Thứ sáu 31/07/2026 20:45
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Hội thảo khoa học lớn về chẩn đoán hình ảnh tại Đắk Lắk

Hội thảo khoa học lớn về chẩn đoán hình ảnh tại Đắk Lắk

Quy tụ dàn chuyên gia đầu ngành từ thành phố Hồ Chí Minh, Hội thảo khoa học tại Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh đã chính thức hé lộ những xu hướng mới nhất trong lĩnh vực Chẩn đoán hình ảnh. Từ những lưu ý sống còn khi sử dụng thuốc cản quang CT đến công nghệ "nhìn thấu" tổn thương EOB-MRI, tất cả đều được cập nhật nhằm nâng cao chất lượng điều trị tại Đắk Lắk.
Mô hình đại học quốc tế: “Vùng đệm” giữ chân nguồn lực tri thức trẻ

Mô hình đại học quốc tế: “Vùng đệm” giữ chân nguồn lực tri thức trẻ

Giữ chân nhân tài không đơn thuần là thuyết phục người trẻ ở lại, mà là tạo ra môi trường đủ chất lượng để họ không cần rời đi mà vẫn có thể tiếp cận giáo dục quốc tế và xây dựng sự nghiệp toàn cầu tại Việt Nam.
Lâm Đồng đẩy nhanh điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở sau sáp nhập, dự kiến cần hơn 375.000 tỷ đồng đến năm 2030

Lâm Đồng đẩy nhanh điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở sau sáp nhập, dự kiến cần hơn 375.000 tỷ đồng đến năm 2030

Sáng 31/7, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải đã chủ trì buổi làm việc với Sở Xây dựng cùng các sở, ngành liên quan để nghe báo cáo tiến độ điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2021 – 2030.
Doanh nghiệp chờ “hồ sơ số” cho từng thửa đất, kỳ vọng giảm rủi ro giao dịch

Doanh nghiệp chờ “hồ sơ số” cho từng thửa đất, kỳ vọng giảm rủi ro giao dịch

Với doanh nghiệp bất động sản và nhà đầu tư, chi phí lớn nhất trong nhiều thương vụ không chỉ là vốn mà còn là rủi ro thông tin. Việc Hà Nội đẩy nhanh chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đất đai, tiến tới mỗi thửa đất có một mã định danh điện tử đang được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng minh bạch hơn cho thị trường, rút ngắn thời gian thẩm định và nâng hiệu quả quản lý.
Hà Nội xử lý hơn 2.700 vụ buôn lậu, gian lận thương mại trong tháng 7, thu ngân sách gần 749 tỷ đồng

Hà Nội xử lý hơn 2.700 vụ buôn lậu, gian lận thương mại trong tháng 7, thu ngân sách gần 749 tỷ đồng

Tháng 7/2026, các lực lượng chức năng Hà Nội đã xử lý 2.734 vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, khởi tố 7 vụ án với 8 bị can, đồng thời thu nộp ngân sách Nhà nước hơn 748,5 tỷ đồng.
Tuyến Metro số 4 TP.HCM đề xuất đi ngầm qua sân bay Tân Sơn Nhất

Tuyến Metro số 4 TP.HCM đề xuất đi ngầm qua sân bay Tân Sơn Nhất

Tuyến metro số 4 dài 43km được đề xuất đi ngầm qua sân bay Tân Sơn Nhất và khu trung tâm, kỳ vọng trở thành trục giao thông xuyên tâm quan trọng của TP.HCM trong tương lai.
Hà Nội đặt tên mới cho 51 tuyến đường, phố và Công viên An Hòa

Hà Nội đặt tên mới cho 51 tuyến đường, phố và Công viên An Hòa

UBND TP Hà Nội vừa quyết định đặt tên 51 tuyến đường, phố mới trên địa bàn nhiều xã, phường; đồng thời điều chỉnh độ dài 5 tuyến đường, phố hiện hữu và chính thức đặt tên Công viên An Hòa cho công viên rộng gần 28ha tại phường Cầu Giấy.
Cụm công nghiệp xanh mở cơ hội mới cho doanh nghiệp thu hút đầu tư và giảm chi phí

Cụm công nghiệp xanh mở cơ hội mới cho doanh nghiệp thu hút đầu tư và giảm chi phí

