Thứ sáu 20/11/2026 00:04
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Kinh tế số

Ai đang dạy cho trí tuệ nhân tạo?

12/10/2020 00:00
Cụm từ AI (trí tuệ thông minh nhân tạo) thường tạo ở người nghe một hình ảnh về một hệ thống phức tạp, tân kỳ, hiện đại và hào nhoáng. Thế nên có ai bảo tù nhân ở Phần Lan hay công nhân giá rẻ ở Trung Quốc đang dạy cho AI học, ắt ta sẽ nghĩ đây chỉ l

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Vainu, một công ty khởi nghiệp ở Phần Lan, đang xây dựng một cơ sở dữ liệu khổng lồ về tất cả mọi doanh nghiệp trên thế giới với tham vọng cung cấp dịch vụ giúp kết nối doanh nghiệp với đúng đối tác họ cần. Để cơ sở dữ liệu được cập nhật và có các thông tin riêng độc đáo, Vainu tổ chức để thuê người đọc hàng trăm ngàn bài viết về doanh nghiệp thu thập từ Internet và dán nhãn để miêu tả chúng, ví dụ bài này là về hãng Apple sản xuất iPhone, bài kia là về doanh nghiệp xuất khẩu táo.

Với các bài bằng tiếng Anh, Vainu sử dụng chợ nhân công giá rẻ trên mạng gọi là “Amazon Mechanical Turk” - một nơi doanh nghiệp thường dùng để thuê người làm những phần việc mang tính lặp đi lặp lại, loại công việc có thể làm từ xa. Nhưng với tiếng Phần Lan thì các chợ này bó tay, không tìm ra người chịu làm việc giá rẻ. Thế là Vainu bèn hợp tác với cơ quan quản lý tù nhân của Phần Lan, danh nghĩa là giúp tù nhân học nghề nhưng cũng là cách tận dụng lao động rẻ bằng cách trang bị máy tính cho hai nhà tù để tù nhân ngồi dán nhãn các bài báo cho họ. Sau khi có dữ liệu đã dán nhãn, Vainu mới dạy cho máy học các thuật toán phân tích dữ liệu.

Máy tính làm các phép tính rất nhanh, nhưng thiếu khả năng nhận biết nên thua ngay cả một em bé trong khía cạnh này. Các em bé nhìn một con béc-giê và một con chihuahua thì dù chúng khác nhau một trời một vực các em cũng biết chúng đều là chó. Máy tính thì phải dạy và không phải chỉ dạy từng hình, bằng không thì dù đã thấy hình chó mực nhưng sau đó thấy một con chó đốm nó sẽ bảo đó không phải là chó.

Trí tuệ thông minh nhân tạo cần một lượng dữ liệu khổng lồ để máy học, ví dụ đưa các phim chụp cộng hưởng từ (MRI) vào máy kèm theo là chẩn đoán đúng của các bác sĩ. Từ hàng ngàn, hàng chục ngàn phim MRI có chẩn đoán của con người, máy sẽ học để sau đó nhìn vào phim bắt chước đưa ra chẩn đoán. Vì máy không bị môi trường bên ngoài chi phối, lại học từ các bác sĩ giỏi nhất, rút kinh nghiệm từ các chẩn đoán sai, nên dần dần máy sẽ “thông minh” hơn người, tỷ lệ chẩn đoán chính xác ngày càng cao.

Nhưng, như chúng ta đã hình dung phần nào, công đoạn quan trọng đầu tiên là máy phải có hình ảnh từ phim MRI và các nhãn chẩn đoán nó mới học được. Công đoạn đưa phim vào bộ nhớ của máy, gõ các chẩn đoán là công đoạn cần nhiều lao động mà các lao động này không cần trình độ học vấn cao, chỉ cần làm đúng một số thao tác được huấn luyện. Đây là loại công việc nhàm chán, tiền công lại rẻ nên phù hợp cho các thị trường như Trung Quốc.

Ở một địa điểm được mệnh danh là “nông trại dữ liệu”, nhiều công nhân mở các file hình và gõ các nhãn miêu tả chúng; từ các cụm từ định danh như “con chó”, “con mèo” đến các dòng chi tiết hơn như “đây là hình một đứa bé đang tập đi”... Ngành nhập dữ liệu như thế đang là ngành thu hút nhiều lao động ở Trung Quốc một khi các ngành lắp ráp điện tử hay may mặc bị chuyển đi nước khác. Các doanh nghiệp khởi nghiệp tỏa ra lập các “nông trại dữ liệu” ở các vùng giá lao động còn rẻ để dán nhãn cho hàng triệu triệu tấm ảnh và hàng triệu triệu giờ video. Loại công việc cần sự cần cù, nhẫn nại này đang giúp Trung Quốc có một lợi thế trong lĩnh vực AI so với Mỹ và châu Âu.

