt sĩ và đồng bào tử nạn trong kháng chiến chống thực dân Pháp tại khu vực Mả Chìa, xã Vĩnh Bảo đã được tìm kiếm, quy tập và an táng trong niềm xúc động, thành kính của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố Hải Phòng.
Đón 93 hài cốt liệt sĩ về Nghĩa trang Liệt sỹ quốc gia Vị Xuyên

Đón 93 hài cốt liệt sĩ về Nghĩa trang Liệt sỹ quốc gia Vị Xuyên

Sáng 15/10/2026, Lễ truy điệu và an táng 93 hài cốt liệt sỹ được tổ chức trọng thể tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Đây là kết quả của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.
Chủ động giám sát mối nguy ô nhiễm thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc

Chủ động giám sát mối nguy ô nhiễm thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc

Cục An toàn thực phẩm đề nghị các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch giám sát mối nguy ô nhiễm thực phẩm cho năm 2027, tập trung vào những nhóm sản phẩm có nguy cơ cao, đồng thời tăng cường khả năng phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm.
Hải Phòng triển khai Chiến dịch “Không Một Mình 2026": Kết nối không tổn thương

Hải Phòng triển khai Chiến dịch “Không Một Mình 2026": Kết nối không tổn thương

Từ ngày 10/10 đến 10/12/2026, Chiến dịch “Không Một Mình 2026 – Kết nối không tổn thương” được triển khai tại Hải Phòng, tập trung trang bị kiến thức, kỹ năng phòng, chống xâm hại trực tuyến cho trẻ em, thanh thiếu niên, đồng thời tăng cường sự đồng hành của gia đình, nhà trường và cộng đồng.