Yêu cầu về phát triển xanh đang thay đổi cách doanh nghiệp lựa chọn địa điểm đầu tư và tổ chức sản xuất. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, cụm công nghiệp sinh thái không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp và địa phương.
Thời tiết hôm nay 31/7: Nam Bộ từ ngày mai giảm mưa

Thời tiết hôm nay 31/7: Nam Bộ từ ngày mai giảm mưa

Thời tiết hôm nay 31/7, Đông Bắc Bộ có mưa bất chợt, trời nắng yếu; Trung Bộ có nắng, oi bức, chiều tối có mưa dông; Nam Bộ chiều nay cục bộ có nơi mưa to, sáng đến trưa trời nắng gián đoạn.
TP. Hồ Chí Minh: Làm rõ phản ánh dự án ven sông và giải pháp quản lý trật tự đô thị

TP. Hồ Chí Minh: Làm rõ phản ánh dự án ven sông và giải pháp quản lý trật tự đô thị

Họp báo về tình hình kinh tế - xã hội TP. Hồ Chí Minh chiều 30/7/2026 ghi nhận nhiều thông tin đáng chú ý, trong đó có phản ánh của 38 hộ dân liên quan dự án khu nhà ở tại phường An Khánh và các giải pháp lập lại trật tự đô thị tại phường Vườn Lài.
Kiểm soát thuốc lá: Kinh nghiệm quốc tế gợi mở hướng tiếp cận linh hoạt cho Việt Nam

Kiểm soát thuốc lá: Kinh nghiệm quốc tế gợi mở hướng tiếp cận linh hoạt cho Việt Nam

Nhiều quốc gia từng theo đuổi các chính sách kiểm soát thuốc lá nghiêm ngặt đang điều chỉnh cách tiếp cận theo hướng linh hoạt hơn, kết hợp mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng với quản lý thị trường và giảm tác hại. Những kinh nghiệm này được xem là gợi mở đáng tham khảo đối với Việt Nam trong quá trình hoàn thiện chính sách quản lý các sản phẩm thuốc lá và nicotine.
Lương tối thiểu tăng 7,8% từ năm 2027: Người lao động được hưởng thêm những gì?

Lương tối thiểu tăng 7,8% từ năm 2027: Người lao động được hưởng thêm những gì?

Nếu đề xuất tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% từ ngày 1/1/2027 được thông qua, nhiều khoản liên quan đến tiền lương, bảo hiểm xã hội và trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ được điều chỉnh theo quy định.
Ba nghiên cứu về hệ thống chống bó cứng phanh tăng an toàn khi lái xe

Ba nghiên cứu về hệ thống chống bó cứng phanh tăng an toàn khi lái xe

Ba nghiên cứu mới được thực hiện tại Việt Nam đã cung cấp thêm những bằng chứng khoa học về hiệu quả của hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) đối với xe mô tô, cho thấy công nghệ này có tiềm năng góp phần giảm từ 22–29% số vụ tai nạn, số người tử vong và bị thương liên quan đến xe máy.
THPT Lê Chân gieo mầm tình yêu chữ Việt qua Câu lạc bộ Thư pháp

THPT Lê Chân gieo mầm tình yêu chữ Việt qua Câu lạc bộ Thư pháp

Sự ra đời của Câu lạc bộ Thư pháp Trường THPT Lê Chân không chỉ mở ra một sân chơi nghệ thuật mới cho học sinh mà còn gửi đi thông điệp ý nghĩa về gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại số. Qua từng nét chữ, các em được học cách nuôi dưỡng sự kiên trì, lòng nhẫn nại và tình yêu đối với tiếng Việt, chữ Việt.
Tiêu chuẩn GRI – “hộ chiếu xanh” giúp doanh nghiệp Việt bước vào chuỗi giá trị toàn cầu

Tiêu chuẩn GRI – “hộ chiếu xanh” giúp doanh nghiệp Việt bước vào chuỗi giá trị toàn cầu

Việc ra mắt bản dịch tiếng Việt của Bộ Tiêu chuẩn GRI vừa được công bố, kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, dễ dàng tiếp cận các chuẩn mực báo cáo phát triển bền vững quốc tế, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn xanh và mở rộng thị trường xuất khẩu trong bối cảnh các yêu cầu ESG ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc của thương mại toàn cầu.