Thứ năm 16/07/2026 03:20
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Hà Nội siết nghiệm thu dự án, không chấp nhận “nợ” hạ tầng thoát nước

Hà Nội siết nghiệm thu dự án, không chấp nhận “nợ” hạ tầng thoát nước

Trước tình trạng nhiều khu đô thị liên tục ngập úng do hạ tầng thoát nước chưa hoàn thiện, Hà Nội khẳng định sẽ không nghiệm thu, không cho đưa vào sử dụng các dự án chưa xây dựng đồng bộ hệ thống tiêu thoát nước theo quy hoạch. Đây là giải pháp được thành phố đưa ra nhằm khắc phục tận gốc tình trạng ngập cục bộ và nâng cao chất lượng hạ tầng đô thị.
Vinmec Đà Nẵng mổ cấp cứu loại bỏ khối u buồng trứng khổng lồ cho bệnh nhân suy thận

Vinmec Đà Nẵng mổ cấp cứu loại bỏ khối u buồng trứng khổng lồ cho bệnh nhân suy thận

Chỉ khoảng một giờ sau khi xuất hiện cơn đau bụng dữ dội, chị H.V. được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Vinmec Đà Nẵng trong tình trạng vã mồ hôi, mệt lả. Các bác sĩ xác định bệnh nhân mang khối u buồng trứng trái kích thước lớn, 15x18cm, đã bị xoắn một phần trên nền suy thận giai đoạn 3, béo phì và có nguy cơ huyết khối, đòi hỏi phải can thiệp khẩn cấp.
Tân Bình sau sáp nhập: Khi nghị quyết bắt đầu từ những việc gần dân

Tân Bình sau sáp nhập: Khi nghị quyết bắt đầu từ những việc gần dân

Không chỉ kiện toàn tổ chức sau sáp nhập, Đảng bộ xã Tân Bình còn tập trung đưa nghị quyết vào cuộc sống bằng những việc làm cụ thể, giữ nhịp sản xuất, ổn định đời sống nhân dân và tạo nền tảng cho chặng đường phát triển mới.
Lâm Đồng thúc đẩy tăng trưởng xanh, kiến nghị Trung ương hoàn thiện cơ chế hỗ trợ địa phương

Lâm Đồng thúc đẩy tăng trưởng xanh, kiến nghị Trung ương hoàn thiện cơ chế hỗ trợ địa phương

Thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh Lâm Đồng đã chủ động lồng ghép các mục tiêu tăng trưởng xanh vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và các chương trình phát triển của địa phương. Theo báo cáo của tỉnh, trước khi sáp nhập, ba tỉnh Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận đều chỉ đạo các sở, ngành nghiên cứu, tích hợp các chỉ tiêu tăng trưởng xanh vào kế hoạch phát triển ngành, địa phương cũng như Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Sau điểm 10 bất thường, ngành giáo dục đối mặt bài thi nào?

Sau điểm 10 bất thường, ngành giáo dục đối mặt bài thi nào?

Có nên tổ chức thi lại môn Toán cho các thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang? Những ngày qua, câu hỏi này tạo nên một cuộc tranh luận sôi nổi trên mạng xã hội.
Chủ tịch Quốc hội: Không để "điểm nóng" BHXH kéo dài

Chủ tịch Quốc hội: Không để "điểm nóng" BHXH kéo dài

Yêu cầu hoàn thiện kế hoạch giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tập trung kiểm tra, đánh giá các vấn đề nổi cộm như an toàn Quỹ BHXH, tình trạng trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm và trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện chính sách.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Bảo đảm an toàn thực phẩm trường học là ưu tiên hàng đầu

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Bảo đảm an toàn thực phẩm trường học là ưu tiên hàng đầu

Kết luận phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về An toàn thực phẩm sau khi được kiện toàn, Bí thư TƯ Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp bảo đảm an toàn thực phẩm; đặc biệt siết chặt quản lý bếp ăn trường học, xử lý nghiêm vi phạm, không có vùng cấm.
Hà Nội mạnh tay chấn chỉnh hoạt động giết mổ và kinh doanh động vật