Chẳng hạn một siêu thị xây dựng được hệ thống tính tiền tự động, nhưng để hệ thống hoạt động cần đính thẻ cho khoảng 20.000 hình ảnh hàng hóa nhìn từ đủ góc cạnh; tức cũng là cái bánh nhưng lấp ló sau hộp kem thì máy cũng phải nhận ra. Thế là siêu thị phải thuê một “nông trại dữ liệu” làm gấp trong ba ngày, tiền công chỉ vài ngàn đô la. Một nơi khác thuê đính thẻ cho ba triệu tấm hình chụp miệng người.

Ở đây, chính phủ và doanh nghiệp Trung Quốc có một lợi thế khác nữa, đó là họ đang tiếp cận kho dữ liệu khổng lồ của một xã hội 1,4 tỉ dân, nơi tính riêng tư của thông tin không được coi trọng cho lắm. Ở châu Âu, muốn thu thập dữ liệu phải xin phép người dùng một cách rõ ràng, ai vi phạm dễ bị kiện cáo và chịu phạt những khoản tiền lớn. Chính vì thế có nhiều dự báo Trung Quốc sẽ dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực AI trước năm 2030, một phần nào đó là do mọi AI đều được xây dựng dựa trên lao động mang tính thủ công của con người.

Nguyễn Vũ

Tin bài khác
Viettel đạt chuẩn mạng tự trị cấp độ 4, tự tối ưu vùng phủ và tiết kiệm năng lượng

Viettel đạt chuẩn mạng tự trị cấp độ 4, tự tối ưu vùng phủ và tiết kiệm năng lượng

Viettel được TM Forum công nhận năng lực mạng tự trị cấp độ 4 ở hai nghiệp vụ tối ưu vùng phủ sóng và năng lượng. Công nghệ do doanh nghiệp tự nghiên cứu giúp phát hiện, xử lý điểm sóng yếu trong vài giờ, tiết kiệm chi phí vận hành và góp phần giảm phát thải trên hạ tầng viễn thông.
Samsung Galaxy S27 lộ thiết kế mới, cụm camera thay đổi lớn sau nhiều năm

Samsung Galaxy S27 lộ thiết kế mới, cụm camera thay đổi lớn sau nhiều năm

Samsung Galaxy S27 Pro và Galaxy S27 Ultra được đồn đoán sẽ thay đổi mạnh thiết kế với cụm camera trải ngang mặt lưng, thay thế bố cục dọc quen thuộc.
iPhone 20 Pro có thể thay đổi diện mạo với thiết kế giống iPhone Air

iPhone 20 Pro có thể thay đổi diện mạo với thiết kế giống iPhone Air

iPhone 20 Pro được đồn đoán sẽ mang thiết kế lấy cảm hứng từ iPhone Air, với các cạnh kính bo cong rõ nét hơn và khả năng trang bị màn hình OLED cong 4 cạnh.
Công nghiệp bán dẫn Việt Nam phải chuyển từ thu hút vốn sang làm chủ công nghệ

Công nghiệp bán dẫn Việt Nam phải chuyển từ thu hút vốn sang làm chủ công nghệ

Thu hút FDI đang giúp công nghiệp bán dẫn Việt Nam mở rộng vị trí trong chuỗi cung ứng, nhưng để tiến vào các công đoạn có giá trị cao, Việt Nam phải hình thành năng lực R&D, sản xuất thử nghiệm và làm chủ các công nghệ phù hợp.
Có nên mua iPhone 18 Pro Max nếu ưu tiên pin khi đi xa?

Có nên mua iPhone 18 Pro Max nếu ưu tiên pin khi đi xa?

iPhone 18 Pro Max phù hợp để cân nhắc khi thời lượng pin và màn hình rộng cùng phục vụ lịch trình đi xa. Số giờ xem video công bố không đại diện cho mọi ngày sử dụng. Người ưu tiên thiết bị nhẹ nên tính cả cách mang máy và phụ kiện trước khi chọn.
iPhone 20 Pro lộ thiết kế kính cong bốn cạnh, màn hình lớn hơn

iPhone 20 Pro lộ thiết kế kính cong bốn cạnh, màn hình lớn hơn

Video rò rỉ mới hé lộ iPhone 20 Pro có thể sở hữu thiết kế kính cong bốn cạnh, viền màn hình siêu mỏng và kích thước hiển thị lớn hơn thế hệ tiền nhiệm.
Bốn giờ dừng bay làm xáo trộn hàng không Mỹ nhiều ngày

