Thứ bảy 06/06/2026 21:54
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Đắk Lắk ngăn chặn vi phạm giao thông trong lứa tuổi học sinh

Đắk Lắk ngăn chặn vi phạm giao thông trong lứa tuổi học sinh

Ngăn chặn vi phạm giao thông ở lứa tuổi học sinh là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo vệ tính mạng, sức khỏe của các em trước các nguy cơ tai nạn. Đồng thời, điều này giúp hình thành ý thức tuân thủ pháp luật từ sớm, xây dựng văn hóa giao thông an toàn và văn minh cho thế hệ tương lai.
Khi doanh nghiệp hướng đến lan tỏa giá trị cộng đồng

Khi doanh nghiệp hướng đến lan tỏa giá trị cộng đồng

Khi trách nhiệm cộng đồng trở thành một phần trong chiến lược phát triển, nhiều doanh nghiệp đã chọn tạo ra giá trị không chỉ bằng lợi nhuận mà còn bằng những đóng góp cho xã hội...
Lễ phát động kêu gọi toàn dân bảo vệ môi trường

Lễ phát động kêu gọi toàn dân bảo vệ môi trường

Lễ phát động kêu gọi toàn dân bảo vệ môi trường được tổ chức tại Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.
Mong muốn phong trào thi đua "Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường” trở thành nét đẹp văn hóa và trách nhiệm công dân

Mong muốn phong trào thi đua "Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường” trở thành nét đẹp văn hóa và trách nhiệm công dân

Đó là thông điệp được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nêu lên tại Chương trình nghệ thuật “Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh” diễn ra tại Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.
Hà Nội thu hơn 363.000 tỷ đồng ngân sách sau 5 tháng, du lịch bứt tốc với hơn 12 triệu lượt khách

Hà Nội thu hơn 363.000 tỷ đồng ngân sách sau 5 tháng, du lịch bứt tốc với hơn 12 triệu lượt khách

Hà Nội tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong 5 tháng đầu năm 2026 với tổng thu ngân sách Nhà nước đạt 363,2 nghìn tỷ đồng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng vượt 429 nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, ngành du lịch ghi nhận sức bật mạnh mẽ khi đón hơn 12 triệu lượt khách, tăng gần 21% so với cùng kỳ năm trước.
Quảng Ngãi thống nhất phương án đào 4 rãnh thăm dò tìm kiếm hài cốt liệt sỹ đường Trường Chinh

Quảng Ngãi thống nhất phương án đào 4 rãnh thăm dò tìm kiếm hài cốt liệt sỹ đường Trường Chinh

Chiều 5/6, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội nghị triển khai phương án khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sỹ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc hai phường Đăk Cấm và Kon Tum.
Thời tiết hôm nay 6/6: Bắc Bộ nắng nóng

Thời tiết hôm nay 6/6: Bắc Bộ nắng nóng

Thời tiết hôm nay 6/6, Trung Bộ tiếp tục nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối có mưa dông, sáng trời nắng.
BHXH TP. Hồ Chí Minh đối thoại với hơn 300 doanh nghiệp, tháo gỡ vướng mắc về chế độ cho người lao động

BHXH TP. Hồ Chí Minh đối thoại với hơn 300 doanh nghiệp, tháo gỡ vướng mắc về chế độ cho người lao động

Ngày 05/6/2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị đối thoại doanh nghiệp quý II/2026 với sự tham dự của hơn 300 doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý của BHXH cơ sở Bình Dương.
Bắc Ninh duyệt hai siêu dự án điện gió hơn 6.000 tỷ đồng của liên doanh Đức

Bắc Ninh duyệt hai siêu dự án điện gió hơn 6.000 tỷ đồng của liên doanh Đức

Chiều 5/6, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh đã chính thức trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư cho hai dự án điện gió SD Sơn Động và Bắc Giang 2. Với tổng nguồn vốn vượt ngưỡng 6.030 tỷ đồng, đây là đòn bẩy hạ tầng năng lượng sạch phục vụ trực tiếp cho thủ phủ công nghiệp địa phương.
Hành động chống ô nhiễm không khí và giảm phát thải khí nhà kính

Hành động chống ô nhiễm không khí và giảm phát thải khí nhà kính

Đó là chủ đề của buổi tọa đàm được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu năm 2026.
Đắk Lắk triển khai khám sức khỏe miễn phí cho người dân

Đắk Lắk triển khai khám sức khỏe miễn phí cho người dân

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 05-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk, sáng 5/6, ngành y tế tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Lễ phát động “Tháng cao điểm triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc cho người dân năm 2026”.
Công đoàn Việt Nam đặt mục tiêu xây hơn 10.700 căn hộ cho công nhân thuê đến năm 2030

Công đoàn Việt Nam đặt mục tiêu xây hơn 10.700 căn hộ cho công nhân thuê đến năm 2030

Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 đã xác định nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao vai trò đại diện, chăm lo người lao động. Đáng chú ý, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đặt mục tiêu đầu tư hơn 10.700 căn hộ nhà ở xã hội cho công nhân thuê đến năm 2030, vượt chỉ tiêu được Chính phủ giao.
Thanh Hóa: Bác bỏ thông tin bịa đặt sai sự thật về sáp nhập xã, phường

Thanh Hóa: Bác bỏ thông tin bịa đặt sai sự thật về sáp nhập xã, phường

Những ngày vừa qua, mạng xã hội xuất hiện thông tin về việc tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã từ 166 đơn vị xuống còn 58 đơn vị. Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy đã lên tiếng khẳng định đây là thông tin sai sự thật.
Dự án Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột sẽ thông xe kỹ thuật trước ngày 2/9

Dự án Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột sẽ thông xe kỹ thuật trước ngày 2/9

Tăng tốc thi công Dự án Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 để kịp thông xe trước ngày Quốc khánh 2/9 là yêu cầu của Bộ Xây dựng đối với Cục Đường bộ Việt Nam và các chủ đầu tư.
Thời tiết hôm nay 5/6: Bắc Bộ nắng nóng cục bộ

Thời tiết hôm nay 5/6: Bắc Bộ nắng nóng cục bộ

Thời tiết hôm nay 5/6, Bắc Bộ ngày mai nắng nóng gia tăng; Trung Bộ tiếp tục nắng nóng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ trời mát, cảnh báo mưa lớn, từ trưa mai trời nắng.