Thứ hai 30/03/2026 05:52
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Bộ Y tế: Biến thể BA.3.2 của COVID-19 đang được theo dõi, nguy cơ hiện ở mức thấp

Bộ Y tế: Biến thể BA.3.2 của COVID-19 đang được theo dõi, nguy cơ hiện ở mức thấp

Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế ngày 29/3 cho biết đang tiếp tục theo dõi sát biến thể SARS-CoV-2 BA.3.2 trong bối cảnh chủng này đã ghi nhận tại nhiều quốc gia. Theo đánh giá hiện nay, BA.3.2 thuộc nhóm biến thể cần theo dõi, song chưa có bằng chứng cho thấy làm tăng nguy cơ nhập viện, bệnh nặng hay tử vong.
Công bố 20 cơ sở dữ liệu quốc gia, thúc đẩy nền tảng dữ liệu phục vụ chuyển đổi số

Công bố 20 cơ sở dữ liệu quốc gia, thúc đẩy nền tảng dữ liệu phục vụ chuyển đổi số

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng vừa ký ban hành Quyết định 11/2026/QĐ-TTg ngày 28/3/2026, công bố danh mục 20 loại cơ sở dữ liệu quốc gia, tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng, quản trị và khai thác dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi số quốc gia.
Mở rộng quyền lợi bảo hiểm hưu trí bổ sung: Làm rõ đối tượng và điều kiện thụ hưởng

Mở rộng quyền lợi bảo hiểm hưu trí bổ sung: Làm rõ đối tượng và điều kiện thụ hưởng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/5/2026, quy định chi tiết về bảo hiểm hưu trí bổ sung – một chính sách an sinh mang tính tự nguyện, hướng tới đa dạng hóa nguồn thu nhập cho người lao động khi về già.
Thời tiết ngày mai 30/3/2026: Bắc Bộ nắng nóng, chiều tối mưa dông

Thời tiết ngày mai 30/3/2026: Bắc Bộ nắng nóng, chiều tối mưa dông

Thời tiết ngày mai 30/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ gia tăng nắng nóng, xen kẽ các hiện tượng mưa dông cục bộ vào chiều tối và đêm.
Thời tiết hôm nay 29/3: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đầu tuần sau nắng nóng

Thời tiết hôm nay 29/3: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đầu tuần sau nắng nóng

Thời tiết hôm nay 29/3, Đông Bắc Bộ có mưa phùn và sương mù, trưa chiều hửng nắng; Tây Bắc Bộ có nơi nắng nóng; Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ trời nắng, có nơi nắng nóng; Đông Nam Bộ nắng nóng.
Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên: Xanh hơn, phất hơn khi lồng ghép văn hóa, sinh thái nông nghiệp vào du lịch

Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên: Xanh hơn, phất hơn khi lồng ghép văn hóa, sinh thái nông nghiệp vào du lịch

Dải đất Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên nổi lên trên bản đồ hình chữ S như những nét vẽ đầy sức quyến rũ và phóng khoáng. Ai cũng dễ bị cuốn hút bởi nụ cười mặn mòi của chàng trai đánh cá như trồi lên từ biển khơi nghìn trùng của Duyên hải miền Trung, rồi lại say đắm với cái liếc mắt đầy thâm trầm, huyền bí của các cô gái Tây Nguyên, như thể họ có khả năng gom cả đại ngàn vào đấy.
Thời tiết ngày mai 29/3/2026: Bắc Bộ ngày nắng, sáng sớm có sương mù nhẹ

Thời tiết ngày mai 29/3/2026: Bắc Bộ ngày nắng, sáng sớm có sương mù nhẹ

Thời tiết ngày mai 29/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ ngày nắng, sáng sớm có sương mù nhẹ, riêng khu vực vùng núi đêm có mưa rào và dông rải rác.
Thời tiết hôm nay 28/3: Từ 30/3 Bắc Bộ xảy ra nắng nóng đầu mùa

