Thứ ba 25/08/2026 19:11
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Thanh Hóa: Chủ động ứng phó mưa lũ, thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho Nhân dân

Thanh Hóa: Chủ động ứng phó mưa lũ, thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho Nhân dân

Theo số liệu của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Thanh Hóa, tính đến chiều 24/8, mưa lũ trên đã gây ngập úng 753,5 ha cây trồng các loại; gần 37,4 ha nuôi trồng thủy sản bị nước tràn; 195 m kênh mương nội đồng bị hư hỏng; 50m đê kè sông bưởi bi sạt lở; gây sạt lở ta luy dương, ta luy âm, sa bồi rãnh, mặt đường tại 46 vị trí trên đường tỉnh và quốc lộ thuộc địa bàn tỉnh.
Đồng Tháp giảm 700 trường sau sắp xếp, sẵn sàng cho năm học mới

Đồng Tháp giảm 700 trường sau sắp xếp, sẵn sàng cho năm học mới

Sau quá trình sắp xếp mạng lưới giáo dục, tỉnh Đồng Tháp hiện còn 375 cơ sở giáo dục công lập, giảm 700 trường so với thời điểm ngày 1/7/2025. Cùng với kiện toàn đội ngũ, tỉnh đang khẩn trương hoàn thành sửa chữa trường lớp, chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới.
Thời tiết hôm nay 25/8: Miền Trung nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 25/8: Miền Trung nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 25/8, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa rào và dông; Tây Nguyên và Nam Bộ ngày nắng, chiều tối có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to.
Thời tiết dịp Quốc khánh 2/9 có gì đáng chú ý?

Thời tiết dịp Quốc khánh 2/9 có gì đáng chú ý?

Thời tiết dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 có sự phân hóa rõ, miền Bắc mưa giông trong khi Trung Bộ tiếp tục nắng nóng.
Sungjin I&C Vina ký kết hợp tác với Quỹ HOAVAVA, lan tỏa trách nhiệm xã hội

Sungjin I&C Vina ký kết hợp tác với Quỹ HOAVAVA, lan tỏa trách nhiệm xã hội

Sau 18 năm gắn bó và phát triển tại Việt Nam, Công ty Sungjin I&C Vina tiếp tục hành trình lan tỏa trách nhiệm xã hội khi ký kết hợp tác với Quỹ Hỗ trợ Nạn nhân Quốc tế Hoavava, đồng hành hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin, người yếu thế và người lao động gặp khó khăn.
Thời tiết hôm nay 24/8: Đông Bắc Bộ vùng mưa thu hẹp

Thời tiết hôm nay 24/8: Đông Bắc Bộ vùng mưa thu hẹp

Thời tiết hôm nay 24/8, Tây Bắc Bộ có lúc có mưa rào, cục bộ có nơi mưa to; Nam Trung Bộ trời nắng sớm, có nơi nắng nóng gay gắt; cao nguyên Trung Bộ nắng đẹp, chiều tối có lúc có mưa rào; Nam Bộ nắng gián đoạn, chiều có mưa vài nơi.
Cái giá của "quá tải": Xe đầu kéo bị phạt 52 triệu đồng và bị tước phù hiệu

Cái giá của "quá tải": Xe đầu kéo bị phạt 52 triệu đồng và bị tước phù hiệu

Trong lúc tuần tra trên tuyến ĐT642, Tổ công tác của Trạm Cảnh sát giao thông (CSGT) Tuy An (Phòng CSGT - Công an tỉnh Đắk Lắk) đã phát hiện xe đầu kéo chở hàng vượt tải trọng "khủng". Không chỉ tài xế bị phạt tiền và trừ điểm giấy phép lái xe (GPLX), mà ngay cả chủ phương tiện (HTX Vận tải M.K) cũng bị phạt nặng 46 triệu đồng và bị tước phù hiệu 2 tháng.
Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh cập nhật xu hướng mới trong quản lý sức khỏe phụ nữ thời hiện đại

Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh cập nhật xu hướng mới trong quản lý sức khỏe phụ nữ thời hiện đại