Hà Nội mạnh tay chấn chỉnh hoạt động giết mổ và kinh doanh động vật

UBND TP. Hà Nội yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm trong hoạt động giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật và sản phẩm động vật, nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng chống dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe người dân.
Hà Nội hoàn thành hơn 92% hồ sơ ủy quyền nhận lương hưu

Hà Nội hoàn thành hơn 92% hồ sơ ủy quyền nhận lương hưu

Chỉ sau 4 ngày triển khai đợt cao điểm liên ngành, Hà Nội đã hoàn tất bổ sung văn bản ủy quyền cho hơn 85.000 trường hợp hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội. Thành phố đang tập trung hỗ trợ hơn 7.000 hồ sơ còn lại để bảo đảm việc chi trả diễn ra liên tục, không làm gián đoạn quyền lợi của người dân.
Mục tiêu khai thác sân bay Long Thành  từ 1/12, ưu đãi đến 50% để hút hãng hàng không

Mục tiêu khai thác sân bay Long Thành từ 1/12, ưu đãi đến 50% để hút hãng hàng không

Cảng Hàng không quốc tế Long Thành đang bước vào giai đoạn nước rút. Nếu tiến độ xây dựng được bảo đảm, sân bay sẽ khai thác thương mại từ đầu tháng 12/2026. Song song với đó, ACV đề xuất lộ trình chuyển hoạt động bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành theo ba giai đoạn, đồng thời tung gói ưu đãi giảm tới 50% giá dịch vụ để thu hút các hãng hàng không.
Thời tiết hôm nay 14/7: Bắc Bộ trời nắng, oi bức

Thời tiết hôm nay 14/7: Bắc Bộ trời nắng, oi bức

Thời tiết hôm nay 14/7, Trung Bộ ngày nắng mạnh và nóng, chiều tối có thể có mưa rào; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa dông mạnh về chiều và tối; sáng và trưa trời nắng.
Đại sứ quán Ấn Độ cảm ơn Việt Nam hỗ trợ sau vụ lật canô tại Phú Quốc

Đại sứ quán Ấn Độ cảm ơn Việt Nam hỗ trợ sau vụ lật canô tại Phú Quốc

Đại sứ quán Ấn Độ tại Việt Nam gửi lời cảm ơn các cơ quan chức năng Việt Nam đã hỗ trợ tích cực trong công tác cứu nạn, chăm sóc nạn nhân và hoàn tất thủ tục đưa 15 công dân Ấn Độ tử vong trong vụ lật canô tại Phú Quốc về nước.
Lâm Đồng triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế, xử lý doanh nghiệp "mất tích" tại địa chỉ đăng ký

Lâm Đồng triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế, xử lý doanh nghiệp "mất tích" tại địa chỉ đăng ký

Lâm Đồng đang khẩn trương triển khai Chiến dịch làm sạch mã số thuế theo chỉ đạo của Bộ Tài chính, đồng thời tăng cường rà soát, xử lý các doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong môi trường kinh doanh, nâng cao hiệu quả quản lý thuế và bảo đảm tính minh bạch của hệ thống đăng ký doanh nghiệp.
Thời tiết hôm nay 13/7: Bắc Bộ trời nắng gián đoạn

Thời tiết hôm nay 13/7: Bắc Bộ trời nắng gián đoạn

Thời tiết hôm nay 13/7, phía Tây Bắc Bộ tiếp tục có mưa dông; Thanh Hóa – Quảng Trị mưa dông, có nơi mưa to, trời mát; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ sáng đến trưa có nắng gián đoạn.
Lương tối thiểu vùng năm 2027: Công đoàn kiến nghị tăng tới 9,8%, doanh nghiệp đề xuất lùi thời điểm áp dụng

Lương tối thiểu vùng năm 2027: Công đoàn kiến nghị tăng tới 9,8%, doanh nghiệp đề xuất lùi thời điểm áp dụng

Tại phiên họp đầu tiên của Hội đồng Tiền lương quốc gia về phương án điều chỉnh lương tối thiểu vùng năm 2027, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất tăng từ 8,5-9,8% nhằm cải thiện đời sống người lao động. Trong khi đó, đại diện cộng đồng doanh nghiệp cho rằng cần có lộ trình phù hợp và kiến nghị lùi thời điểm áp dụng sang giữa năm 2027 để giảm áp lực chi phí.