Bốn giờ dừng bay làm xáo trộn hàng không Mỹ nhiều ngày

Chỉ hơn 4 giờ dừng cất cánh trên toàn quốc nhưng hậu quả mà Hàng không quốc gia Mỹ phải gánh chịu kéo dài nhiều ngày, khi phải xử lý hệ lụy của hàng nghìn chuyến hủy, máy bay lệch vị trí, tổ bay hết giờ và lượng lớn hành khách bị dồn lại tại các sân bay.
Thủ khoa kỳ thi kế toán thuế Hàn Quốc thừa nhận dùng AI để gian lận

Thủ khoa kỳ thi kế toán thuế Hàn Quốc thừa nhận dùng AI để gian lận

Điểm số gần như tuyệt đối trong hai kỳ thi từng khiến dư luận nghi ngờ. Nay, chính thủ khoa kỳ thi quốc gia dành cho những người muốn trở thành kế toán thuế Hàn Quốc đã thừa nhận dùng camera siêu nhỏ và công cụ trí tuệ nhân tạo để gian lận, trong bối cảnh nước này sắp bước vào kỳ thi tuyển sinh đại học đầy áp lực.
Italy phạt Meta 887 triệu USD vì Facebook truy cập ảnh, video người dùng Android

Italy phạt Meta 887 triệu USD vì Facebook truy cập ảnh, video người dùng Android

Meta bị Italy phạt 887 triệu USD do Facebook truy cập thư viện ảnh, video trên thiết bị Android mà không có sự đồng ý cụ thể và đầy đủ thông tin từ người dùng.
Microsoft 365 hoạt động trở lại sau sự cố ảnh hưởng hơn 70 quốc gia

Microsoft 365 hoạt động trở lại sau sự cố ảnh hưởng hơn 70 quốc gia

Microsoft xác nhận khôi phục hoàn toàn các dịch vụ Microsoft 365 sau sự cố gián đoạn diện rộng, ảnh hưởng đến người dùng tại hơn 70 quốc gia.
iPhone 18 lộ cấu hình mới: Dùng chip A20, RAM 9GB nhưng có thể tăng giá 100 USD

iPhone 18 lộ cấu hình mới: Dùng chip A20, RAM 9GB nhưng có thể tăng giá 100 USD

iPhone 18 được dự đoán sử dụng chip A20, RAM 9GB và cắt giảm một số linh kiện để kiểm soát chi phí, nhưng giá bán vẫn có thể tăng thêm 100 USD.
Sự cố dừng cất cánh tại Mỹ phơi bày rủi ro của hạ tầng kiểm soát không lưu

Sự cố dừng cất cánh tại Mỹ phơi bày rủi ro của hạ tầng kiểm soát không lưu

Sự cố khiến hàng ngàn báy bay trên nước Mỹ phải dừng cất cánh toàn quốc trong hơn 4 giờ cho thấy một nghịch lý của hạ tầng kiểm soát không lưu: công nghệ càng kết nối sâu, hậu quả càng lớn nếu các lớp dự phòng cùng phụ thuộc vào một mắt xích. Việt Nam đang rà soát bài học này trong quá trình hiện đại hóa hệ thống quản lý bay.
Sự cố không lưu nước Mỹ làm gián đoạn hàng nghìn chuyến bay

Sự cố không lưu nước Mỹ làm gián đoạn hàng nghìn chuyến bay

Một trục trặc viễn thông tại hệ thống kiểm soát không lưu đã khiến FAA phải dừng toàn bộ chuyến bay khởi hành trên nước Mỹ hơn 4 giờ. Sự cố không lưu xảy ra mới đây tại Mỹ không gây tai nạn nhưng tạo hiệu ứng dây chuyền lớn đối với hãng bay, sân bay, hành khách và hoạt động kinh tế liên quan.
Samsung Galaxy S27 lộ 5 màu sắc mới, nổi bật với đỏ burgundy và xanh navy

Samsung Galaxy S27 lộ 5 màu sắc mới, nổi bật với đỏ burgundy và xanh navy

Loạt hình nền rò rỉ từ phần mềm Galaxy S27 hé lộ 5 tùy chọn màu sắc mới, trong đó đỏ burgundy và xanh navy được dự đoán sẽ tạo điểm nhấn cho dòng điện thoại cao cấp tiếp theo của Samsung.
SpaceX của Elon Musk gây chú ý với kế hoạch rót hơn 74 tỷ USD vào siêu máy tính AI

SpaceX của Elon Musk gây chú ý với kế hoạch rót hơn 74 tỷ USD vào siêu máy tính AI

SpaceX công bố kế hoạch đầu tư hơn 74 tỷ USD để xây dựng hai tổ hợp siêu máy tính tại Mỹ, đánh dấu bước mở rộng mạnh mẽ sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Đáng chú ý, mảng kinh doanh AI hiện đóng góp hơn một nửa doanh thu của công ty, vượt ra ngoài các hoạt động truyền thống về tên lửa và internet vệ tinh.