Cần bổ sung hướng dẫn xử lý hình sự các vi phạm pháp luật BHXH, BHYT

Đã hơn 1 năm Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực, trong đó bổ sung các tội danh liên quan tới những hành vi vi phạm về BHXH, BHYT nhưng đến nay vẫn chưa vụ án nào được khởi tố, dù cơ quan BHXH đã gửi hơn 40 hồ sơ có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự sang cơ quan điều tra. Bảo hiểm Xã hội Việt Nam (BHXH) vừa phối hợp với Toà án nhân dân (TAND) tối cao tổ chức Hội thảo “Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm theo quy định của Bộ luật Hình sự và những vấn đề cần hướng dẫn thi hành”.

Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, BHXH Việt Nam Nguyễn Hoà Bình, cho biết: Trước năm 2016, việc xử phạt các hành vi vi phạm về BHXH, BHYT còn hạn chế, chưa đủ sức răn đe. các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BH thất nghiệp vẫn diễn biến phức tạp, các hình thức trục lợi quỹ BHXH của các cá nhân, đơn vị ngày càng tinh vi, khó phát hiện… Tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT xảy ra ở hầu hết các địa phương.

Ông Nguyễn Văn Tùng, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, thuộc TAND tối cao, cho biết: Bộ luật Hình sự có hiệu lực thi hành đã hơn 1 năm, cơ quan BHXH đã gửi gần 40 hồ sơ của các doanh nghiệp, đơn vị vi phạm nghiêm trọng liên quan tới BHXH, BHYT sang cơ quan điều tra. Tuy nhiên, đến nay chưa có vụ án nào được khởi tố.

Để giải quyết bất cập này và tăng tính hiệu quả thực thi pháp luật cũng như tăng sức răn đe, ngăn chặn những hành vi vi phạm, ông Nguyễn Hòa Bình đề nghị Hội đồng thẩm phán TAND tối cao cần sớm ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về các tội phạm liên quan đến bảo hiểm, như: Dấu hiệu phạm tội trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BH thất nghiệp; hồ sơ, tài liệu cần thiết phục vụ công tác điều tra tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BH thất nghiệp; quy trình chuyển giao hồ sơ vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan công an…

Chủ doanh nghiệp trốn đóng, nợ đọng, chây ỳ không đóng BHXH sẽ tạo rất nhiều thiệt thòi cho người lao động. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia cũng cho rằng cần phải hướng dẫn để thống nhất cách hiểu đối với một số khái niệm, tình tiết là yếu tố định tội, định khung hình phạt trong các điều luật như: Gian lận BHXH, BH thất nghiệp, BHYT; trốn đóng bảo hiểm; các khái niệm “trốn đóng”, hành vi “Gian dối” và “Thủ đoạn khác” quy định trong luật cần được giải thích rõ để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thi hành luật.

Đối với tội gian lận BHYT cũng cần phải làm rõ chiếm đoạt tiền BHYT đối với những loại chế độ nào, các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng là chi phí gì. Đồng thời, xác định rõ phạm vi xử lý tội trốn đóng BHXH tại Điều 216 của Bộ luật Hình sự chỉ là BHXH bắt buộc, không điều chỉnh BHXH tự nguyện…

Nhằm giảm bớt những hành vi vi phạm pháp luật BHXH, BHYT, BHXH Việt Nam cho biết, cơ quan này vẫn đang tích cực thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHTN, BHYT. Qua đó đã phát hiện nhiều vi phạm; thu hồi được nhiều khoản nợ đọng, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, người lao động.

BHXH Việt Nam cho rằng, thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHYT là bước quan trọng để có thể tiến tới xử lý hình sự các đơn vị, cá nhân vi phạm Luật BHXH, Luật BHYT. Do đó, sẽ cần có giải pháp hữu hiệu hơn trong việc thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra của ngành BHXH như: hoàn thiện quy định về công tác thanh tra, nâng cao chất lượng kết luận thanh tra và xử lý sau thanh tra…

Theo Vụ Thanh tra - Kiểm tra (BHXH Việt Nam), tính đến ngày 15/12/2018, đã tiến hành thanh tra, kiểm tra tại 22.364 đơn vị. Trong đó, thanh tra chuyên ngành 8.007 đơn vị; kiểm tra tại 9.240 đơn vị; thanh tra, kiểm tra liên ngành tại 5.117 đơn vị.

Qua đó, đã phát hiện 44.460 lao động thuộc đối tượng phải tham gia BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp nhưng chưa tham gia hoặc đóng thiếu thời gian với số tiền phải truy đóng (bao gồm cả lãi) là hơn 125,3 tỷ đồng; 47.393 lao động tham gia thiếu mức quy định với số tiền phải truy đóng (bao gồm cả lãi) là hơn 53,3 tỷ đồng.

Tổng số tiền các đơn vị được thanh tra nợ (bao gồm cả lãi) là hơn 3.542 tỷ đồng; số tiền nợ đóng các đơn vị đã nộp trong và sau thời gian thanh tra là hơn 1.907 tỷ đồng (tỷ lệ thu hồi nợ đạt 53,83%).

PV