Thứ sáu 10/04/2026 20:36
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

12/10/2020 00:00
Làng nghề dệt chiếu Tiên kiều

Từ thủa xa xưa, đến truyền thuyết cũng không đủ sức vượt thời gian để nói với hôm nay buổi đầu dựng nghiệp, chỉ biết nghề dệt chiếu bắt đầu từ Tiên Kiều, xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà, rồi lan dần ra cả tổng, cả khu, đến nay trở thành vùng trọng điểm cói và chiếu của Hải Dương.

Làng Tiên Kiều chọn giống cói tròn, óng dài, sợi dẻo, dai, gọi là cói cơm trồng từng ruộng thay cho cói ba cạnh mọc hoang tuy thân to nhưng ngắn và dòn. Cói cấy dịp cuối năm. Đất cấy cói phải làm kỹ như đất gieo mạ. Chọn những chân ruông triều bãi, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, san cho phẳng, rồi tách mầm cói ra trồng. Cấy xong giữ nước xấp xảnh cho ruộng liền bùn, để hạn chế cỏ dại và tạo điều kiện cho cói phát triển nhanh. Một tháng sau cói mọc cao, từ đó cho nước thuỷ triều ra vào bình thường, hàng tháng làm cỏ bón phân. cói sẽ mọc đều và tốt. Mỗi lần cấy cói có khả năng thu hoạch liên tục 10 - 12 năm, chân ruộng tốt có thể để lâu hơn mới phải cấy lại. Một năm thu hoạch cói hai lần, cói chiêm thu vào tháng 5-6, sau vụ gặt, trước mùa mưa bão; cói mùa thu vào tháng 10 - 11, thời kỳ khô hanh, chất lượng tốt hơn cói chiếm. Theo kinh nghiệm dân gian thì ruộng có từ màu xanh chuyển sang màu vàng, loáng thoáng khô lá mác là cói chiếm đã chín, bắt đầu thu hoạch, cói mùa khi thân cây vàng óng, một phần ba số cây trổ hoa thì thu hoạch là vừa. Khi thu hoạch dùng liềm cắt sát gốc, cắt đến đâu gọn sạch đến đấy để lứa sau cói mọc đều. Trước khi chẻ phơi, cắt ngọn cói thành từng cỡ bằng nhau, dùng dao con chẻ từ gốc thành 2-3 hoặc sợi đều nhau tuỳ theo cói to hay nhỏ và mục đích sử dụng. Chẻ cói bằng dao, mỗi lần được 3-4 cây, chẻ thành thạo được 6-7 cây. Gần đây cải tiến cách chẻ bằng bàn chẻ. Bàn chẻ rất đơn giản làm bằng tấm gỗ con (30x20cm) đóng hai đinh sắt, căng một sợi dây nhỏ hoặc hai trục lăn với một lưỡi dao mỏng ở giữa, khi chẻ lao gốc vào dây thép rút mạnh, cói được chẻ đều và nhanh. Loại cói già xấu không chẻ để dệt loại chiếu dót. Cói chẻ phơi qua 7 nắng mới khô kiệt, 1kg cói phơi khô chỉ còn 250gam. Cói khô thu lại bó gọn thành từng bó 20-25kg để ở nơi khô ráo làm nguyên liệu dự trữ quanh năm. Nghề truyền thống dệt chiếu cói ở Tiên Kiều (Ảnh: minh họa) Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, chiếu ni-lông, chiếu cỏ, chiếu tre, chiếu gỗ của Trung Quốc nhập lậu, tràn ngập thị trường, bán với giá thấp, khiến chiếu cói Tiên Kiều đứng trước sự cạnh tranh gay gắt. Vì vậy, sản phẩm chiếu cói không những tiêu thụ khó mà còn bị mất giá. Nhiều hộ dệt chiếu thủ công trong làng buộc phải tạm gác go, tìm công việc khác. Diện tích trồng cói thu hẹp chỉ còn chừng 30 ha. Trong