Làm mẹ an toàn và làm chủ sức khỏe trong thời đại số đang là mối quan tâm hàng đầu của hàng triệu phụ nữ. Nhằm mang đến những giải pháp chăm sóc y tế tiên tiến nhất, ngày 22/8, Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh, tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Hội thảo khoa học “Quản lý toàn diện sức khỏe phụ nữ thời hiện đại”. Sự kiện quy tụ các chuyên gia đầu ngành từ thành phố Hồ Chí Minh và Tây Nguyên, mở ra nhiều bước tiến mới trong điều trị sản phụ khoa và hỗ trợ sinh sản tại địa phương.
Yến sào Khánh Hòa dành gần 2,3 tỷ đồng khen thưởng học sinh

Yến sào Khánh Hòa dành gần 2,3 tỷ đồng khen thưởng học sinh

Công ty Yến sào Khánh Hòa tiếp tục đồng hành cùng sự nghiệp giáo dục dành gần 2,3 tỷ đồng tuyên dương, khen thưởng 2.170 học sinh nghèo hiếu học, con các gia đình chính sách.
Thời tiết hôm nay 23/8: Hà Nội tiếp tục có mưa cả ngày

Thời tiết hôm nay 23/8: Hà Nội tiếp tục có mưa cả ngày

Thời tiết hôm nay 23/8, khu vực Đông Bắc Bộ, phía Nam tỉnh Phú Thọ và Thanh Hóa có mưa vừa, mưa to và dông; Trung Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa rào và dông về chiều tối.
Đặt người học ở trung tâm: Từ tinh thần Nghị quyết 71 đến thực tiễn đào tạo

Đặt người học ở trung tâm: Từ tinh thần Nghị quyết 71 đến thực tiễn đào tạo

Một nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi tinh thần của nghị quyết được chuyển thành những thay đổi cụ thể trong công việc hằng ngày.
Nestlé Việt Nam vận hành dây chuyền Jar Line hiện đại: Bước đột phá nâng tầm giá trị cà phê xuất khẩu

Nestlé Việt Nam vận hành dây chuyền Jar Line hiện đại: Bước đột phá nâng tầm giá trị cà phê xuất khẩu

Nestlé Việt Nam vừa chính thức đưa vào vận hành dây chuyền đóng gói cà phê hũ thủy tinh Jar Line tại Đồng Nai với công suất 350.000 hũ/ngày. Dự án không chỉ tạo đột phá công nghệ mà còn khẳng định năng lực sản xuất quốc tế, thúc đẩy chuỗi giá trị cà phê Việt Nam vươn tầm thế giới.
Doanh nghiệp chủ động thích ứng với quy định mới về xử phạt trong lĩnh vực hải quan

Doanh nghiệp chủ động thích ứng với quy định mới về xử phạt trong lĩnh vực hải quan

Khi Nghị định số 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ chính thức có hiệu lực, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu không chỉ là cập nhật quy định mới mà còn phải rà soát lại quy trình nghiệp vụ, hồ sơ và cách thức thực hiện thủ tục hải quan để hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm.
Kiến nghị mở rộng diện hỗ trợ nhà ở cho đồng bào vùng khó khăn, biên giới

Kiến nghị mở rộng diện hỗ trợ nhà ở cho đồng bào vùng khó khăn, biên giới

Cho rằng chính sách hỗ trợ nhà ở cần được thiết kế sát hơn với đặc thù từng địa bàn, các đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới vào diện được quan tâm trong chính sách nhà ở; đồng thời tính đến điều kiện địa hình, chi phí xây dựng, phong tục và kiến trúc truyền thống để bảo đảm hỗ trợ đúng nhu cầu thực tế.
Thời tiết hôm nay 22/8: Hà Nội có mưa bất chợt trong ngày, có lúc mưa to

Thời tiết hôm nay 22/8: Hà Nội có mưa bất chợt trong ngày, có lúc mưa to

Thời tiết hôm nay 22/8, khu vực ven biển Bắc Bộ có mưa lớn, nguy cơ lũ cao; Trung Bộ nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ngày trời nắng.