Xuất khẩu nông sản trong cơn “bĩ cực”

24/08/2016 2:58 am 0 bình luận
 

Nhu cầu giảm, rào cản tăng là những khó khăn mà xuất khẩu (XK) nông sản đang phải đối mặt. Gỡ khó cho XK nông sản đang là bài toán cần lời giải.

xuat_khau_gao_2

 Nhiều mặt hàng nông sản gặp khó

Tại cuộc họp sơ kết 6 tháng của Ban chỉ đạo thị trường nông nghiệp và giao ban XK với các hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp (DN) XK nông sản diễn ra mới đây, Ban chỉ đạo thị trường nông nghiệp – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) cho biết, mặc dù XK nông sản 7 tháng đầu năm 2016 đạt 17,8 tỷ USD, tăng 5,1% so với cùng kỳ năm 2015, nhưng các mặt hàng XK chủ lực của Việt Nam lại đang gặp nhiều khó khăn. Trong đó, gạo và sắn đang có tốc độ suy giảm XK lớn nhất.

Theo ông Huỳnh Thế Năng – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá trên thị trường lúa gạo có xu hướng giảm từ tháng 5/2016 đến nay, nguyên nhân là do Việt Nam chưa có các hợp đồng lớn từ các thị trường truyền thống như Philippines, Indonesia…. Bên cạnh đó, theo Chương trình giám sát theo Nghị định thư về gạo và cám của Trung Quốc, hiện chưa có công ty khử trùng, giám định gạo nào của Việt Nam được phía Trung Quốc công nhận, khiến việc XK gạo gặp nhiều khó khăn.

Chia sẻ khó khăn về thị trường XK gạo, bà Bùi Thị Thanh Tâm – Tổng Giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Bắc cho biết: Từ đầu năm đến nay, số lượng hợp đồng XK được ký không nhiều, nhưng mỗi lần thực hiện thì giá cả trong nước lại có sự biến động rất lớn. Phân tích về các thị trường nhập khẩu gạo chủ yếu của Việt Nam, bà Bùi Thị Thanh Tâm cho hay, những năm trước, XK gạo tiểu ngạch qua Trung Quốc rất lớn nhưng năm nay rất khó khăn vì chính sách nhập khẩu của Trung Quốc có sự thay đổi lớn, và hiện họ đang chuyển hướng sang nhập gạo từ Thái Lan, Campuchia, Myanma…. Mặc dù châu Phi là thị trường thấp cấp nhưng hiện nay tiêu thụ gạo cao cấp cũng rất nhiều và Thái Lan đang phủ thị trường này rất lớn. Nguyên nhân là do khả năng đáp ứng được các yêu cầu khác nhau của thị trường này từ cao cấp đến thấp cấp, mặt khác, cước vận chuyển từ Thái Lan sang châu Phi cạnh tranh hơn so với từ Việt Nam sang….

Chung cảnh ngộ như mặt hàng gạo, mặt hàng sắn và các sản phẩm sắn cũng gặp rất nhiều khó khăn. XK 7 tháng đầu năm nay của mặt hàng này giảm 19% về khối lượng và 28,3% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái. Theo các chuyên gia, do giá dầu trên thế giới đứng ở mức thấp nên các nước nhập khẩu cũng giảm nhu cầu về mặt hàng này. Theo Hiệp hội sắn Việt Nam, Trung Quốc hiện chỉ nhập khẩu sắn và các sản phẩm sắn qua đường chính ngạch. 2 tháng qua, nhập khẩu sắn đã bị đóng cửa hoàn toàn tại Lạng Sơn. Lý do họ đưa ra là do vấn đề về chất lượng.

XK cá tra đang gặp nhiều khó khăn do công tác dự báo thị trường kém, nguồn cung dư thừa khiến giá giảm mạnh từ 23.000 đồng/kg xuống 16.000-17.000 đồng/kg. Trong khi đó, mặt hàng tôm XK vào thị trường Australia vẫn chưa được nhiều do vướng rào cản về kiểm tra dịch bệnh. Hiện Australia vẫn chưa công nhận tôm Việt Nam là sạch bệnh. Ông Trương Đình Hòe – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và XK thủy sản Việt Nam hi vọng, nhu cầu nhập khẩu cá tra sẽ tăng trở lại vào tháng 9 và tháng 10 nhưng năm nay khó đạt đích như năm ngoái. 

Triển khai những giải pháp cụ thể

Thực tế đang diễn ra hiện nay đối với mặt hàng nông thủy sản của Việt Nam là chủ yếu XK thô, tỷ lệ chế biến rất hạn chế. Bên cạnh đó, việc không kiểm soát được chất lượng nên XK nông sản ở một số mặt hàng suy giảm mạnh. Ông Huỳnh Thế Năng chia sẻ, các quốc gia nhập khẩu hiện đang có nhu cầu cao về loại gạo chất lượng và có giá bán cao nhưng Việt Nam lại đang thụt lùi trong những năm qua tại các thị trường lớn như Mỹ, EU, kể cả thị trường Nhật Bản cũng không có chỗ cho gạo Việt Nam. Cụ thể, XK gạo sang Mỹ năm 2014 đạt 70.000 tấn gạo chất lượng cao thì năm 2015 chỉ xuất được 44.000 tấn; XK sang EU năm 2014 đạt 20.000 tấn thì sang năm 2015 giảm xuống 18.000 tấn và có xu hướng tiếp tục giảm.

Bên cạnh đó, rào cản thương mại đang là vấn đề lớn đối với nông sản Việt Nam. Năm nay, Trung Quốc đã thắt chặt XK, thậm chí hàng tiểu ngạch cũng phải đáp ứng các yêu cầu như chính ngạch. Bà Dương Phương Thảo – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết: Chúng tôi đã cử đoàn sang làm việc với Trung Quốc, họ ghi nhận và hứa tạo điều kiện tối đa cho hàng nông sản Việt Nam. Nhưng thông điệp của họ là sẽ siết chặt hoạt động XK theo đường tiểu ngạch để chống buôn lậu, đồng thời, họ sẽ tăng cường giám sát chất lượng, kiểm soát đầu mối được phép nhập khẩu vào Trung Quốc, giám sát nhà máy chế biến, sản xuất. Do vậy, nông dân, DN trong nước cần đẩy mạnh nâng cao chất lượng nông lâm thủy sản.

Để tháo gỡ khó khăn cho XK nông sản trong thời gian tới, ông Lê Văn Bảnh – Cục trưởng Cục Chế biến nông lâm thủy sản và nghề muối cho biết: Bộ NN&PTNT sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường, nhất là cho mặt hàng gạo tại các thị trường truyền thống như Philippines, Indonesia và châu Phi. Đặc biệt, cần phải tiếp tục tháo gỡ rào cản kỹ thuật theo hướng chủ động, tiếp cận với các thị trường đang tăng cường rào cản như Mỹ (đối với cá tra và chè). Bộ NN&PTNT sẽ tổ chức đoàn công tác sang Mỹ vào tháng 11/2016 để vận động Hạ nghị viện Mỹ bỏ phiếu thông qua nghị quyết của Thượng nghị viện Mỹ về việc dừng triển khai chương trình thanh tra cá da trơn theo Luật Nông trại (Farm Bill 2014)…

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam cho biết: Bộ sẽ lắng nghe ý kiến của tất cả các hiệp hội ngành hàng, kịp thời đề xuất tới các bộ, ngành liên quan, nhằm tháo gỡ khó khăn về vốn, tín dụng, thuế… cho ngành, cho các DN, hiệp hội.

Nguyễn Hạnh/ven.vn

print
 

Back To Top