bối cảnh ấy, khoảng 200 hộ tâm huyết với nghề chiếu cói vẫn bền bỉ mắc go, dệt chiếu và không quên nâng cao chất lượng sản phẩm để cạnh tranh với sản phẩm nhập từ Trung Quốc. Chiếu cói Tiên Kiều đã khẳng định được ưu thế về chất lượng, độ bền và chiếm được cảm tình của người tiêu dùng. Liên tục trong các năm từ 2006 đến nay, sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều sản xuất ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Tình trạng ế chiếu cói đã chấm dứt. Nắm cơ hội này, nông dân trong xã và 5 xã khác thuộc khu Hà Đông (Thanh Hà) mạnh dạn chọn cây cói làm cây chuyển dịch cơ cấu cây trồng, thay vì độc canh cây vải thiều. Diện tích trồng cói tại đây hiện đạt hơn 150 ha; riêng xã Thanh Hồng có 65 ha, tăng gấp đôi so với diện tích cói năm 2003. Các hộ tạm gác go đi làm công việc khác đã trở lại với nghề truyền thống. Sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa. (Ảnh: minh họa) Tuy nhiên, làng nghề chiếu cói này tiếp tục đối mặt với những thách thức mới. Thời kỳ bao cấp, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở khu Hà Đông được dành để trồng cói. Nhờ trồng tập trung, đất màu mỡ, cây cói cho năng suất bình quân 6 tạ/ sào/ năm và ít bị nhiễm bệnh. Nay, do đất tốt chuyển sang trồng vải, đất xấu dành cho trồng cói và trồng đan xen với các vườn chuyển đổi nên cây cói bị nhiễm rầy, bị chuột phá, năng suất chỉ còn bình quân 4 tạ/ sào/ năm. Điều này khiến cho nguyên liệu không đủ cung ứng cho nhu cầu phát triển nghề. Mặc dù sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nhưng thu nhập của người làm nghề vẫn đạt thấp. Tháo gỡ khó khăn này, cách tốt nhất là hợp tác, liên kết làm ăn để cùng duy trì, phát triển nghề. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến thành lập HTX Chiếu cói Tiên Kiều vào tháng 9-2009. Cùng với lo thủ tục hành chính thành lập HTX, 8 xã viên đầu tiên đã cùng nhau góp gần 2 tỷ đồng vốn kinh doanh. Có vốn, HTX dành ra 200 triệu đồng mua 3 giàn máy dệt chiếu cói. Giá nguyên liệu của chiếu dệt máy tương đương giá nguyên liệu dùng cho dệt chiếu bằng phương pháp thủ công. Song cứ 45 phút mỗi máy dệt được 2 lá chiếu, tương đương năng suất của 1 lao động thủ công làm việc trong 8 giờ. Vì vậy, giá thành sản phẩm của chiếu dệt bằng máy hạ hơn rất nhiều so với dệt bằng phương pháp thủ công. Tiên Kiều hiện có hơn 500 hộ duy trì nghề dệt chiếu cói thủ công, sản lượng chiếu đạt hơn 400 nghìn lá/năm. Trong đó chỉ có khoảng 5.000 lá bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng tại chợ Bầu nằm trên địa bàn xã; số còn lại được các tư thương mua gom, mang đi tiêu thụ trong tỉnh và các địa phương... Hơn 10 năm nay, chiếu cói Tiên Kiều, được công nhận là làng nghề và sản phẩm chiếu cói Tiên Kiều ngày một nâng dần thị phần trên thị trường chiếu trải giường nội địa.

