Thứ bảy 29/08/2026 03:59
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Hà Nội đổi mới truyền thông chính sách, kiến tạo đồng thuận xã hội

Hà Nội đổi mới truyền thông chính sách, kiến tạo đồng thuận xã hội

Từ phản ánh thông tin đến phân tích, lý giải chính sách và theo sát hiệu quả thực tế, báo chí Hà Nội được định hướng đổi mới phương thức tuyên truyền, lấy thực tiễn Thủ đô và lợi ích của người dân làm trung tâm.
Thanh Hóa: gần 5.000 người hoạt động không chuyên trách được hỗ trợ và xem xét hỗ trợ sau sắp xếp

Thanh Hóa: gần 5.000 người hoạt động không chuyên trách được hỗ trợ và xem xét hỗ trợ sau sắp xếp

Thực hiện phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố, toàn tỉnh Thanh Hóa có gần 5.000 hoạt động không chuyên trách dôi dư, thuộc diện không được tiếp tục bố trí công việc. Dự kiến tổng kinh phí giải quyết chế độ, chính sách khoảng 756,6 tỷ đồng.
Thanh Hóa: Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết trao tặng Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng cho 3 đảng viên lão thành

Thanh Hóa: Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết trao tặng Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng cho 3 đảng viên lão thành

Nhân kỷ niệm Quốc khánh 2/9, sáng 27/8, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết đã đến thăm, trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng cho 3 đảng viên lão thành tại Thanh Hóa.
Đắk Lắk: Xe đặc chủng Cảnh sát giao thông hú còi mở đường, cứu cụ ông 82 tuổi bị đột quỵ trên quốc lộ tắc nghẽn

Đắk Lắk: Xe đặc chủng Cảnh sát giao thông hú còi mở đường, cứu cụ ông 82 tuổi bị đột quỵ trên quốc lộ tắc nghẽn

Tiếng còi xe công vụ hú vang xé toang sự ùn tắc trên Quốc lộ 26 chiều 26/8 không phải để dẹp đường cho xe VIP, mà là hành động kịp thời hỗ trợ cấp cứu cụ ông 82 tuổi qua cơn nguy kịch - một câu chuyện tử tế làm ấm lòng người dân ngày mùa ở Đắk Lắk.
Thời tiết hôm nay 28/8: Trung Bộ nắng nóng, phía Nam nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 28/8: Trung Bộ nắng nóng, phía Nam nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 28/8, Bắc Bộ tiếp tục có mưa dông, tập trung vào chiều tối và đêm; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối có mưa rào và dông vài nơi.
Vé tàu Tết Đinh Mùi 2027 mở bán từ ngày 5/9, hành khách cá nhân chủ động đặt vé

Vé tàu Tết Đinh Mùi 2027 mở bán từ ngày 5/9, hành khách cá nhân chủ động đặt vé

Ngành đường sắt sẽ mở bán rộng rãi vé tàu Tết Đinh Mùi 2027 trên tuyến Hà Nội – TP. Hồ Chí Minh cho hành khách cá nhân từ 8h ngày 5/9/2026. Trước đó, vé được ưu tiên tiếp nhận và phân bổ cho các tập thể, đơn vị có nhu cầu đi lại trong dịp Tết.
Lâm Đồng rà soát tài sản công để hút đầu tư y tế

Lâm Đồng rà soát tài sản công để hút đầu tư y tế

Ngày 27/8, UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức buổi làm việc với các sở, ngành, đơn vị và địa phương liên quan để nghe báo cáo phương án xử lý tài sản công phục vụ thu hút đầu tư các dự án y tế trọng điểm trên địa bàn. Đồng chí Võ Ngọc Hiệp, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì cuộc họp.
Thời tiết hôm nay 27/8: Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 27/8: Nam Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 27/8, Bắc Bộ có nơi còn mưa to; Trung Bộ trời nắng; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa rào và dông về chiều tối.
Bộ Y tế chỉ đạo điều tra vụ 150 người nghi ngộ độc bánh mì ở Gia Lai

