Thứ tư 08/07/2026 03:04
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Người Huế cúng lễ Âm hồn: Cơ hội phát huy văn hóa bản địa?

Người Huế cúng lễ Âm hồn: Cơ hội phát huy văn hóa bản địa?

Trong ngày hôm nay 23/5 âm lịch, nhiều du khách đã ngạc nhiên thấy các gia đình người Huế bày lễ cúng trước cửa nhà, dù không phải là ngày lễ. Họ không biết rằng, những người Huế đang thực hiện một tập tục riêng của vùng đất này, vốn tưởng niệm ngày Thất thủ kinh đô năm 1858, với tên gọi lễ cúng Âm hồn.
Hội nghị Du lịch Halal Việt Nam - Khánh Hòa mở rộng cánh cửa đón dòng khách Hồi giáo

Hội nghị Du lịch Halal Việt Nam - Khánh Hòa mở rộng cánh cửa đón dòng khách Hồi giáo

Hội nghị Du lịch Halal Việt Nam quy tụ 350 đại biểu, cơ hội để Khánh Hòa quảng bá tiềm năng, thế mạnh và đầu tư, thương mại, du lịch đến cộng đồng doanh nghiệp và đối tác Halal quốc tế; đồng thời tăng cường khung chứng nhận Halal, thúc đẩy du lịch bền vững tại địa phương.
Lâm Đồng quyết liệt tháo gỡ vướng mắc mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ đường ven biển ĐT.719B

Lâm Đồng quyết liệt tháo gỡ vướng mắc mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ đường ven biển ĐT.719B

Ngày 6/7, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng ông Nguyễn Minh đã làm việc với các sở, ngành, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2, chính quyền địa phương và Công ty TNHH Thương mại Tân Quang Cường để rà soát tiến độ, tháo gỡ những khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng của dự án.
Bộ Công an nới lỏng quy định đổi giấy phép lái xe quá hạn: Người dân và doanh nghiệp đều hưởng lợi

Bộ Công an nới lỏng quy định đổi giấy phép lái xe quá hạn: Người dân và doanh nghiệp đều hưởng lợi

Kể từ ngày 01/07/2026, theo Thông tư 108/2026/TT-BCA của Bộ Công an ban hành vừa ban hành (thay thế cho các quy định cũ trước đây) thì người có giấy phép lái xe (GPLX) quá hạn dưới 30 ngày được miễn sát hạch lý thuyết khi cấp đổi.
Cụ bà 88 tuổi lần đầu tiên được hít thở bình thường sau 18 năm mang khối u giáp khổng lồ

Cụ bà 88 tuổi lần đầu tiên được hít thở bình thường sau 18 năm mang khối u giáp khổng lồ

Mang khối u tuyến giáp khổng lồ suốt gần hai thập kỷ, cụ Nguyễn Thị Cạnh (88 tuổi, Quảng Ninh) từng bị nhiều bệnh viện từ chối phẫu thuật do rủi ro quá lớn. May mắn là sau một cuộc gặp tình cờ tại Bệnh viện Đa khoa Vinmec Hạ Long, nữ bệnh nhân cao tuổi đã được loại bỏ khối u khổng lồ, tái thông đường thở thành công.
Mưa lũ ở Lai Châu làm 1 người tử vong, hàng trăm héc-ta hoa màu ngập úng

Mưa lũ ở Lai Châu làm 1 người tử vong, hàng trăm héc-ta hoa màu ngập úng

Mưa lớn kéo dài trong hai ngày 5 và 6/7 gây thiệt hại nghiêm trọng tại Lai Châu, khiến 1 người tử vong, nhiều nhà dân, diện tích sản xuất nông nghiệp và hệ thống giao thông bị ảnh hưởng.
Thanh Hóa: Hoàn thành lấy mẫu ADN thân nhân liệt sỹ sớm nhất cả nước

Thanh Hóa: Hoàn thành lấy mẫu ADN thân nhân liệt sỹ sớm nhất cả nước

Sau 3 ngày triển khai cao điểm đợt thứ 3 (từ 3 - 5/7), Công an tỉnh Thanh Hóa đã hoàn tất công tác thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sỹ chưa xác nhận dược danh tính, sớm hơn 1 ngày so với kế hoạch và sớm nhất cả nước.
Thời tiết hôm nay 7/7: Bắc Bộ sáng và đêm có mưa, trưa chiều oi nóng