(theo thegioidisan.vn)
Bài liên quan
Tin bài khác
Quảng Ngãi tăng tốc Tổng điều tra kinh tế 2026, quyết hoàn thành đúng tiến độ

Quảng Ngãi tăng tốc Tổng điều tra kinh tế 2026, quyết hoàn thành đúng tiến độ

Sáng ngày 10/4/2026, Đoàn Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Trung ương đã có buổi làm việc với Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế (TĐTKT) năm 2026 tỉnh Quảng Ngãi nhằm đánh giá tiến độ triển khai và kết quả thực hiện trên địa bàn.
Mở rộng hành lang hạ tầng: Cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành

Mở rộng hành lang hạ tầng: Cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành

Bên cạnh trục Vành đai 3 TP.HCM, một cấu phần hạ tầng quan trọng khác đang định hình lại không gian phát triển khu Đông Bắc TP.HCM là tuyến cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành.
Đề xuất chuẩn hóa quy chuẩn kỹ thuật hạ tầng xe điện tại chung cư, đảm bảo an toàn phòng cháy

Đề xuất chuẩn hóa quy chuẩn kỹ thuật hạ tầng xe điện tại chung cư, đảm bảo an toàn phòng cháy

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến sửa đổi quy chuẩn nhà chung cư, trong đó bổ sung hàng loạt yêu cầu kỹ thuật đối với khu vực sạc và đổi pin xe điện nhằm kiểm soát rủi ro cháy nổ, thích ứng với xu hướng giao thông xanh đang gia tăng.
Hơn 60% lao động muốn “nối dài” kỳ nghỉ lễ cuối tháng 4

Hơn 60% lao động muốn “nối dài” kỳ nghỉ lễ cuối tháng 4

Liên quan tới kỳ nghỉ lễ cuối tháng 4, khảo sát của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho thấy đa số người lao động mong muốn hoán đổi ngày nghỉ bù dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và kỳ nghỉ Ngày Giải phóng miền Nam 30/4 – Ngày Quốc tế Lao động 1/5, nhằm tạo kỳ nghỉ dài hơn, phục hồi sức lao động và kích cầu tiêu dùng.
Thời tiết hôm nay 10/4: Bắc Bộ nắng nóng gia tăng

Thời tiết hôm nay 10/4: Bắc Bộ nắng nóng gia tăng

Thời tiết hôm nay 10/4, Bắc Trung Bộ có nắng nóng đặc biệt gay gắt; Nam Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ tiếp tục nắng nóng; Nam Bộ nắng nóng diện rộng.
Rao bán tài khoản ngân hàng: “Mắt xích” nguy hiểm trong các đường dây tội phạm mạng

Rao bán tài khoản ngân hàng: “Mắt xích” nguy hiểm trong các đường dây tội phạm mạng

Việc mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng trên mạng xã hội đang trở thành thủ đoạn phổ biến của tội phạm công nghệ cao. Dù được rao mua với giá chỉ vài trăm nghìn đồng, hành vi này tiềm ẩn rủi ro pháp lý nghiêm trọng, có thể khiến người dân vô tình tiếp tay cho các hoạt động lừa đảo, rửa tiền xuyên quốc gia.
TP Hải Phòng đưa dạy bơi an toàn vào trường học, nâng cao kỹ năng sinh tồn

TP Hải Phòng đưa dạy bơi an toàn vào trường học, nâng cao kỹ năng sinh tồn

Từ năm học 2025–2026, chương trình dạy bơi an toàn cho học sinh được ngành giáo dục Hải Phòng triển khai đồng bộ, hướng tới mục tiêu trang bị kỹ năng sinh tồn thiết yếu cho trẻ em. Không chỉ dừng lại ở chủ trương, nhiều nhà trường đã chủ động cụ thể hóa kế hoạch bằng những hoạt động thiết thực, góp phần xây dựng môi trường học tập an toàn và chủ động phòng ngừa tai nạn đuối nước.
Thời tiết hôm nay 9/4: Hà Nội trưa chiều trời oi nóng

Thời tiết hôm nay 9/4: Hà Nội trưa chiều trời oi nóng

Thời tiết hôm nay 9/4, Đông Bắc Bộ chiều nay oi nóng, Tây Bắc Bộ chiều nay nắng nóng; Thanh Hóa – Huế nắng nóng rất gay gắt, có nơi nhiệt độ lên đến 40 độ C; Đà Nẵng – Lâm Đồng chiều nay có nắng nóng; Nam Bộ nắng nóng cao điểm.
Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh sẽ kiểm định khí thải xe máy từ 1/7/2027

Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh sẽ kiểm định khí thải xe máy từ 1/7/2027

Lộ trình kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy đã chính thức được ấn định, với Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh là hai địa phương triển khai đầu tiên từ ngày 1/7/2027. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở mốc khởi động kiểm định, mà còn ở yêu cầu từ ngày 1/1/2028, xe mô tô, xe gắn máy lưu thông tại hai đô thị này phải đáp ứng tối thiểu tiêu chuẩn khí thải Mức 2 trở lên.
Thời tiết hôm nay 8/4: Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 8/4: Trung Bộ nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay 8/4, Hà Nội nắng nóng, Bắc Bộ nắng nóng diện rộng; vùng núi Trung Bộ nắng nóng đặc biệt gay gắt; cao nguyên Trung Bộ nắng nóng; Nam bộ nắng nóng gay gắt hơn.
Thời tiết ngày mai 8/4/2026: Miền Bắc nắng nóng diện rộng, miền Trung có nơi vượt 40 độ C

Thời tiết ngày mai 8/4/2026: Miền Bắc nắng nóng diện rộng, miền Trung có nơi vượt 40 độ C

Thời tiết ngày mai 8/4/2026, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia dự báo Bắc Bộ ngày nắng nóng, đêm không mưa.
Hà Nội tăng trưởng 7,87% quý I, dồn lực đầu tư công và kinh tế số để bứt tốc

Hà Nội tăng trưởng 7,87% quý I, dồn lực đầu tư công và kinh tế số để bứt tốc

Sau khi đạt mức tăng trưởng GRDP 7,87% trong quý I/2026, Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc mới với trọng tâm là đẩy mạnh đầu tư công, khơi thông nguồn lực xã hội, thúc đẩy kinh tế số và mở rộng không gian tăng trưởng từ dịch vụ, tiêu dùng, công nghệ cao. Tuy vậy, áp lực chi phí đầu vào leo thang và sức cầu chưa phục hồi đồng đều vẫn là những lực cản lớn với đà phục hồi của Thủ đô.
Giải bóng đá sinh viên "Trường Tươi Group – UEH League 2026”: Lần đầu có bóng đá nữ, mở rộng quy mô lên 77 trận đấu

Giải bóng đá sinh viên "Trường Tươi Group – UEH League 2026”: Lần đầu có bóng đá nữ, mở rộng quy mô lên 77 trận đấu

Giải bóng đá sinh viên “Trường Tươi Group - UEH League 2026” chính thức bốc thăm khởi động với quy mô lớn, kéo dài trong 8 tháng với 77 trận đấu, quy tụ 18 đội bóng nam và nữ. Đáng chú ý, đây là mùa giải đầu tiên đưa nội dung bóng đá nữ vào hệ thống thi đấu, đánh dấu bước tiến mới trong phát triển thể thao học đường.
Cao tốc Cao Bồ – Mai Sơn tăng tốc cán đích, mở rộng 6 làn xe hiện đại

Cao tốc Cao Bồ – Mai Sơn tăng tốc cán đích, mở rộng 6 làn xe hiện đại

Dự án mở rộng cao tốc Cao Bồ – Mai Sơn đang bước vào giai đoạn nước rút, dự kiến thông xe kỹ thuật dịp 30/4, góp phần giảm ùn tắc, nâng cao năng lực vận tải trục Bắc – Nam.
Siết chuẩn thu hồi nợ: Cấm gọi điện “dồn dập”, đe dọa khách hàng

Siết chuẩn thu hồi nợ: Cấm gọi điện “dồn dập”, đe dọa khách hàng

Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trong thu hồi nợ, yêu cầu các tổ chức tín dụng chấn chỉnh hoạt động đòi nợ theo hướng minh bạch, văn minh. Đáng chú ý, hàng loạt hành vi như đe dọa, quấy rối hay gọi điện quá mức đều bị nghiêm cấm.