Thời tiết hôm nay 28/3: Từ 30/3 Bắc Bộ xảy ra nắng nóng đầu mùa

Thời tiết hôm nay 28/3, Đông Bắc Bộ giảm nhiệt độ, vùng núi Bắc Bộ từ chiều tối nay mưa rào; Trung Bộ nắng ráo, có nơi nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ nắng nóng cục bộ; Nam Bộ nắng mạnh.
Hơn 5.000 vận động viên tham gia Vnexpress Marathon Green paradise Cần Giờ

Hơn 5.000 vận động viên tham gia Vnexpress Marathon Green paradise Cần Giờ

Hưởng ứng Ngày Thể thao Việt Nam và chào mừng các ngày lễ lớn Giải phóng miền Nam 30/4, Quốc tế Lao động 1/5, hơn 5.000 vận động viên sẽ tham gia giải chạy VnExpress Marathon Green Paradise Cần Giờ. Với cung đường “chạm biển – xuyên rừng” sinh thái độc đáo, sự kiện không chỉ cổ vũ cho lối sống khỏe – sống xanh mà còn khai mở điểm đến thể thao đẳng cấp quốc tế hoàn toàn mới - Vinhomes Green Paradise Cần Giờ.
Thời tiết ngày mai 28/3/2026: Bắc Bộ nhiều nơi có mưa, Nam Bộ ngày nắng

Thời tiết ngày mai 28/3/2026: Bắc Bộ nhiều nơi có mưa, Nam Bộ ngày nắng

Thời tiết ngày mai 28/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều trời nắng.
Cấp phép 3 chuyến bay đặc biệt của Qatar Airways, giải tỏa hành khách mắc kẹt vì chiến sự

Cấp phép 3 chuyến bay đặc biệt của Qatar Airways, giải tỏa hành khách mắc kẹt vì chiến sự

Cục Hàng không Việt Nam vừa cấp phép cho Qatar Airways khai thác 3 chuyến bay theo hình thức kết hợp trên hành trình Doha (DOH) – Hà Nội (HAN) – TP. Hồ Chí Minh (SGN), nhằm kịp thời hỗ trợ vận chuyển hành khách trong bối cảnh không phận Trung Đông bị gián đoạn.
Đồ án quy hoạch Hà Nội 100 năm: Làm rõ sự cần thiết xây sân bay thứ hai

Đồ án quy hoạch Hà Nội 100 năm: Làm rõ sự cần thiết xây sân bay thứ hai

Chiều 26/3, UBND TP Hà Nội tổ chức hội nghị lấy ý kiến thẩm định đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm trước khi trình HĐND thành phố xem xét, thông qua. Một trong những nội dung đáng chú ý được tiếp thu và làm rõ thêm là sự cần thiết xây dựng sân bay thứ hai của Hà Nội trong dài hạn.
Thời tiết hôm nay 27/3: Bắc Bộ trưa chiều trời nắng, tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 27/3: Bắc Bộ trưa chiều trời nắng, tăng nhiệt

Thời tiết hôm nay 27/3, Hà Nội sang tuần nắng nóng; Trung Bộ trời nắng, khá nóng; cao nguyên Trung Bộ nắng mạnh; Nam Bộ vùng nắng nóng mở rộng.
Bộ Công an đề xuất phạt tới 70 triệu đồng hành vi lợi dụng từ thiện lừa đảo trên mạng

Bộ Công an đề xuất phạt tới 70 triệu đồng hành vi lợi dụng từ thiện lừa đảo trên mạng

Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó đề xuất nhiều chế tài mạnh nhằm tăng tính răn đe, đặc biệt với các hành vi lừa đảo trực tuyến.
Thời tiết ngày mai 27/3/2026: Miền Bắc nắng nóng, có nơi trên 35 độ

Thời tiết ngày mai 27/3/2026: Miền Bắc nắng nóng, có nơi trên 35 độ

Thời tiết ngày mai 27/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, trưa chiều trời nắng.