Chủ nhật 08/03/2026 16:01
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Thời tiết hôm nay 8/3: Bắc Bộ có mưa nhỏ, trời lạnh

Thời tiết hôm nay 8/3: Bắc Bộ có mưa nhỏ, trời lạnh

Thời tiết hôm nay 8/3, Bắc Bộ trưa chiều nhiều mây, thứ Ba trời rét nhẹ; Trung Bộ nhiều nơi trời nắng; cao nguyên Trung Bộ trời nắng, chiều tối có mưa trái mùa; Nam Bộ có nơi nắng mạnh và nóng.
Lộ diện các quán quân giành giải thưởng 2,5 tỷ đồng của cuộc thi “Gửi tương lai Xanh 2050” mùa 2

Lộ diện các quán quân giành giải thưởng 2,5 tỷ đồng của cuộc thi “Gửi tương lai Xanh 2050” mùa 2

Sáng 7/3, Quỹ Vì tương lai xanh (thuộc Tập đoàn Vingroup) phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức lễ trao giải cuộc thi “Gửi tương lai Xanh 2050” mùa 2 với sự tham dự của top 300 thí sinh và gần 100 đại diện đến từ các trường học trên cả nước.
Thời tiết ngày mai 8/3/2026: Bắc Bộ mưa vài nơi, sương mù rải rác

Thời tiết ngày mai 8/3/2026: Bắc Bộ mưa vài nơi, sương mù rải rác

Thời tiết ngày mai 8/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ phổ biến có mưa vài nơi, sáng sớm tiếp tục xuất hiện sương mù và sương mù nhẹ rải rác.
Gia Lai sẵn sàng cho Tuần lễ khai mạc Năm Du lịch quốc gia 2026

Gia Lai sẵn sàng cho Tuần lễ khai mạc Năm Du lịch quốc gia 2026

UBND tỉnh Gia Lai vừa công bố chuỗi hoạt động Tuần lễ Khai mạc Năm Du lịch quốc gia – Gia Lai 2026, diễn ra từ ngày 23 đến 30/3/2026 tại nhiều địa phương trong tỉnh. Sự kiện được kỳ vọng tạo cú hích mạnh mẽ cho ngành du lịch, quảng bá hình ảnh đất và người Gia Lai đến với du khách trong nước và quốc tế.
Lan tỏa mùa xuân sẻ chia tại các trung tâm Casa Herbalife

Lan tỏa mùa xuân sẻ chia tại các trung tâm Casa Herbalife

Herbalife Việt Nam vừa triển khai chuỗi hoạt động thiện nguyện thường niên “Xuân Yêu Thương 2026” tại các trung tâm Casa Herbalife trên toàn quốc, mang đến không khí Tết ấm áp cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, bệnh nhân nghèo và người cao tuổi neo đơn.
Thời tiết hôm nay 7/3: Bắc Bộ trưa chiều trời nắng

Thời tiết hôm nay 7/3: Bắc Bộ trưa chiều trời nắng

Thời tiết hôm nay 7/3, Bắc Bộ tạnh ráo, từ đêm mai chuyển mưa rải rác; Trung Bộ nhiều nơi mưa nhỏ; cao nguyên Trung Bộ trời nắng, thời tiết dễ chịu; Nam Bộ trời nắng, trưa chiều trời nóng.
Hà Nội: Yêu cầu không đầu cơ, găm hàng hoặc tự ý ngừng bán xăng dầu

Hà Nội: Yêu cầu không đầu cơ, găm hàng hoặc tự ý ngừng bán xăng dầu

Trước những dấu hiệu khó khăn về nguồn cung xăng dầu trên thị trường, Sở Công Thương Hà Nội đã yêu cầu các doanh nghiệp trong hệ thống kinh doanh xăng dầu trên địa bàn chủ động bảo đảm nguồn cung, đồng thời nghiêm cấm hành vi đầu cơ, găm hàng hoặc tự ý đóng cửa ngừng bán.
Thời tiết ngày mai 7/3/2026: Bắc Bộ sáng sớm rét, trưa chiều hửng nắng

Thời tiết ngày mai 7/3/2026: Bắc Bộ sáng sớm rét, trưa chiều hửng nắng

Thời tiết ngày mai 7/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác; trưa chiều giảm mây hửng nắng, đêm và sáng sớm trời rét.
Người lao động có được nghỉ 9 ngày liên tiếp dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5?

Người lao động có được nghỉ 9 ngày liên tiếp dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5?

Trước thông tin lan truyền trên mạng xã hội về việc người lao động có thể được nghỉ 9 ngày dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5/2026, Bộ Nội vụ khẳng định chưa có đề xuất kéo dài kỳ nghỉ, số ngày nghỉ vẫn thực hiện theo Bộ luật Lao động.
Phú Thọ: Hơn 25 hoạt động tại Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng 2026

Phú Thọ: Hơn 25 hoạt động tại Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng 2026

Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026 sẽ diễn ra từ 17–26/4 tại Phú Thọ với hơn 25 hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch đặc sắc.
Rung chuông vì Bình đẳng giới 2026: Thúc đẩy vai trò lãnh đạo của phụ nữ

Rung chuông vì Bình đẳng giới 2026: Thúc đẩy vai trò lãnh đạo của phụ nữ

Ngày 5/3 tại TP.HCM, sự kiện “Rung chuông vì Bình đẳng giới 2026” đã được tổ chức tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE), nhân dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ với chủ đề toàn cầu “Quyền. Công lý. Hành động. Vì tất cả phụ nữ và trẻ em gái”.
Thời tiết hôm nay 6/3: Bắc Bộ hửng nắng; Trung Bộ, Nam Bộ có mưa to cục bộ

Thời tiết hôm nay 6/3: Bắc Bộ hửng nắng; Trung Bộ, Nam Bộ có mưa to cục bộ

Thời tiết hôm nay 6/3, Bắc Bộ tăng nhiệt, Hà Nội đầu tuần sau nhiệt độ giảm; Trung Bộ có lúc mưa dông; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều nay mưa dông trái mùa gia tăng.
TP. Hồ Chí Minh xây dựng hệ thống GIS quản lý số nhà, chuẩn hóa dữ liệu địa chỉ toàn đô thị

TP. Hồ Chí Minh xây dựng hệ thống GIS quản lý số nhà, chuẩn hóa dữ liệu địa chỉ toàn đô thị

TP. Hồ Chí Minh đang từng bước xây dựng hệ thống quản lý số nhà trên nền tảng bản đồ số GIS nhằm khắc phục tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ và khó tra cứu như trước đây. Việc hình thành cơ sở dữ liệu số nhà tập trung không chỉ giúp chuẩn hóa thông tin địa chỉ trên toàn địa bàn mà còn tạo nền tảng quan trọng cho quản trị đô thị thông minh trong tương lai.
Thời tiết ngày mai 6/3/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, ngày hửng nắng, sáng đêm trời lạnh

Thời tiết ngày mai 6/3/2026: Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa vài nơi, ngày hửng nắng, sáng đêm trời lạnh

Thời tiết ngày mai 6/3/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vài nơi, trưa chiều giảm mây hửng nắng, sáng và đêm trời lạnh.
Hà Nội chỉ đạo triển khai sách giáo khoa thống nhất cho năm học 2026–2027

Hà Nội chỉ đạo triển khai sách giáo khoa thống nhất cho năm học 2026–2027

UBND TP Hà Nội vừa ban hành công văn về việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và triển khai sử dụng sách giáo khoa trong năm học 2026–2027. Công văn do Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Thu Hà ký, yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát toàn diện điều kiện triển khai chương trình mới trên địa bàn.