Thời tiết hôm nay 7/7: Bắc Bộ sáng và đêm có mưa, trưa chiều oi nóng

Thời tiết hôm nay 7/7, Hà Nội trưa chiều nắng nóng; Trung Bộ hôm nay nắng nóng hơn; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to, ngày trời nắng.
Lâm Đồng khẩn trương triển khai giải pháp giữ vững "thẻ xanh" Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông

Lâm Đồng khẩn trương triển khai giải pháp giữ vững "thẻ xanh" Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông

Trước kỳ tái thẩm định Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông vào năm 2027, UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp nhằm giữ vững danh hiệu "thẻ xanh" UNESCO, đồng thời phát huy hiệu quả các giá trị di sản phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Hà Nội điều chỉnh giao thông nhiều tuyến phố trung tâm từ 9-10/7

Hà Nội điều chỉnh giao thông nhiều tuyến phố trung tâm từ 9-10/7

Để phục vụ Gala "Tổ quốc bình yên" và chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, Công an TP. Hà Nội sẽ tổ chức cấm, hạn chế phương tiện trên nhiều tuyến phố trung tâm trong các ngày 9 và 10/7, đồng thời phân luồng giao thông nhằm bảo đảm an ninh, an toàn.
Công an tỉnh Tuyên Quang họp báo thông tin vụ việc "mưa điểm 10" môn Toán

Công an tỉnh Tuyên Quang họp báo thông tin vụ việc "mưa điểm 10" môn Toán

Tại buổi họp báo chiều ngày 6/7/2026, Công an tỉnh Tuyên Quang chính thức thông tin về tiến độ điều tra vụ "mưa điểm 10" bất thường tại kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua. Cơ quan an ninh đã ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với một giáo viên thuộc trường THPT Chuyên Tuyên Quang sau khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quy chế thi cử.
Hà Nội đề xuất bãi bỏ quy chế cải tạo chung cư cũ ban hành từ năm 2008

Hà Nội đề xuất bãi bỏ quy chế cải tạo chung cư cũ ban hành từ năm 2008

Sở Xây dựng Hà Nội đang trình UBND thành phố bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 48/2008/QĐ-UBND về quy chế cải tạo chung cư cũ do không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành. Theo cơ quan soạn thảo, việc bãi bỏ nhằm đồng bộ với Luật Nhà ở năm 2023 và các văn bản hướng dẫn, không làm ảnh hưởng đến cơ sở pháp lý triển khai các dự án cải tạo chung cư trên địa bàn.
Chính sách chỉ thành công khi chi phí người dân bỏ ra xứng đáng với lợi ích xã hội

Chính sách chỉ thành công khi chi phí người dân bỏ ra xứng đáng với lợi ích xã hội

Mỗi khi xuất hiện đề xuất chính sách liên quan đến việc lắp camera hành trình cho xe máy, dư luận lại chia thành nhiều luồng ý kiến. Một bên nhìn thấy lợi ích trong việc hỗ trợ xử lý tai nạn, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Bên còn lại lo ngại về chi phí, quyền riêng tư và gánh nặng phát sinh đối với người dân. Đằng sau cuộc tranh luận ấy là một nguyên tắc quan trọng trong xây dựng chính sách: mọi quy định chỉ thực sự thành công khi chi phí xã hội bỏ ra nhỏ hơn lợi ích mà nó mang lại.
5 ngày điều tra điểm thi Toán Tuyên Quang: Từ nghi vấn đến giữ khẩn cấp giáo viên

5 ngày điều tra điểm thi Toán Tuyên Quang: Từ nghi vấn đến giữ khẩn cấp giáo viên

Từ phổ điểm môn Toán cao bất thường đến việc Bộ Giáo dục và Đào tạo thành lập tổ công tác kiểm tra, vụ việc tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang liên tục có diễn biến mới. Đến nay, Cơ quan Điều tra đã giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối một giáo viên để phục vụ điều tra, trong khi Bộ khẳng định mọi kết luận sẽ chỉ được đưa ra trên cơ sở xác minh khách quan và đúng quy định.
Mô hình du lịch tuần hoàn: Biến rác thải thành tiền, trao quyền cho người dân

Mô hình du lịch tuần hoàn: Biến rác thải thành tiền, trao quyền cho người dân

Du lịch tuần hoàn không còn là khẩu hiệu bảo vệ môi trường chung chung, mà đã trở thành bài toán sinh kế bắt buộc. Để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, Việt Nam đang đẩy mạnh mô hình du lịch tái tạo, nơi dòng tiền từ du khách được giữ lại tối đa cho cộng đồng bản địa.