Bộ Y tế chỉ đạo điều tra vụ 150 người nghi ngộ độc bánh mì ở Gia Lai

Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đề nghị tỉnh Gia Lai khẩn trương điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm và xác định nguyên nhân vụ 150 người xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc sau khi ăn bánh mì tại một hộ kinh doanh ở phường An Khê.
Nội Bài sẵn sàng phục vụ 125.000 khách trong ngày cao điểm nghỉ lễ Quốc khánh 2/9

Nội Bài sẵn sàng phục vụ 125.000 khách trong ngày cao điểm nghỉ lễ Quốc khánh 2/9

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, Cảng hàng không quốc tế Nội Bài dự kiến phục vụ khoảng 125.000 lượt hành khách trong ngày cao điểm 28/8, cùng 743 lượt chuyến bay. Trước áp lực khai thác tăng cao, cảng đã đồng loạt triển khai các giải pháp về hạ tầng, nhân lực, công nghệ và điều phối bay nhằm hạn chế ùn tắc, bảo đảm chất lượng phục vụ hành khách.
Điện Biên kết nối sản phẩm OCOP với hệ thống Central Retail

Điện Biên kết nối sản phẩm OCOP với hệ thống Central Retail

Hội nghị mở ra cơ hội đưa nông sản, đặc sản và sản phẩm OCOP Điện Biên vào hệ thống phân phối hiện đại, mở rộng thị trường tiêu thụ ổn định, bền vững.
Du lịch Việt Nam sẵn sàng bứt tốc mùa cao điểm cuối năm

Du lịch Việt Nam sẵn sàng bứt tốc mùa cao điểm cuối năm

Kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 kéo dài 5 ngày mở ra dư địa lớn cho du lịch nội địa, đồng thời tạo cơ hội để các địa phương, doanh nghiệp làm mới sản phẩm, tăng trải nghiệm và kích cầu. Trong bối cảnh lượng khách quốc tế tiếp tục tăng mạnh, ngành Du lịch đang chủ động chuẩn bị nguồn lực, nâng chất lượng dịch vụ, tạo đà hoàn thành các mục tiêu năm 2026.
“Cùng Việt Nam tiến bước” 2026: Hành trình “10 tỷ bước xanh”

“Cùng Việt Nam tiến bước” 2026: Hành trình “10 tỷ bước xanh”

Nhân dịp Quốc khánh 2/9, Báo Nhân Dân phối hợp Bộ Công an phát động “Cùng Việt Nam tiến bước” 2026, lan tỏa lối sống xanh và trách nhiệm xã hội.
Thanh Hóa: Chủ động ứng phó mưa lũ, thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho Nhân dân

Thanh Hóa: Chủ động ứng phó mưa lũ, thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho Nhân dân

Theo số liệu của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Thanh Hóa, tính đến chiều 24/8, mưa lũ trên đã gây ngập úng 753,5 ha cây trồng các loại; gần 37,4 ha nuôi trồng thủy sản bị nước tràn; 195 m kênh mương nội đồng bị hư hỏng; 50m đê kè sông bưởi bi sạt lở; gây sạt lở ta luy dương, ta luy âm, sa bồi rãnh, mặt đường tại 46 vị trí trên đường tỉnh và quốc lộ thuộc địa bàn tỉnh.
Đồng Tháp giảm 700 trường sau sắp xếp, sẵn sàng cho năm học mới

Đồng Tháp giảm 700 trường sau sắp xếp, sẵn sàng cho năm học mới

Sau quá trình sắp xếp mạng lưới giáo dục, tỉnh Đồng Tháp hiện còn 375 cơ sở giáo dục công lập, giảm 700 trường so với thời điểm ngày 1/7/2025. Cùng với kiện toàn đội ngũ, tỉnh đang khẩn trương hoàn thành sửa chữa trường lớp, chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới.